Có người từng nói, cuộc đời là một vở kịch, chúng ta đều là khách qua đường trong vở kịch đó. Trên sân khấu ngắn ngủi này, mỗi người sắm một vai diễn của riêng mình, có lẽ đôi khi thân bất do kỷ, nhưng chỉ cần chúng ta thể hiện được cái tôi bản ngã nhất, chân thực nhất, bạn sẽ phát hiện ra rằng, dù cuộc đời có mang mặt nạ thì đó cũng tuyệt đối là mặt nạ đẹp đẽ nhất!

1. Khám phá bản thân là một loại trí tuệ

Khám phá bản thân vừa là một loại năng lực và trí tuệ, vừa là một loại đức hạnh, một cảnh giới nhân cách cao quý, và hơn hết là bước đi đầu tiên để nhận thức cái tôi, tiến tới thành công.

Chúng ta có thể dự đoán được vận mệnh của mình, sự dự đoán này được thiết lập trên cơ sở nhận thức đúng đắn về bản thân. Do đó, khám phá ra tài năng thiên bẩm của chính mình là tiền đề để chúng ta thay đổi vận mệnh. Có người hỏi Antisthenes, người sáng lập phái Khuyển nho Hy Lạp cổ đại: “Ông nhận được gì từ triết học?”

Ông trả lời: “Khám phá ra năng lực của bản thân.”

Phái Khuyển nho Hy Lạp cổ đại do Antisthenes (học trò của Socrates) khởi xướng vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên, với nhân vật đại diện tiêu biểu là Diogenes. Trường phái triết học này cho rằng con người là động vật của tự nhiên, chủ trương con người nên trở về với tự nhiên, thuận theo tự nhiên; các quy tắc xã hội và gia đình đều là sự trói buộc đối với nhân tính, nên phá vỡ những lối sống quy củ đó để con người có thể sống hạnh phúc trong bất kỳ hoàn cảnh gian khổ nào.

Mỗi người chúng ta hằng ngày đều bận rộn tất bật, không có thời gian tự phản tỉnh, thường bị vây khốn bởi những vấn đề thực tế của cuộc sống mà không biết rằng mình còn sở hữu một loại năng lực có thể thay đổi tất cả. Chính việc đạt được năng lực này đã giúp tư tưởng và tình cảm con người có khả năng thăng hoa lên cảnh giới cao thượng và thuần khiết.

Khi con người thiếu khả năng khám phá bản thân, cũng tức là thiếu đi khả năng tự kiểm soát, hoài nghi, phản tỉnh và sám hối, thiếu khả năng đi sâu tìm tòi chân tướng và bản chất sự vật. Con người sẽ bị chính mình che mắt, hồ đồ tiêu tốn và hủy hoại sinh mệnh, thậm chí gây ra tổn thương cho người khác và xã hội.

“Bất thức Lư Sơn chân diện mục, chỉ duyên thân tại thử sơn trung” (Không biết mặt thật núi Lư Sơn, chỉ vì thân ở chính trong núi). Con người rất khó có được sự tự tri (biết mình). Nếu đã không biết mình lại còn cuồng vọng tự đại, thì giống như một người ăn mặc chỉnh tề, phong thái lịch lãm như quý ông, nhưng sau mông lại lòi ra một chiếc đuôi đầy lông lá, khiến mọi người không nhịn được cười. Thực tế, những trò cười loại này diễn ra như cơm bữa.

Khám phá bản thân chính là khám phá ra một cái tôi khác, khám phá ra một cái tôi chân thực đằng sau chiếc mặt nạ, khám phá ra các phần đang bị chia cắt trong chính mình, khám phá ra những khiếm khuyết, định kiến, ngu muội, xấu xí, thờ ơ, sợ hãi, cũng như khám phá ra sự nhiệt tình, cảm hứng, dũng khí, sức sáng tạo, trí tưởng tượng và cá tính độc đáo của bản thân. Thực tế, một người ít nhiều đều có sự phân mảnh, việc thực hiện đối thoại bình đẳng và lý tính giữa các cái tôi phân mảnh đó chính là quá trình nội tỉnh, là quá trình ngộ tính đi từ u tối đến sáng lạng. Giống như chân lý càng tranh luận càng sáng tỏ, trong quá trình giãi bày, giải thích, an ủi, thậm chí là tranh luận gay gắt giữa các cái tôi, lòng nhân ái, trí tuệ và tinh thần chính nghĩa sâu thẳm trong tâm khảm con người có thể sẽ nổi lên mặt nước.

