I. Hợp tác cơ bản giữa nhà trường và gia đình

Công việc cơ bản của gia đình

George Herbert từng nói: “Một người mẹ tốt bằng một trăm thầy giáo ở trường”. Điều này cho thấy gia đình đóng vai trò tối quan trọng đối với sự phát triển của trẻ ngay từ đầu. Sau khi trẻ nhập học, gia đình thường trở thành “hậu phương lớn”, là “bến đỗ bình yên” cho tâm hồn trẻ, vai trò của gia đình vẫn là thứ mà nhà trường không thể thay thế. Vì mỗi gia đình đều phong phú và khác biệt, nên không thể tóm gọn các phương thức hợp tác cơ bản với nhà trường. Những khía cạnh dưới đây trọng tâm khai thác từ mục tiêu cơ bản và lĩnh vực giáo dục của phụ huynh trong quá trình hợp tác này.

1. Quan tâm đến thể chất của trẻ

Phụ huynh có trách nhiệm chăm sóc thân thể, đảm bảo sức khỏe và an toàn cho con cái, tạo điều kiện tốt cho sự trưởng thành của trẻ. Có cơ thể khỏe mạnh thì sự phát triển tâm lý như thẩm mỹ, phẩm đức, trí tuệ mới có bảo đảm vật chất tin cậy. Việc ăn, mặc, ở… của trẻ từ khi sinh ra đều diễn ra tại nhà, phụ huynh có trách nhiệm và cần thiết phải cung cấp đủ dinh dưỡng, hướng dẫn trẻ vận động điều độ và đúng lúc, tạo nền tảng tốt cho sự phát triển thể chất.

2. Quan tâm đến tâm lý của trẻ

Phụ huynh cần quan tâm đến trạng thái tâm lý, đảm bảo sự trưởng thành lành mạnh về tinh thần của con cái. Nhiều phụ huynh cho rằng con lớn khỏe, không ốm đau là đã mạnh khỏe. Tuy nhiên, trong thời kỳ chuyển đổi phát triển xã hội, mỗi người đều gánh chịu áp lực sinh tồn; đối với trẻ vị thành niên, ý thức tự ngã đang hình thành, tâm lý chưa hoàn toàn trưởng thành, khả năng kháng cự đả kích còn chưa kiên cường. Do đó, phụ huynh nên hiểu rằng sức khỏe thực sự của trẻ không chỉ ở thể chất mà còn ở tâm lý. Thế nhưng thực tế, một số phụ huynh thường ngó lơ sức khỏe tâm lý của con, đợi đến khi xảy ra vấn đề mới tìm cách chữa trị cứu vãn, điều này rất bất lợi cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

3. Cung cấp môi trường gia đình tốt

Công việc tất yếu của phụ huynh là tạo ra môi trường gia đình tốt cho trẻ, bao gồm điều kiện vật chất nhất định và cả sự quan tâm, thấu hiểu, ủng hộ, khích lệ về tinh thần, cùng với vai trò làm gương của chính cha mẹ.

4. Ủng hộ công việc của nhà trường

Phụ huynh cần thiết phải ủng hộ việc học tập của con cái. Điều này bao gồm việc trao cho con cơ hội giáo dục, đồng thời phản hồi tích cực đối với các công tác của nhà trường. Như một vị hiệu trưởng Mỹ từng nói: “Là phụ huynh, cần giữ thái độ tích cực khi nhìn nhận nhà trường. Nó giúp trẻ tích lũy được những kinh nghiệm hữu ích. Sự khẳng định của phụ huynh về tầm quan trọng của việc học cùng sự hợp tác giữa phụ huynh và giáo viên sẽ đặt nền móng vững chắc cho thành công của trẻ tại trường.”

Nghiên cứu cho thấy, đa số phụ huynh chạy theo tỷ lệ đậu đại học một cách phiến diện, cho rằng đưa thêm nhiều bài tập cho con làm là đang ủng hộ nhà trường. Phụ huynh không màng đến gánh nặng học tập của con ở trường, nhắm mắt làm ngơ trước áp lực, thậm chí còn tăng thêm bài vở, gây áp lực nặng nề hơn. Phụ huynh phải thay đổi quan niệm, nhận thức rõ sai lầm của mình. Bởi sự ủng hộ con cái phần nhiều là tạo ra bầu không khí học tập tốt tại gia đình, làm tốt công tác hậu phương cho nhà trường.

