Nhiều người mẹ mới sinh phản hồi rằng không biết tại sao bé ban ngày ngủ rất ngon, nhưng cứ hễ đến lúc đi ngủ đêm là lại trở nên bồn chồn khó chịu, khóc lóc không thôi.
Tình trạng này khiến những người mẹ vừa mới sinh con xong phải kêu khổ thấu trời. Một mặt, do cơ thể sau sinh chưa hoàn toàn hồi phục, còn khá yếu nên người mẹ thường cảm thấy lực bất tòng tâm; mặt khác, bé cứ khóc mãi không ngừng, dỗ thế nào cũng không được khiến tâm trạng người mẹ trở nên rất phiền não. Một số cha mẹ tự hỏi, tại sao bé lại như vậy? Có phải bị bệnh không? Có cần lập tức đưa đi bệnh viện gặp bác sĩ không?
Thực tế, tình trạng ban ngày ngủ yên, vào đêm quấy khóc này của bé là rất thường gặp. Chúng ta thường gọi tình trạng này là nhi đồng dạ đề (trẻ khóc đêm).
Các nghiên cứu đã chứng minh rằng, nếu bé thường xuyên khóc đêm sẽ dẫn đến thiếu ngủ, điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của bé, mà khả năng chú ý, trí nhớ, sức sáng tạo và kỹ năng vận động của bé cũng sẽ tương đối kém hơn.
Ngoài ra, thiếu ngủ ban đêm còn làm rối loạn quá trình bài tiết hormone tăng trưởng bình thường của bé, khiến hệ miễn dịch bị tổn thương, xuất hiện các vấn đề như rối loạn nội tiết, rối loạn chuyển hóa, dễ phát phì… Vì vậy, việc ngăn ngừa bé khóc đêm không phải là chuyện nhỏ.

Nguyên nhân gây ra nhi đồng dạ đề
Thông thường bé sẽ không khóc vô duyên vô cớ, nếu bé khóc không ngừng thì nhất định là do cảm thấy khó chịu. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra khóc đêm, cha mẹ nên tỉ mỉ tìm kiếm. Nếu nghi ngờ do bệnh tật gây ra thì phải đưa bé đến bệnh viện kiểm tra. Chỉ cần tìm ra nguyên nhân và kịp thời giải quyết, bé nhất định sẽ vào giấc ngủ thật ngọt ngào.
Cụ thể, các nguyên nhân chính gây ra nhi đồng dạ đề gồm có:
1. Không thích nghi với môi trường
Phòng ngủ của bé quá ồn, quá lạnh, quá nóng, quá khô, hoặc quần áo, chăn quấn quá nhiều đều dẫn đến việc bé ngủ không ngon vào ban đêm. Vì vậy, cha mẹ nên cố gắng cung cấp cho bé một môi trường ngủ thoải mái để bé có thể ngủ yên ổn.
2. Cơ thể bị nóng trong
Do tỳ vị của bé rất non nớt, chức năng đường tiêu hóa chưa hoàn thiện nên dễ xuất hiện tình trạng tích tụ thức ăn và tích nhiệt ở dạ dày, ruột, từ đó dễ gây ra các triệu chứng nóng trong như trớ sữa, biếng ăn, bụng chướng, nước tiểu ít và đỏ… những nguyên nhân này cũng dễ khiến bé khóc nháo vào ban đêm.
3. Sắp xếp thời gian ngủ không hợp lý
Có những bé buổi sáng thức dậy rất muộn, đến tận hai ba giờ chiều mới ngủ trưa, hoặc thời gian ngủ trưa quá dài dẫn đến buổi tối vào giấc rất muộn; hoặc tuy ngủ sớm nhưng nửa đêm tỉnh giấc, không có người chơi cùng liền khóc lóc không thôi.
4. Cảm xúc hưng phấn trước khi ngủ
Nếu cha mẹ thường xuyên trêu chọc cho bé cười hoặc làm bé kinh sợ trước khi ngủ, khiến cảm xúc của bé đột ngột hưng phấn, bé sẽ vì thế mà không thể vào giấc, dẫn đến khóc nháo.