Antisthenes là người rất giỏi khám phá bản thân. Ông thấy sắt bị rỉ sét ăn mòn, liền bình luận rằng, người có lòng đố kỵ mạnh mẽ sẽ bị chính sự nhiệt tình của mình thiêu rụi — ông đang đối thoại với lòng đố kỵ của mình, đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc đối với sự đố kỵ đang tiềm ẩn. Ông thường đi khuyên bảo những kẻ có hành vi bất chính, có người trách ông giao du với kẻ ác, ông phản bác: Bác sĩ luôn ở bên bệnh nhân nhưng bản thân họ đâu có bị cảm sốt — ông đang đối thoại với đức hạnh và sự tự tin của mình. Ông cho rằng: Những người muốn bất tử phải sống một cách trung thực và công chính — ông đang đối thoại với niềm tin của mình.

Kierkegaard, cha đẻ của triết học hiện sinh, bậc thầy phân tâm học sau này, người cả đời làm bạn với cô độc, lại càng là người giỏi khám phá bản thân.

Khi ông còn sống, cả thế giới đều không hiểu ông, thậm chí thù địch và ruồng bỏ ông. Một mặt ông tuyên chiến với sự giả dối và tầm thường của thế giới, mặt khác ông trở về với nội tâm, không quản ngại phiền hà mà đối thoại với chính mình.

Trong cuộc đời ngắn ngủi, ông đã viết hơn 1 vạn trang nhật ký, nghĩa là hầu như ngày nào ông cũng đối thoại với bản thân. Tuy nhiên, chính những lời tự bạch đầy tuyệt vọng và nhiệt huyết của “người tự tu chân chính” này, người vốn lạc lõng với xã hội loài người, nhiều năm sau đã trở thành khải thị vĩ đại chấn động tinh thần nhân loại.

Các nhà thơ vĩ đại đều giỏi khám phá bản thân. Bởi chỉ khi giỏi khám phá bản thân, những vần thơ đó mới mang tính chân thực và sự sắc bén xuyên thấu sự vật.

Hãy xem tác phẩm huy hoàng nhất của Rilke đã được viết ra như thế nào: “Không gặp bất kỳ ai, ngoại trừ nói chuyện với nội tâm mình, tuyệt đối không mở miệng — đây thực sự là lời thề của tôi.” Cái gọi là “nói chuyện với nội tâm” chính là viết thơ; nói cách khác, viết thơ là một phương thức để nhà thơ đối thoại với chính mình. Trong quá trình đó, nhà thơ trình hiện chính xác những hình ảnh mà mình trải nghiệm trong xung đột sinh mệnh, từ đó cho chúng ta thấy những cạm bẫy của sự tồn tại, những răng cưa của linh hồn, những vết máu của niềm tin và nỗi đau của vạn vật.

Tiếng nói của nhà thơ tất yếu phải đáng tin cậy, chân thực, loại bỏ mọi sự giả dối, hèn nhát, cuồng vọng và kiểu cách. Những tác phẩm cảm động nhất thế giới thường là lời độc thoại nội tâm của tác giả, ví dụ như “Khúc bi ca Duino” của Rilke, “Lâu đài” và “Hóa thân” của Kafka, “Đi tìm thời gian đã mất” của Proust, “Thư từ” của Simone Weil…

Khám phá bản thân vừa là một loại năng lực và trí tuệ, vừa là một loại đức hạnh, một cảnh giới nhân cách cao quý, và hơn hết là bước đi đầu tiên để nhận thức cái tôi, tiến tới thành công.

Nếu một người khẳng định mình là người có năng lực, có tài hoa, thì anh ta sẽ phát huy được mọi thiên phú phù hợp với sự khẳng định đó; nếu một người khẳng định mình là kẻ ngốc, là kẻ vô dụng, thì anh ta không thể phát huy được tiềm năng thực sự vốn có. Chỉ cần một người khẳng định mình là loại người nào, thì hãy kiên định bước tiếp con đường đó, bất kể người khác nhìn nhận hay bình luận ra sao.

Chìa khóa của vấn đề nằm ở chỗ, sự tự khẳng định của bản thân có chính xác hay không. Nếu tự nhận định sai lầm, sự khẳng định sai lệch đó chắc chắn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng và gây khốn nhiễu cho cả cuộc đời.

Sự tự nhận định của con người có thể thay đổi, và cuộc đời cũng thay đổi theo sự thay đổi đó. Khi một người không hài lòng với tình trạng hiện tại, cần thực hiện tái tạo bản thân theo các bước sau.