Công việc cơ bản của nhà trường

Một hiệu trưởng Mỹ từng nói: “Tại trường, mỗi học sinh đều là một cá thể độc lập, cao quý và có giá trị. Chúng tôi nỗ lực đưa tư tưởng này vào nội dung giảng dạy, cố gắng hết sức cung cấp môi trường phù hợp cho học sinh học tập và trưởng thành, giúp trẻ được tôn trọng và đạt thành tích ưu tú.”

Nếu nhà trường có tư tưởng chỉ đạo như vậy thì việc thành tài của mỗi học sinh sẽ được đảm bảo. Trước nhu cầu hợp tác giữa gia đình và nhà trường trong thời đại mới, nhà trường cần làm tốt những công tác cơ bản sau.

(I) Tuyên truyền và thông báo một chiều

1. Báo tường

Trường học là nơi trồng người, cách bài trí đều mang ý nghĩa giáo dục. Cần căn cứ nhu cầu thực tế để làm báo tường định kỳ hoặc đột xuất tại các lớp học nơi phụ huynh thường xuyên ra vào, lập chuyên mục dành riêng cho phụ huynh. Một mặt hướng dẫn giáo dục gia đình, mặt khác giúp phụ huynh nắm bắt tình hình và động thái của lớp. Báo tường nên có hình ảnh sinh động, nội dung gần gũi, dễ hiểu để đạt hiệu quả cao.

2. Báo lớp

Báo lớp là ấn phẩm của mỗi lớp dành cho học sinh và phụ huynh dựa trên tình hình thực tế. Đa số do học sinh tự biên soạn. Tuy nhiên với trẻ mầm non, do năng lực có hạn nên báo lớp thường do giáo viên chủ biên, nhưng vẫn có thể đăng tải các “tác phẩm” của trẻ.

Giáo viên có thể gửi báo lớp cho phụ huynh vào đầu năm học hoặc học kỳ. Nội dung có thể chia thành các mục như: chủ đề nóng, thảo luận chuyên đề, kế hoạch giảng dạy, trao đổi kinh nghiệm phụ huynh, hoạt động lớp, sự trưởng thành của học sinh, chiến lược giáo dục của giáo viên, cam kết dịch vụ, kiến thức vệ sinh bảo hiểm sức khỏe…; cũng có thể bao gồm các cuộc thi môn học, kế hoạch đọc sách, thủ công, triển lãm nghệ thuật…; hoặc dành một khoảng không gian để bày tỏ cảm xúc về các sự kiện gần đây của lớp như lao động công ích, biểu diễn tài năng hay việc tốt người tốt; biểu dương phụ huynh có đóng góp và học sinh có biểu hiện xuất sắc.

Để thúc đẩy trẻ trưởng thành, các đánh giá trên báo lớp nên mang tính khích lệ, biểu dương và cố gắng bao quát toàn bộ học sinh trong lớp.

3. Báo trường

Báo trường là cách nhà trường truyền đạt thông tin qua tài liệu văn bản đến phụ huynh và cộng đồng, như các quyết sách lớn, tin tức, kiến thức giáo dục gia đình, các hoạt động và ý nghĩa của chúng, thành tựu và khen thưởng của học sinh… Dù nội dung dành cho toàn thể học sinh, tính cá nhân hóa không cao, nhưng báo trường là không thể thiếu để quảng bá tình hình chung và các yêu cầu cơ bản của trường. Báo trường có thể là nguyệt san, quý san hoặc bán niên san tùy tình hình.

Nhà trường có nghĩa vụ thông báo cho phụ huynh về biểu hiện của học sinh, bao gồm tình hình học tập và kế hoạch giáo dục. Khi nắm được kế hoạch giảng dạy, phụ huynh không chỉ yên tâm giao con cho trường mà còn có thể dựa vào biểu hiện của con để ủng hộ và hướng dẫn việc học hiệu quả hơn.

