——Giữ cái vụng về của ta, khiến kẻ địch không thể thi triển.
Biết người biết ta, xác định đúng vị trí mới có thể trăm trận trăm thắng

《Binh Pháp Tôn Tử》 có câu: “Biết người biết ta, trăm trận không nguy.” Triết gia Hy Lạp cổ đại Socrates cũng nói: “Hãy tự nhận thức chính mình.” Có thể thấy, dù là văn hóa phương Đông hay triết học phương Tây, đều cho rằng con người nên nhận thức bản thân, tìm ra vị trí chuẩn xác của chính mình.

Nhận thức bản thân là việc vô cùng quan trọng. Chỉ khi nhận thức đúng về mình, bạn mới có thể tìm thấy phương hướng cuộc đời, lập kế hoạch chu toàn và mang theo “hành lý” phù hợp để lên đường. Nếu không thể nhận thức đúng đắn về bản thân, bạn chỉ có thể mang theo mớ “hành lý” rườm rà, nặng nề để bôn ba khắp nơi, tìm kiếm con đường đúng đắn đó.

Năm 1985, Steve Jobs bị đuổi khỏi công ty Apple. 11 năm sau, ông Đông sơn tái khởi, quay trở lại Apple. Đối với sự phát triển của Apple trong 11 năm đó, Jobs đã đánh giá thế này: “Sau khi tôi rời đi, Apple đã không phát minh ra bất cứ thứ gì.” Nếu Apple không phát minh ra thứ gì, vậy trong những năm thiếu vắng Jobs, Apple rốt cuộc đã làm gì?

Một năm sau khi Jobs rời đi, Apple đã tung ra sản phẩm mới Macintosh Plus. Sản phẩm mới sở hữu cổng giao tiếp SCSI, ở một mức độ nào đó đã giúp ích cho việc phổ biến ổ cứng và ổ quang. PowerBook, với tư cách là sản phẩm chủ lực của Apple, cũng là dòng máy tính xách tay có doanh số rất ổn định. Đằng sau những thành tích có vẻ khá tốt đó là vô số dây chuyền sản xuất đủ mọi hình thái sắc màu, khiến Apple ngày càng đánh mất đi bản sắc riêng.

Cùng lúc đó, đối thủ cạnh tranh của Apple là Microsoft đã tận dụng lúc Apple dậm chân tại chỗ về mặt hệ điều hành để đẩy mạnh quảng bá Windows, chiếm lĩnh gần như toàn bộ thị trường hệ điều hành. Hệ điều hành Copland mà Apple vốn dự định trang bị trên Mac liên tục trì trệ không thể ra mắt, và nhân viên nội bộ hoàn toàn không tin rằng hệ thống này có thể xoay chuyển cục diện.

Sau khi Jobs quay lại, ông đã chỉ thẳng vấn đề của Apple trong cuộc họp hội đồng quản trị: “Sản phẩm chính là vấn đề, chúng quá tệ hại, không còn gợi cảm nữa.” Đúng vậy, không còn gợi cảm, Jobs dùng từ “gợi cảm” để mô tả sản phẩm của mình, ý nghĩa cốt lõi là Apple đã không nhận rõ bản thân, đánh mất đặc sắc của sản phẩm.

Vì vậy, việc đầu tiên sau khi Jobs bắt đầu làm việc là cắt bỏ 70% các dự án nghiên cứu và phát triển, chỉ giữ lại 4 dây chuyền sản xuất, sa thải 3.000 nhân viên, đồng thời tuyên bố mỗi sản phẩm chỉ được giữ lại một phiên bản, quá nhiều phiên bản là vô nghĩa. Đến lúc này, mọi thứ đều trở nên rõ ràng. Đội ngũ quản lý công ty đã hiểu được hướng phát triển của sản phẩm, công việc của các kỹ sư và nhân viên kỹ thuật trở nên ngăn nắp, quy củ. Jobs còn khai quật được tài năng Jony Ive, thiết kế một phong cách thống nhất cho các sản phẩm của Apple.

Chính những hành động này đã giúp Apple nhận thức lại bản thân, tìm lại phong cách và phương hướng của chính mình. Năm 1998, iMac đưa Apple trở lại đỉnh cao với doanh số đạt 800.000 chiếc, trở thành đề tài bàn tán của mọi người khắp phố lớn ngõ nhỏ. Chiếc iPod năm 2001 lại càng trở thành món đồ thời trang cho những người yêu âm nhạc, đánh bại mọi đối thủ cạnh tranh trên thị trường, thay đổi thói quen và cách thức nghe nhạc của mọi người.

Mỗi người đều có sở trường và sở đoản riêng, nếu không nhận thức được bản thân, không tìm thấy vị trí của mình, sẽ rất dễ dùng sai phương thức để cạnh tranh, đối đầu với người khác ở sai vị trí. Giống như việc lấy trứng chọi với đá để xem ai cứng hơn, đó gần như là một cuộc đấu không có cơ hội thắng. Nhưng nếu biết rõ mình phù hợp với đường đua nào hơn, kết quả sẽ hoàn toàn khác biệt. Nếu trứng so với đá xem ai ngon hơn, trứng sẽ lập tức ở vào thế bất bại.

Mọi người đều nói vạn sự khởi đầu nan, từ khoảnh khắc một người lập ra chí hướng, dự định theo đuổi thành công, bước đầu tiên cần thực hiện chính là nhận thức bản thân. Đây là một công việc cần sự kiên nhẫn và kiên trì lâu dài. Trên thế giới này, những việc khó hơn nhận thức bản thân không có nhiều. Chỉ cần có thể không ngừng phát hiện ra những điều mới mẻ từ chính mình, tìm thấy những sở trường hay sở đoản mà trước đây chưa nhận ra, đó đã là điều vô cùng có lợi.