5. Bật đèn khi ngủ vào ban đêm
Một số người mẹ lo lắng bé sợ bóng tối, lại để tiện chăm sóc bé ban đêm nên luôn bật đèn khi ngủ. Nhưng khả năng thích nghi với môi trường của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ kém xa người lớn, nếu môi trường ngủ ban đêm giống như ban ngày, đồng hồ sinh học của bé sẽ bị rối loạn, khiến bé không phân biệt được ngày và đêm, điều này không có lợi cho việc thiết lập quy luật sinh hoạt tốt. Hơn nữa, bật đèn khi ngủ còn làm giảm khả năng miễn dịch của bé.
6. Ảnh hưởng của bệnh tật
Một số bệnh như cảm lạnh, viêm họng, viêm tiểu phế quản, viêm phổi, viêm tai giữa, viêm dạ dày ruột, viêm não, nhiễm trùng huyết… đều có khả năng khiến bé ngủ không yên. Ngoài ra một số tình trạng nhiễm trùng dẫn đến phát sốt cũng khiến bé trằn trọc, lúc này cha mẹ nhất định phải tìm kiếm sự hỗ trợ của bác sĩ.

Phương pháp ứng phó với nhi đồng dạ đề
1. Tạo môi trường ngủ tốt cho bé
Cha mẹ cần tạo cho bé một môi trường ngủ tốt: nhiệt độ phòng thích hợp, không khí yên tĩnh, ánh sáng nên tối một chút. Chăn đắp hoặc nệm phải nhẹ, mềm, khô ráo. Trước khi đi ngủ nên để bé đi tiểu trước. Nếu thấy bé thường xuyên đỏ mặt, có thể là do mặc quá nhiều quần áo.
2. Trước khi ngủ không nên để trẻ chơi quá hưng phấn
Trước khi bé đi ngủ khoảng 0,5 đến 1 giờ, nên để bé yên tĩnh lại, không nên trêu chọc bé quá mức, không để bé xem các chương trình tivi gây kích thích, cũng không nên kể những câu chuyện căng thẳng đáng sợ cho bé nghe, đề phòng bé vì hưng phấn hoặc căng thẳng mà khó vào giấc.
3. Không nên để bé ăn quá no
Đông y có câu “Vị bất hòa tắc ngọa bất an”, vì nạp quá nhiều thực phẩm sẽ gây ra tình trạng “tích thực” tại dạ dày, gây khó chịu đường tiêu hóa. Vì vậy, thông thường không nên cho bé ăn trong vòng 1 giờ trước khi ngủ, và cũng không nên cho ăn quá no, nếu không sẽ khiến đại não bé hưng phấn hơn, dẫn đến khó vào giấc hoặc khó ngủ sâu. Hơn nữa, khả năng trao đổi chất của cơ thể vào ban đêm là thấp nhất, ăn trước khi ngủ sẽ làm tăng gánh nặng chuyển hóa, gây tiêu hóa kém, lâu dần dẫn đến béo phì.
4. Ban ngày không nên để bé ngủ quá lâu
Những bé ngủ quá nhiều vào ban ngày đa phần ban đêm ngủ không ngon, thậm chí một chút không vừa ý là khóc thét lên. Vì vậy, nếu bé ngủ quá nhiều vào ban ngày, cha mẹ có thể chủ động đánh thức bé, hoặc dỗ bé chơi thêm một lát, thông qua điều chỉnh để khắc phục tình trạng “đảo lộn ngày đêm”.
5. Làm dịu các triệu chứng nóng trong
Đông y cho rằng trẻ nhỏ là “thuần dương chi thể”, thể chất thiên nhiệt, dễ xuất hiện hiện tượng dương thịnh hỏa vượng, tức là nóng trong. Vì vậy, người mẹ nên cố gắng chọn nuôi con bằng sữa mẹ. Ngoài ra, đối với bé bú sữa công thức, mẹ có thể cho bé sử dụng các sản phẩm thanh nhiệt được điều chế từ thực vật tự nhiên để phòng ngừa hoặc làm dịu các triệu chứng nóng trong. Lưu ý nên chọn các sản phẩm thanh nhiệt đáng tin cậy và có uy tín tốt.