4. Giấy ghi chú

Giấy ghi chú là phương thức linh hoạt và hiệu quả hơn. Giáo viên phân tích hoạt động trong ngày của học sinh để phụ huynh kịp thời nắm bắt tình hình. Cách này giúp tăng cường đáng kể mối quan hệ giữa phụ huynh và giáo viên. Tuy nhiên, nếu học sinh mang giấy ghi chú về nhà mà thấy nội dung đánh giá không tốt, trẻ có thể vứt đi vì không ai thích bị phê bình. Do đó giáo viên không nên chỉ trích học sinh mà cần thấu hiểu và phản tư hành vi của mình. Hãy cố gắng phát hiện một tiến bộ nhỏ mỗi ngày của trẻ để ghi vào giấy. Điều này vừa kích thích động lực học tập, vừa giao tiếp được với phụ huynh, dẫn dắt trẻ có thêm nhiều hành vi đáng khen. Đối với lỗi sai, giáo viên nên kịp thời uốn nắn. Dù không phải ai cũng làm tốt ngay từ đầu, nhưng qua rèn luyện, mọi giáo viên đều có thể đạt được mục tiêu này.

5. Sổ (thẻ) liên lạc

Sổ liên lạc là hình thức liên lạc bằng văn bản giữa phụ huynh và giáo viên. Giáo viên định kỳ ghi chép về kỷ luật, học tập, phẩm hạnh của học sinh để trẻ mang về cho phụ huynh. Phụ huynh lại ghi chép tình hình ở nhà như tự học, lao động, quan hệ hàng xóm… để trẻ mang lại cho giáo viên. Tuy nhiên hiện nay, giáo viên chủ yếu chỉ phản ánh điểm số hoặc nhận xét phẩm hạnh trừu tượng, còn phụ huynh cũng ít khi phản ánh biểu hiện của con tại nhà.

Sổ liên lạc có thể dùng hàng tuần hoặc liên lạc hàng ngày trong một giai đoạn nhất định, hoặc áp dụng đánh giá định kỳ. Có thể kết hợp học sinh tự đánh giá, nhóm đánh giá, phụ huynh và giáo viên đánh giá. Qua đó, giáo viên và phụ huynh nắm bắt được biểu hiện của trẻ ở hai môi trường khác nhau có nhất quán hay không, tránh tình trạng giáo dục gia đình và nhà trường bị tách rời.

(II) Giao tiếp và liên lạc hai chiều

1. Thăm hỏi gia đình (Gia phóng)

Đây là phương thức hợp tác hai chiều phổ biến nhất. Nội dung chính là giáo viên chủ nhiệm chủ động đến nhà học sinh để tuyên truyền chủ trương giáo dục của nhà nước; truyền đạt yêu cầu của xã hội, ngành giáo dục và nhà trường đối với trẻ em, thanh thiếu niên; giới thiệu phương pháp giáo dục khoa học, ý tưởng mới; trao đổi tình hình của trẻ tại trường và xã hội để giáo dục gia đình có trọng tâm hơn, phối hợp nhịp nhàng với nhà trường và xã hội. Đồng thời, giáo viên chủ nhiệm có thể thấu cảm trực tiếp môi trường sống của trẻ và đưa ra lời khuyên cải thiện phương pháp giáo dục gia đình. Giáo viên tìm hiểu về thành viên gia đình, bầu không khí, môi trường học tập… và báo cáo toàn diện về trẻ. Quan trọng hơn là hiểu rõ quan niệm và phương thức giáo dục của phụ huynh ảnh hưởng thế nào đến tính cách trẻ.

Việc thăm hỏi chủ yếu do giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn thực hiện. Thông thường, khi nhận lớp mới, giáo viên nên thăm toàn bộ gia đình một lần trước học kỳ, và duy trì thăm định kỳ mỗi năm một lần, với một số học sinh đặc biệt có thể thăm từ hai lần trở lên. Trước khi thăm, giáo viên cần xác định mục tiêu và liên lạc trước để phụ huynh chuẩn bị. Hai bên nên nhìn nhận học sinh bằng con mắt phát triển, ưu tiên khen ngợi ưu điểm. Những tiến bộ nhỏ cũng khiến phụ huynh an lòng, rút ngắn khoảng cách với giáo viên và thúc đẩy trẻ phát triển hiệu quả hơn là phê bình. Kiểu thăm nhà để “mách tội” là không nên. Phụ huynh cũng cần thành thực chia sẻ biểu hiện của con tại nhà.

