Phía trên là mười chín chương của tác phẩm “Tử dạ”, bắt đầu viết từ tháng mười năm 1931, đến ngày 5 tháng mười hai năm 1932 thì hoàn thành bản thảo; trong khoảng thời gian đó vì bệnh tật, vì công việc, vì chiến sự tại Thượng Hải, vì trời nóng, viết rồi lại gác bút, tính gộp lại cũng có đến hơn tám tháng, cho nên cũng vẫn là gấp rút thành sách, chưa kịp nghiền ngẫm kỹ lưỡng.
Nhưng thời gian cấu tứ lại tương đối dài hơn. Khoảng giao mùa hạ thu năm 1930, tôi vì suy nhược thần kinh, đau dạ dày, đau mắt cùng lúc phát tác, ròng rã hơn nửa năm không thể đọc sách viết văn, thế là mỗi ngày đi thăm người thân bạn bè, trà trộn trong những người bận rộn để tiêu tốn thời gian. Chính vào lúc đó, tôi đã có ý định miêu tả hiện tượng xã hội Trung Quốc trên quy mô lớn. Sau này bệnh tình của tôi thuyên giảm, liền thường xuyên muốn thực hiện “dã tâm” này. Đến tháng mười năm 1931, tôi mới chỉnh lý các tài liệu thu thập được, bắt đầu chấp bút. Vì vậy về mặt cấu tứ của cuốn sách này, tôi coi như đã bỏ ra không ít tâm huyết.
Hiện tại viết xong rồi, tự thấy vẫn còn nhiều sơ hở. Nhưng tôi đã mệt mỏi rồi, mà bệnh suy nhược thần kinh lại có xu hướng tái phát, tôi không kịp tính toán chuyện hay dở nữa, đành đánh bạo đem xuất bản.
Kế hoạch ban đầu của tôi lớn hơn nhiều so với những gì đã viết thành hiện tại. Ví dụ như tình hình kinh tế nông thôn, hình thái ý thức của cư dân thị trấn nhỏ (điều này quyết không đơn giản như một số người tưởng tượng), cũng như “Tân Nho lâm ngoại sử” của năm 1930, —— vốn dĩ tôi đều định liên kết chúng vào trong kết cấu tổng thể của cuốn sách này; lại như một vài kết cấu nhỏ đã được miêu tả trong sách, vốn cũng định phát triển đầy đủ hơn; nhưng đều vì cái nóng oi ả mùa hạ năm nay làm tổn hại đến sức khỏe của tôi, đành phải qua loa cắt bỏ, do đó cuốn sách mới trở thành dáng vẻ như hiện tại —— thiên nặng về miêu tả đời sống đô thị.
Tôi vẫn phải cảm ơn bác sĩ thành thật, thuốc men linh nghiệm, khiến tôi ngày nay còn có thể ở đây nói dông dài!
Mao Thuẫn
Tháng mười hai năm 1932