6. Phương pháp massage làm dịu chứng khóc đêm ở trẻ
Đối với những bé hay khóc đêm, nếu cha mẹ áp dụng phương pháp massage cũng có thể thu được hiệu quả nhất định.
Cách massage cụ thể là: Cha mẹ dùng ngón tay cái vuốt từ đầu ngón tay cái của bé dọc theo phía ngoài ngón cái hướng về phía gốc lòng bàn tay, thực hiện 50-100 lần; vuốt từ đầu ngón tay áp út dọc theo mặt lòng bàn tay hướng về gốc lòng bàn tay 50-100 lần; vuốt dọc theo chính giữa mặt lòng cẳng tay từ khớp cổ tay hướng về khớp khuỷu tay 20-30 lần; vuốt từ khớp cổ tay dọc theo mặt phía ngón cái của cẳng tay hướng về khớp khuỷu tay 30 lần; bấm nhẹ điểm chính giữa lằn chỉ cổ tay và lòng bàn tay của bé; bấm các huyệt Thập Tuyên ở đầu ngón tay bé; xoa huyệt Bách Hội trên đỉnh đầu bé 20-50 lần; vuốt từ dưới lên trên dọc theo cột sống (nhiên tích) cho bé 3 lần.

Liên kết nhỏ
Các lưu ý giúp bé hình thành thói quen ngủ tốt
Giấc ngủ đối với con người cũng quan trọng như hô hấp và ăn uống. Con người dành 1/3 cuộc đời cho giấc ngủ. Nếu bị tước đoạt giấc ngủ trong thời gian dài, các chức năng của cơ thể sẽ phải chịu những đòn đả kích mang tính hủy diệt.
Giấc ngủ là một trạng thái tái tổ hợp của các hoạt động chức năng não, có thể bảo tồn năng lượng, giúp củng cố trí nhớ, đảm bảo đại não phát huy chức năng tối ưu; trong giấc ngủ, tỷ lệ trao đổi chất cơ bản của con người giảm xuống, năng lượng cần thiết giảm đi, giúp loại bỏ mệt mỏi, hồi phục thể lực; thông qua giấc ngủ còn có thể sửa chữa những tổn thương của tế bào não do các chất thải sau quá trình trao đổi chất gây ra; đồng thời, giấc ngủ tốt có ý nghĩa quan trọng đối với việc tăng cường chức năng miễn dịch của cơ thể.
Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, giấc ngủ còn có ý nghĩa đặc biệt trong việc thúc đẩy sinh trưởng và phát triển. Giấc ngủ là một trong những hoạt động cơ bản của đại não trong quá trình phát triển sớm của trẻ, cũng là chỉ số nhạy cảm phản ánh sự diễn biến cụ thể của chức năng hệ thần kinh từ chưa trưởng thành đến trưởng thành. Trẻ càng nhỏ thì thời gian ngủ cần thiết càng dài. Ngủ không tốt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ, khiến trẻ xuất hiện các hành vi bất thường. Vì vậy, cha mẹ nhất định phải giúp bé hình thành thói quen ngủ tốt.
1. Không nên để bé ngậm núm vú hoặc núm vú giả khi ngủ
Có những bé khi ngủ cứ phải ngậm núm vú mẹ hoặc núm vú giả mới vào giấc được. Thứ nhất, như vậy mỗi khi tỉnh dậy bé sẽ theo quán tính mà bú mút để ăn sữa. Thói quen ăn quá thường xuyên này dễ làm rối loạn chức năng dạ dày ruột của bé. Thứ hai, sau khi vào giấc mà miệng nhỏ vẫn bị núm vú “chặn” lại sẽ dễ gây cản trở hô hấp, dẫn đến chất lượng giấc ngủ giảm sút, thậm chí có thể gây ngạt thở. Ngoài ra, thói quen xấu này còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của nướu răng và vệ sinh răng miệng của bé.