Trong nhịp sống hối hả, áp lực công việc của giáo viên tăng cao, phụ huynh cũng bận rộn, địa chỉ cư trú phân tán khiến phương thức truyền thống này gặp nhiều khó khăn, dẫn đến quan hệ giữa cha mẹ và giáo viên dần xa cách. Thực tế, trong đa số các cuộc thăm hỏi, nếu giáo viên chân thành, yêu thương học sinh và phản ánh khách quan; phụ huynh cầu thị học hỏi phương pháp phối hợp, họ thường trở thành bạn bè của nhau, thường xuyên chủ động liên lạc để điều chỉnh phương án giáo dục. Như vậy sẽ đạt được mục đích hợp tác và tăng cường hiệu quả giáo dục.

Một trường học đã tìm ra 10 phương thức thăm hỏi gia đình được đa số phụ huynh đón nhận: Thăm hỏi tìm hiểu; Thăm hỏi khích lệ; Thăm hỏi bàn bạc; Thăm hỏi hẹn trước; Thăm hỏi khai thông; Thăm hỏi kịp thời; Thăm hỏi hướng dẫn; Thăm hỏi tiện đường; Thăm hỏi giao tiếp; Thăm hỏi uốn nắn.

Để làm tốt công tác này, chúng tôi đúc kết kinh nghiệm qua “Gia phóng tam tự kinh”: Công tác thăm hỏi phải “Thực” (thể hiện qua 6 trường hợp bắt buộc thăm: học sinh ốm, học sinh nghỉ học, gia đình có việc đặc biệt, có sự cố ngoài trường, học sinh chán học, học sinh có tâm trạng bất ổn); Công tác thăm hỏi phải “Tế” (tìm hiểu tỉ mỉ, hướng dẫn có trọng tâm); Công tác thăm hỏi phải “Khoái” (phát hiện vấn đề kịp thời và giải quyết nhanh nhất).

Một số trường còn khám phá phương thức mới: Thăm hỏi tập thể.

Từ năm 2000, một số trường trung học đã có truyền thống thăm hỏi tập thể. Từ ngày 16/12/2006 đến 14/01/2007, một trường đã thăm hỏi hơn một nghìn học sinh. Dù gió lớn, hiệu trưởng vẫn trực tiếp dẫn đầu đội ngũ gồm cán bộ đức dục, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn đến từng nhà. Phụ huynh rất nhiệt tình, cùng giáo viên vẽ nên tương lai tốt đẹp cho con trẻ. Tại một số trường, thăm hỏi gia đình là một chỉ số đánh giá giáo viên chủ nhiệm. Nghiên cứu cho thấy việc này giúp xây dựng cầu nối vững chắc, tăng cường tình cảm giữa phụ huynh và giáo viên, góp phần xây dựng trường học hài hòa.

2. Liên lạc qua điện thoại (Điện phóng)

Với sự phổ cập của điện thoại, đây là phương thức giao tiếp thường xuyên nhất nhờ sự tiện lợi, nhanh chóng. Giáo viên và phụ huynh định kỳ hoặc đột xuất gọi điện để trao đổi tình hình, bàn bạc đối sách ngay khi có vấn đề. Đây là cách làm tiết kiệm thời gian, công sức và hiệu quả cao. Nhà trường nên công khai số điện thoại văn phòng hiệu trưởng và phòng trực để phụ huynh có thể liên lạc bất cứ lúc nào. Điện thoại cũng đóng vai trò lớn trong xử lý các tình huống khẩn cấp.

3. Thăm hỏi tại trường (Hiệu phóng)

Đây là việc phụ huynh đến gặp giáo viên tại trường. Ở bậc tiểu học, nhất là lớp nhỏ, nhiều phụ huynh tận dụng lúc đưa đón con để chủ động trao đổi với giáo viên chủ nhiệm. Qua đó, họ có thể thường xuyên tiếp cận giáo viên, bàn bạc phương án và phối hợp chặt chẽ với giáo dục nhà trường.

4. Tin nhắn điện thoại

Một số công ty viễn thông đã cung cấp dịch vụ tin nhắn cho nhà trường để giao tiếp thuận tiện hơn. Khi học sinh đến hoặc rời trường, chỉ cần quét “thẻ học sinh”, thông tin sẽ được gửi ngay đến điện thoại phụ huynh, giúp họ yên tâm về việc đi lại của con.

