Kiểu Nói Chuyện Trẻ Em Thích Nghe Nhất
Cha mẹ cần thiết phải hiểu bốn thuộc tính của giọng nói
Danh sách chương
Để xây dựng một giọng nói ưu mỹ, cha mẹ cần thiết phải hiểu bốn thuộc tính của giọng nói.
Giọng nói có bốn thuộc tính chính: âm điệu, âm cường, âm trường và âm chất. Bất kỳ âm thanh nào cũng sở hữu những thuộc tính này, và giọng nói khi trò chuyện cũng không ngoại lệ. Tại thời điểm âm thanh phát ra, bốn thuộc tính này đồng thời tác động lên dây thần kinh thính giác của con người, khiến chúng ta hình thành ấn tượng phân biệt đối với giọng nói đó.
Trước tiên hãy nói về âm điệu. Cao độ của âm điệu được quyết định bởi tần số rung động của dây thanh quản. Tần số lớn nhỏ liên quan đến hình dáng và chất liệu của vật phát âm. Tương đối mà nói, vật phát âm càng lớn, dài, thô, dày và lỏng thì tần số rung động càng chậm, âm thanh phát ra cũng thấp; vật phát âm nhỏ, ngắn, mảnh, mỏng và chặt thì tần số rung động nhanh hơn, âm thanh phát ra cũng cao hơn. Cao độ giọng nói của con người liên quan đến độ dài, độ dày và độ căng của dây thanh quản. Thông thường, dây thanh quản của phụ nữ và trẻ em ngắn và mỏng hơn nên giọng nói cao hơn; dây thanh quản của nam giới trưởng thành dài và dày hơn nên giọng nói thấp hơn. Thông qua nghiên cứu phát hiện ra rằng, bất kể nam hay nữ, âm điệu thấp một chút sẽ mang lại hiệu quả giao tiếp tốt hơn. Đó là bởi vì âm điệu quá cao sẽ làm tăng âm mũi, khiến người nghe thấy khó chịu, thậm chí nổi da gà. Hơn nữa, âm điệu quá cao dễ tạo cho người ta cảm giác hưng phấn quá mức, thiếu vững chãi.
Âm cường lớn hay nhỏ phụ thuộc vào mức độ dùng lực khi phát âm và độ lớn của âm lượng. Khi nói chuyện nếu dùng lực nhiều, luồng khí thở ra lớn thì âm cường phát ra sẽ mạnh; ngược lại thì sẽ yếu. Tương đối mà nói, luồng hơi của người trẻ mạnh, luồng hơi của người già trầm, giọng nói rất dễ phân biệt. Về tình trạng cơ thể, người tráng kiện có luồng hơi mạnh, người gầy gò có luồng hơi yếu. Theo nghiên cứu, âm lượng khi nói chuyện nên ở mức “vừa phải”. Khi một người nhờ người khác giúp đỡ, nếu sử dụng âm lượng vừa phải sẽ dễ nhận được sự trợ giúp hơn. Nguyên nhân rất đơn giản, giọng nói quá lớn dễ gây cảm giác “ra lệnh và cưỡng ép”, khiến người ta phản cảm; nhưng nếu giọng nói quá nhỏ lại dễ khiến người ta thấy mình thiếu tự tin, nhút nhát, thậm chí cảm thấy mình đang nói dối. Việc có thể sử dụng âm lượng phù hợp tùy theo các tình huống khác nhau là vô cùng quan trọng.
Âm tốc được quyết định bởi độ dài ngắn của âm thanh. Độ dài ngắn của âm có thể thay đổi thông qua luyện tập, người không qua đào tạo thường không nắm vững được độ dài ngắn trong giọng nói của mình. Có người nói với tốc độ rất nhanh như súng liên thanh, tạo cảm giác đứt hơi; có người nói năng chậm chạp lề mề khiến người nghe sốt ruột, cả hai đều không thỏa đáng. Tất nhiên, vấn đề này cũng không phải là tuyệt đối. Người dẫn chương trình nổi tiếng của Đài truyền hình Trung ương Từ Lệ vốn nổi danh với tốc độ nói nhanh. Tốc độ nói nhanh của Từ Lệ lại rất phù hợp với các chương trình tin tức mà cô chủ trì.
Âm chất chính là cá tính hoặc đặc sắc của giọng nói, nó là đặc trưng cơ bản để phân biệt một giọng nói này với các giọng nói khác. Ví dụ, cùng là một bài thơ do những người khác nhau ngâm đọc, có người giọng cao mảnh mà đanh thép, có người giọng thấp yếu mà dịu dàng, thính giả sẽ lập tức phân biệt được và nảy sinh những liên tưởng khác nhau, cho rằng người trước là người có đường nét dứt khoát, can trường, người sau là người tĩnh lặng, đoan trang. Khi con người giao tiếp với nhau, âm chất tròn trịa êm tai, có sức truyền cảm và sự thân thiện là yếu tố đầu tiên. Có những người điều kiện âm chất do bẩm sinh hoặc yếu tố tuổi tác mà chưa đủ ưu mỹ, cần đặc biệt chú ý khéo léo vận dụng ngữ điệu và tốc độ nói để bù đắp cho sự thiếu hụt của âm chất.
Cuối cùng, còn phải lưu ý vị trí phát âm khi nói chuyện là cực kỳ then chốt. Vị trí phát âm của một người phụ thuộc vào không gian tạo ra cộng hưởng ở khoang ngực, cổ họng và phần đầu của người đó. Thông thường, vị trí phát âm càng hướng về phía trước thì hiệu quả phát âm càng dễ bị biến dạng. Bạn có thể dùng một phương pháp đơn giản để cảm nhận hiệu quả âm thanh khác nhau do vị trí phát âm mang lại. Bạn có thể nói “hề hề hề” trước, sau đó nói “ha ha ha”, rồi tiếp đến nói “hù hù hù”, hãy cảm nhận kỹ xem có gì khác biệt không? Rất nhiều người không hiểu vấn đề trong giọng nói của mình rốt cuộc nằm ở đâu, thực tế là do chưa làm rõ được giọng nói của mình được truyền ra từ bộ phận nào trên cơ thể.