2. Không nên để bé vào giấc trong tiếng hát ru
Bé vào giấc trong tiếng hát ru của mẹ tự nhiên sẽ rất ngọt ngào, nhưng để bé hình thành thói quen chỉ khi nghe hát mới ngủ được là điều không nên khuyến khích. Bé cần phải rèn luyện một thói quen ngủ tốt, tức là tự vào giấc bằng phương pháp “tự nhiên”, và sau khi tỉnh dậy vẫn có thể tự mình vào giấc lại một cách “tự nhiên”, chứ không phải dựa vào các biện pháp “nhân tạo” của cha mẹ như rung lắc, hát ru hay cho ăn để giúp bé ngủ ngon.
3. Không nên thường xuyên thay đổi người chăm sóc
Có những gia đình vì người lớn bận rộn công việc mà buộc phải thường xuyên thay đổi người chăm sóc bé đi ngủ, lúc là bố, lúc là mẹ, lúc là bà, lúc lại đổi thành người giúp việc… Đâu biết rằng, đối với những em bé dưới nửa tuổi, chúng thường coi người chăm sóc mình đi ngủ là “người thân nhất”, vì vậy về mặt tâm lý rất khó để điều chỉnh nhanh chóng trước những sự thay đổi thường xuyên.
4. Không nên rung lắc khi ngủ
Mỗi khi bé khóc nháo, một số người mẹ trẻ liền tung ra “tuyệt chiêu”: ôm con vào lòng hoặc đặt vào nôi rồi lắc lư không ngừng, thậm chí bé càng khóc dữ mẹ càng lắc mạnh. Đâu biết rằng, cách làm này rất có hại cho bé. Vì động tác rung lắc quá mạnh sẽ khiến đại não của trẻ sơ sinh liên tục bị chấn động trong khoang hộp sọ, nhẹ thì ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ, nặng thì khiến đại não chưa trưởng thành va chạm với hộp sọ cứng, cuối cùng gây ra xuất huyết nội sọ, điều này đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ dưới 10 tháng tuổi.
5. Không nên ôm chặt bé khi ngủ
Một số người mẹ trẻ vì quá yêu con và để tiện chăm sóc nên thích ôm chặt bé khi ngủ. Nhưng như vậy, bé bị ôm sẽ không hít thở được đủ không khí trong lành, thứ hít vào nhiều hơn lại là khí thải do người mẹ thở ra, điều này rất bất lợi cho sự phát triển và sức khỏe của bé. Đồng thời, các bệnh lý của mẹ còn có thể lây truyền cho bé. Ngoài ra, ôm bé ngủ còn khiến không gian hoạt động tự do của bé bị hạn chế, thậm chí khó duỗi chân tay, từ đó khiến tuần hoàn máu và sinh trưởng phát triển của bé đều bị ảnh hưởng tiêu cực.
6. Không nên để bé nằm sấp khi ngủ
Một số người mẹ trẻ thích để bé nằm sấp khi ngủ, còn lầm tưởng tư thế này giúp bé ngủ ngon, ít khóc nháo. Nhưng thực tế tư thế này là không an toàn nhất, vì các cơ quan hô hấp như miệng, mũi của bé dễ bị tắc nghẽn, thậm chí dẫn đến đột tử. Đồng thời tư thế này còn có thể khiến các cơ quan tiêu hóa như dạ dày ruột bị áp lực từ trọng lượng cơ thể mà gây ra tiêu hóa kém.
7. Bé ngủ há miệng thở phải kịp thời đưa đi khám
Có những người mẹ phát hiện bé khi ngủ thích há miệng nhỏ để thở, nước miếng chảy ra, lộ ra vẻ mặt như đang đói, trông rất đáng yêu. Thực ra, khi ngủ ngậm miệng mới là cách bảo dưỡng nguyên khí tốt nhất. Nếu thở bằng miệng, không những dễ hít phải bụi bẩn mà còn cực kỳ dễ khiến khí quản, phổi… bị kích thích bởi không khí lạnh, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Vì vậy, khi phát hiện bé có thói quen xấu là há miệng thở khi ngủ, cần kịp thời đưa đến bệnh viện thăm khám để kiểm tra nguyên nhân là gì, do cảm lạnh phát sốt gây tắc mũi, hay do viêm mũi cấp tính, mãn tính, hoặc do viêm amidan, amidan phì đại gây ra, để có thể bốc thuốc đúng bệnh.