Hiện nay, hệ thống “Kết nối gia đình – nhà trường” cung cấp các dịch vụ như: tìm hiểu toàn diện sự phát triển đức, trí, thể, mỹ, lao cũng như điểm số, nhận xét của giáo viên; xem bài tập về nhà; tra cứu giờ đến và rời trường; để lại lời nhắn cho giáo viên; nắm bắt thông báo của trường, lớp; xem thông tin tiêu dùng hàng ngày của trẻ…

Nhờ hệ thống này, giáo viên giải thoát được phần nào khỏi các công việc vụn vặt như thăm nhà hay họp phụ huynh, đồng thời đảm bảo tính kịp thời và trung thực của thông tin. Phụ huynh cũng có thể liên lạc với các phụ huynh khác để trao đổi phương pháp giáo dục.

Cần lưu ý rằng, việc liên lạc này phải vì mục tiêu phát triển của trẻ, không nên lấy danh nghĩa giáo dục để giám sát trẻ quá mức. Nhà quản lý cần cân nhắc kỹ cách sử dụng công cụ này để không xâm phạm quyền riêng tư của học sinh.

Tại tòa soạn báo Nhật báo Thiên Tân, một cậu bé 12 tuổi tên Tiểu Cường (hóa danh) đã gửi thư bày tỏ sự phản đối vì cảm thấy bị mẹ “giám sát” qua hệ thống tin nhắn. Cậu bé cho biết mình mất hết tự do, không được đi đá bóng hay tham gia hoạt động tập thể vì mẹ nắm rõ lịch trình từng phút. Tiểu Cường cảm thấy quyền riêng tư bị xâm phạm và mong mẹ tôn trọng mình hơn thay vì giám sát cả ngày.

5. Trang web Internet

Internet đang đóng vai trò ngày càng lớn trong hợp tác gia đình – nhà trường. Các trường xây dựng mạng điện tử nội bộ để phụ huynh truy cập, tra cứu thông tin cá nhân, biểu hiện của con. Phụ huynh và giáo viên có thể nhắn tin qua email hoặc gọi video. Trang web cũng có các chuyên mục hỏi đáp kiến thức giáo dục, công khai kế hoạch công tác, quản lý, hoạt động ngoại khóa… Tuy nhiên, hình thức này hiện mới chỉ phù hợp với các vùng đô thị có điều kiện công nghệ tốt.

II. Phụ huynh tham gia giáo dục nhà trường

Phụ huynh tham gia hoạt động trường học

1. Họp phụ huynh

Đây là phương thức truyền thống và phổ biến nhất. Dù điều kiện ra sao, họp phụ huynh vẫn gánh vác trách nhiệm chính trong hợp tác. Có họp toàn trường, họp khối, nhưng phổ biến nhất là họp lớp.

Họp lớp do giáo viên chủ nhiệm hoặc bộ môn tổ chức, có kế hoạch và mục đích rõ ràng để giao lưu tình cảm, thống nhất tư tưởng. Nội dung trao đổi bao gồm: biểu hiện chung của học sinh; quá trình trưởng thành; sức khỏe; tình hình học tập (bài tập, điểm số, quan hệ với thầy cô, phương pháp học, hứng thú học tập…); đặc điểm tính cách (thái độ với gia đình, bạn bè, bản thân; sở thích, phẩm đức…); bối cảnh gia đình (thành viên, ngôn ngữ, vị thế kinh tế xã hội, phân công việc nhà, giá trị quan, nghề nghiệp cha mẹ…) và các vấn đề phát sinh khác.

Khi họp phụ huynh cần lưu ý:
(1) Đảm bảo thời gian phù hợp để phụ huynh tham gia, gửi lời mời trang trọng, chân thành.
(2) Tốt nhất nên họp theo nhóm học sinh có đặc điểm tương đồng.
(3) Chú trọng sự tương tác và tham gia của phụ huynh.

Trong quá trình giao lưu, giáo viên cần:
– Nắm rõ thông tin cơ bản của từng phụ huynh để họ cảm thấy được tôn trọng.
– Lắng nghe ý kiến của phụ huynh, ghi chép và khẳng định những kiến giải hay.
– Phản hồi mang tính mở để duy trì cuộc đối thoại, tránh các câu trả lời đóng gây khó xử.
– Chọn lọc từ ngữ khi nhận xét học sinh, vừa thực sự cầu thị vừa không làm tổn thương lòng tự trọng của trẻ và phụ huynh.
– Đối với học sinh học yếu, cần kiên trì hướng dẫn, không phê bình công khai trong cuộc họp.
– Chú trọng tính thực tiễn của chủ đề cuộc họp.