Bước thứ nhất, tìm hình mẫu cuộc đời trong lòng bạn, thiết lập mục tiêu cuộc sống cho mình. Viết ra những điều kiện tự nhận định mà bạn mong muốn, sau đó nghiêm túc suy nghĩ: Rốt cuộc những ai sở hữu những điều kiện này? Bản thân có thể học tập họ không? Hình dung mình đã hòa nhập vào sự tự nhận định mới này, trong sự nhận định đó, mình nên hít thở thế nào? Bước đi ra sao? Nói năng thế nào? Suy nghĩ thế nào? Cảm nhận ra sao?

Nếu bạn thực sự muốn mở rộng sự tự nhận định và cuộc đời mình, thì ngay từ khoảnh khắc này, bạn phải hạ quyết tâm muốn trở thành người như thế nào. Bạn nên trở về tâm thái thời thơ ấu, tràn đầy nhiệt huyết liệt kê ra các đặc chất cần có cho một cuộc đời thành công.

Bước thứ hai, liệt kê phương án hành động của bạn để có thể phù hợp với vai diễn cuộc đời mới này. Lúc này, bạn cần suy nghĩ phải làm gì để đạt được mục tiêu, bạn cần thiết lập hình ảnh hoàn toàn mới của mình trong đám đông, bạn phải đặc biệt lưu ý kết giao với những người bạn như thế nào; thành công của bạn có liên quan rất lớn đến bạn bè, hãy để những người bạn mới củng cố chứ không phải làm yếu đi sự tự nhận định của bạn.

Bước thứ ba, mỗi ngày bạn phải nhắc nhở bản thân, đừng để mục tiêu trong lòng mờ nhạt hay biến mất. Bước cuối cùng này là để mọi người xung quanh đều biết về sự tự nhận định mới này của bạn, nhưng điều quan trọng hơn là để chính bạn biết rõ. Mỗi ngày bạn đều phải dùng sự tự nhận định mới này để nhắc nhở, cảnh cáo và nắm giữ chính mình.

Sau khi thiết lập sự tự nhận định mới, bất kể môi trường xung quanh tồi tệ thế nào, bất kể những kẻ xung quanh đố kỵ hiền tài ra sao, bạn đều nên quyết tâm, loại bỏ mọi sự nhiễu loạn, vượt qua mọi khó khăn, toàn lực thực hiện giá trị mà mình nắm giữ và giấc mơ tươi đẹp đã chọn.

Điều mà mỗi người chúng ta thực sự cần sâu thẳm trong lòng chính là mục tiêu cao cả, về bản chất đều có thể trải nghiệm được từ cuộc sống phong phú hoặc quá trình sáng tạo tích cực. Khi chúng ta trải nghiệm được cảm xúc tràn đầy của hạnh phúc, tự tin và thành công, đó là lúc chúng ta đang tận hưởng cuộc sống phong phú. Khi chúng ta sa sút đến mức kìm hãm năng lực, lãng phí bản năng thiên phú, khiến bản thân phải chịu đựng sự lo âu, sợ hãi, tự trách và tự ghét bỏ, đó là lúc chúng ta đang bóp nghẹt sức sống mà mình có thể tận dụng, đang phản bội con đường phát triển và hoàn thiện cái tôi.

Ngược lại, con người sở hữu thứ mà động vật không có — đó là trí tưởng tượng sáng tạo. Con người có thể dùng trí tưởng tượng để thiết kế các mục tiêu khác nhau, dựa vào mục tiêu để đạt đến thành công. Chỉ con người mới có thể dùng trí tưởng tượng để dẫn dắt cơ chế thành công.

Napoleon từng nói: “Trí tưởng tượng thống trị thế giới.” Glenn Clark cho rằng: “Trong tất cả tài năng của nhân loại, thứ gần với thần linh nhất chính là trí tưởng tượng.” Triết học gia kiệt xuất người Scotland Dugald Stewart cũng nói: “Tài năng tưởng tượng là nguồn suối vĩ đại nhất của hoạt động nhân loại, cũng là động lực chính của sự tiến bộ… Hủy hoại tài năng này, nhân loại sẽ đình trệ trong trạng thái dã man.” Henry Kaiser tuyên bố: “Bạn có thể tưởng tượng ra tương lai của mình.” Ngày càng nhiều người thành công phát hiện ra rằng thành tựu trong sự nghiệp của họ bắt nguồn từ tác dụng tích cực và mang tính xây dựng của trí tưởng tượng sáng tạo, và coi đó là một kỹ năng thành công đưa vào sự nghiệp và cuộc sống.