Làm thế nào để giải quyết vấn đề của lớp qua họp phụ huynh?

Lớp có tình trạng gian lận, cần phụ huynh phối hợp. Thầy Vương thay vì phê bình đã yêu cầu mỗi học sinh nuôi một con cá vàng và mang đến buổi họp sau một tuần. Trước những chậu cá, thầy nói: “Hôm nay chúng ta chấm điểm cá vàng, nhưng không phải xem cá ai to đẹp nhất, mà xem cá của ai thực sự do chính mình nuôi”.

Giữa những ánh mắt ngỡ ngàng, thầy giáo đã nói về sự trung thực và mời phụ huynh cùng thảo luận. Cách làm đổi mới này giúp học sinh nhận ra giá trị của sự trung thực, đồng thời giúp cha mẹ hiểu rằng điểm số không phải là tất cả, việc nhào nặn nhân cách mới là quan trọng nhất. Phụ huynh sau đó đã phản tư về những thiếu sót của mình. Buổi họp kết thúc bằng sự thấu hiểu và lời nhắn nhủ “Trung thực là vàng”.

2. Gặp mặt phụ huynh cá biệt

Khác với họp toàn lớp, đây là buổi gặp riêng để giải quyết vấn đề của từng học sinh. Câu chuyện thường mang tính riêng tư, không nên để người khác biết. Giáo viên cần khéo léo, không nói quá sự thật hay làm tổn thương lòng tự trọng. Với mỗi kiểu phụ huynh, cần có cách nói khác nhau: với người nhạy cảm thì nói vừa đủ, với người cố chấp hay bỏ mặc con cái thì cần nêu rõ lợi hại. Giáo viên không chỉ thông báo sự thật mà còn phải cùng phụ huynh tìm đối sách giúp trẻ tiến bộ.

3. Ngày mở cửa trường học (Open Day)

Đây là hoạt động tổng hợp mời phụ huynh đến tham quan hoặc tham gia hoạt động giáo dục theo kế hoạch. Nội dung gồm:
– Giới thiệu khái quát trường (quy chế, thành tích, bằng khen, kỷ niệm…).
– Hoạt động trường (lễ hội nghệ thuật, đại hội thể thao, tiết dạy công khai…).
– Triển lãm thành quả học sinh (tác phẩm, bài tập, phát minh khoa học, tranh chữ…).
– Triển lãm tác phẩm giáo viên (nghiên cứu khoa học, bằng khen…).
– Mở cửa thư viện, phòng thí nghiệm, phòng chức năng…
– Phụ huynh dự giờ, tham gia sinh hoạt lớp chủ đề…

Qua đó, phụ huynh hiểu rõ môi trường học tập, cách giáo viên dạy và học sinh học, từ đó củng cố niềm tin vào giáo dục. Cần lưu ý không làm ảnh hưởng đến việc dạy học bình thường; có thể chia nhỏ nhóm phụ huynh hoặc tăng số lần mở cửa để giáo viên dễ dàng hướng dẫn từng người.

Cảm nhận về ngày mở cửa tại Trường mầm non Thực nghiệm thành phố Tân Châu

Tháng Tư nắng đẹp, hơn 500 phụ huynh tham gia ngày mở cửa. Hoạt động bắt đầu từ bài thể dục sáng tập thể giữa trẻ và phụ huynh trên quảng trường Thất Sắc. Tiếp đó là chương trình “Siêu mẫu phỏng thơ họa thân tử”, nơi phụ huynh trở thành người biểu diễn, mô phỏng theo những gì trẻ vẽ. Không khí tràn ngập tiếng cười khi cả bà cũng lên bảng vẽ chuột nhắt. Các lớp tiếng Anh cũng tổ chức tiệc, nơi trẻ trả lời lưu loát các câu hỏi của cha mẹ. Buổi chiều, phụ huynh còn tham gia thi đấu bóng đá cùng trẻ. Hoạt động đã kéo gần khoảng cách giữa gia đình và nhà trường, thực hiện đúng tôn chỉ “Tất cả vì trẻ em”.

4. Hoạt động thân tử (Cha mẹ và con cái)

Đây là các hoạt động tập thể giúp tạo không khí vui vẻ và gắn kết tình cảm. Khác với việc đi chơi riêng, hoạt động thân tử tại trường giúp trẻ chủ động tham gia, phát triển kỹ năng giao tiếp, thói quen sinh hoạt và tính sáng tạo. Cha mẹ cũng được thư giãn, ôn lại kỷ niệm tuổi thơ. Trong quá trình cùng làm thủ công, biểu diễn, vận động, phụ huynh quan sát trực tiếp biểu hiện của con trong tập thể để phối hợp giáo dục tốt hơn. Chủ đề rất đa dạng: hội ẩm thực, trình diễn thời trang sáng tạo, làm đồ chơi từ vật liệu tái chế, kể chuyện… Hình thức này phù hợp với mầm non và tiểu học.

Hoạt động thân tử: Ảnh mùa thu
– Mục tiêu: Học cách ghép tranh từ vật liệu tự nhiên (cỏ khô, cánh hoa, lá cây); rèn luyện giao tiếp và hợp tác; diễn đạt cảm xúc về thiên nhiên.
– Chuẩn bị: Địa điểm công viên, thông báo kế hoạch cho phụ huynh, chuẩn bị dụng cụ như băng dính hai mặt, kéo, bút màu.
– Quá trình: Quan sát vẻ đẹp mùa thu; cùng con thảo luận chủ đề và sáng tác; trẻ đặt tên cho bức ảnh và diễn đạt cảm nhận để cha mẹ ghi lại; triển lãm và đeo huy hiệu “Nhiếp ảnh gia xuất sắc” cho trẻ.
– Mở rộng: Mang tác phẩm về lớp trang trí tường để kích thích tư duy sáng tạo.

5. Lễ khai giảng, lễ tốt nghiệp (kết nghiệp)

Mời phụ huynh tham gia lễ khai giảng để nắm rõ kế hoạch học kỳ; tham gia lễ tốt nghiệp để cùng sẻ chia niềm vui trưởng thành. Điều này có ý nghĩa tích cực giúp trẻ xác định trách nhiệm và mục tiêu học tập cao hơn.

6. Hoạt động lễ hội

Nhà trường thường mời phụ huynh tham gia các dịp lễ, quan trọng nhất là Quốc tế Thiếu nhi 1/6. Đây là dịp báo cáo với phụ huynh về sự tiến bộ trong học tập, tư tưởng và nghệ thuật của học sinh sau một thời gian chuẩn bị công phu.

Phụ huynh tham gia giảng dạy tại trường

Trường học hiện đại mang tính mở, coi trọng sự tham gia của phụ huynh trong quản lý và giảng dạy. Điều này tạo bước nhảy vọt trong quan hệ hai bên. Phụ huynh không chỉ là khách mời mà còn là chủ thể chủ động.

Nhà trường có thể thành lập các tổ chức chuyên môn như: Nhóm phát triển chương trình, Nhóm giảng dạy chuyên gia phụ huynh, Nhóm nghiên cứu khoa học phụ huynh, Nhóm đánh giá giảng dạy phụ huynh… để cùng đóng góp trí tuệ cho sự trưởng thành của trẻ.

1. Nhóm phát triển chương trình của phụ huynh

Theo quy định của Bộ Giáo dục về quản lý chương trình ba cấp (Quốc gia, địa phương, nhà trường), trường học có quyền phát triển chương trình giáo dục riêng ( – chương trình dựa trên cơ sở nhà trường). Phụ huynh là người hiểu rõ nhất tính cách và môi trường sống của con, nên đóng vai trò không thể thay thế.

Nhiệm vụ của nhóm này gồm:
– Đóng góp ý kiến về mục tiêu, cấu trúc, nội dung chương trình dựa trên đặc thù cộng đồng và nhu cầu thực tế của trẻ.
– Đánh giá và giám sát quá trình phát triển chương trình. Sự giám sát này là áp lực đồng thời là động lực để nhà trường cải tiến.
– Cung cấp dịch vụ và thông tin giá trị từ trải nghiệm nghề nghiệp, cuộc sống của mình, đồng thời huy động nguồn lực xã hội ủng hộ nhà trường.

Nhiều trường đã thu được kết quả lớn khi lắng nghe mong muốn của phụ huynh như: chú trọng rèn luyện thói quen và hứng thú; học qua trò chơi; bồi dưỡng khả năng giao tiếp, hợp tác và các phẩm chất đạo đức truyền thống như biết ơn, bao dung, trung thực.

2. Nhóm giảng dạy chuyên gia phụ huynh

Việc này giúp chia sẻ tài nguyên giáo dục, đặc biệt ở những vùng thiếu giáo viên. Khi phụ huynh lên bục giảng, họ mang đến những kiến thức thực tế sinh động. Trường có thể xếp lịch học như các môn chính khóa cho các “giáo viên phụ huynh” này.
Ví dụ: Phụ huynh là nha sĩ giảng về vệ sinh răng miệng; người giỏi âm nhạc biểu diễn nhạc cụ; cảnh sát giao thông giảng về an toàn đường bộ; thợ thủ công biểu diễn kỹ năng… Trường cũng có thể tổ chức cho học sinh đi tham quan nơi làm việc của phụ huynh như tiệm bánh, xưởng sản xuất để tiếp nhận kiến thức trực quan.

3. Nhóm nghiên cứu khoa học phụ huynh

Phụ huynh am hiểu con mình nên có thể cung cấp những gợi ý hữu ích cho các đề tài nghiên cứu giáo dục của trường. Tham gia nghiên cứu cũng giúp phụ huynh nâng cao năng lực giáo dục gia đình. Các thành viên tham gia trên tinh thần tự nguyện và sẽ được giáo viên, chuyên gia hướng dẫn thêm về kỹ năng nghiên cứu.

4. Nhóm đánh giá giảng dạy phụ huynh

Phụ huynh tham gia đánh giá giáo viên và học sinh giúp thúc đẩy chất lượng dạy học. Việc thiết lập các hội đồng hoặc nhóm đánh giá chính quy giúp nhà trường lắng nghe phản hồi đa chiều, tạo bầu không khí dân chủ và cải thiện công tác sư phạm.

Phụ huynh tham gia quản lý nhà trường

Quản lý dân chủ là tiền đề để phụ huynh cùng sát cánh với nhà trường. Cốt lõi của việc này là tham gia vào quá trình ra quyết định.

1. Thông qua Hội phụ huynh và các tổ chức liên quan

Các tổ chức như Hội đồng quản lý phụ huynh, Hội phụ huynh học sinh là cầu nối quan trọng. Tại Anh, Luật Giáo dục 1980 quy định một nửa thành viên hội đồng quản trị trường phải là đại diện phụ huynh và cộng đồng. Họ có quyền tham gia xác định chương trình học, chính sách phát triển, thậm chí ảnh hưởng đến việc bổ nhiệm hay miễn nhiệm hiệu trưởng và giáo viên.

Hội phụ huynh có thể thành lập ở cấp lớp, cấp khối và cấp trường. Họ có quyền góp ý về kế hoạch công tác, giám sát sử dụng kinh phí, thẩm nghị quy chế trường… Thành viên thường được bầu chọn và khảo sát nghiêm ngặt. Việc này giúp trường thiết lập mối liên kết rộng rãi với xã hội.

2. Thiết lập ngày tiếp phụ huynh của ban giám hiệu

Nhà trường cần dành ra một ngày cố định trong tháng để lãnh đạo trường trực tiếp lắng nghe ý kiến, tâm tư của phụ huynh về giáo viên hoặc sự phát triển chung của trường, giúp thông tin được phản hồi kịp thời.

3. Treo hộp thư góp ý

Đặt hộp thư ở vị trí dễ thấy để thu thập ý kiến rộng rãi. Ban giám hiệu phải định kỳ mở hộp thư, thảo luận và phản hồi kết quả xử lý cho phụ huynh vào thời điểm thích hợp.

4. Tiến hành điều tra bảng hỏi định kỳ

Mỗi học kỳ, trường nên khảo sát hệ thống để nắm bắt mức độ hài lòng của phụ huynh về chất lượng giảng dạy, thu thập yêu cầu đối với giáo viên và nhà trường. Kết quả khảo sát là tư liệu quý giá để so sánh, đối chiếu và cải thiện chất lượng vận hành trường học.