Robert Wiener từng nói: “Khi một nhà khoa học bắt tay giải quyết một vấn đề nan giải chắc chắn có đáp án, toàn bộ thái độ của ông ta sẽ thay đổi, thực tế ông ta đã tìm được một nửa đáp án.” Bởi vì khi chúng ta tìm kiếm một ý tưởng mới hoặc giải đáp một vấn đề, chẳng thà giả định rằng đáp án đã tồn tại ở đâu đó, chúng ta chỉ bắt tay vào để khám phá nó mà thôi.

Bất kể hiện tại bạn đang làm việc trong ngành nghề nào, nếu trong lòng bạn có một mục tiêu nhất định, hoặc một nguyện vọng sắp thực hiện, và bạn có ham muốn tưởng tượng sáng tạo mãnh liệt, ngay từ đầu hãy không ngừng xem xét nó từ mọi góc độ, khởi động cơ chế sáng tạo, thì mục tiêu đó chắc chắn sẽ được nhận diện, chỉ là thời gian sớm hay muộn mà thôi. Bởi trong quá trình tưởng tượng sáng tạo này, đầu não của bạn đang vận hành tốc độ cao, không ngừng tìm kiếm các ý niệm và sự kiện tức thời, đồng thời nhận diện mối liên hệ kinh nghiệm liên quan đến bản thân, kết hợp thành một chỉnh thể có ý nghĩa, làm cho tư duy của bạn được hoàn thiện, hoàn thành phương trình thành công bạn cần, hoặc “giải quyết” vấn đề một cách hiệu quả. Bản thân bạn muốn trở thành người thế nào, phải hạ quyết tâm suy nghĩ, cảm nhận và hành động như người đó, cuối cùng bạn thực sự có thể trở thành người như vậy. Quá khứ bạn là ai không quan trọng, quan trọng là hiện tại bạn muốn trở thành ai.

Mỗi người trên hành trình cuộc đời sẽ không luôn thuận buồm xuôi gió, thường phải chịu đựng rất nhiều đau khổ và thử thách. Nguyên nhân tất nhiên có nhiều, nhưng có một nguyên nhân đặc biệt đáng để suy ngẫm, đó là không thể kiên trì bền bỉ. Phàm là người hạ quyết tâm, kiên trì, không ngại khó khăn, dũng cảm tiến về phía trước, đều sẽ đạt được những thành tựu sự nghiệp ở mức độ khác nhau. Kẻ giỏi khua môi múa mép, tuy có thể dùng những lời lẽ tốt đẹp để lừa mị người khác, nhưng không thể thay đổi được bản chất ngụy quân tử của mình.

Nếu một người có thể kiên trì nguyên tắc, giữ vững lập trường, giữ đúng lời hứa, lòng dạ ngay thẳng, khiêm tốn học hỏi, cầu thị thực tế, khổ công phấn đấu, không ngại gian khổ, thì sẽ có rất nhiều lợi ích hoặc chuyện tốt đẹp chờ đợi họ.

2. Xác định mục tiêu, thiết kế vận mệnh

Thiết lập cho mình một mục tiêu có giá trị, cũng chính là tự thiết kế vận mệnh cho mình. Trong quá trình thực hiện mục tiêu này, bạn có thể nếm trải niềm vui của sự thử thách và nỗ lực, bạn còn có thể cảm động vì phát hiện ra một cái tôi mới.

Cuộc sống của chúng ta tràn đầy những yếu tố không thể dự đoán, thậm chí chúng ta không thể biết rõ ngày mai sẽ xảy ra chuyện gì. Do đó, trong một thế giới tất bật như vậy, chúng ta làm nhiều việc thiếu suy nghĩ, từ đó hình thành nên nhiều thất bại không đáng có. Truy cứu nguyên nhân, chính là vì chúng ta không có mục tiêu cuộc đời, không lập kế hoạch kỹ lưỡng cho cuộc đời mình. Để có một vận mệnh tốt đẹp, bạn phải tự mình thiết kế vận mệnh, đó chính là xác lập một mục tiêu cuộc đời cho bản thân.

Tại sao những người vĩ đại đó lại được ban cho năng lực vĩ đại để hình dung, mơ ước, hy vọng và nguyện vọng cũng như thực hiện chúng? Tại sao họ có thể thành công, có thể sở hữu cuộc đời huy hoàng? Ở mức độ rất lớn, trước hết là vì họ có mục tiêu xa rộng.

Thiết lập cho mình một mục tiêu có giá trị, cũng chính là tự thiết kế vận mệnh cho mình. Trong quá trình thực hiện mục tiêu này, bạn có thể nếm trải niềm vui của sự thử thách và nỗ lực, bạn còn có thể cảm động vì phát hiện ra một cái tôi mới. Đây là đặc quyền duy nhất mà con người chúng ta sở hữu trong số tất cả sinh vật.

Các nhà tâm lý học cho chúng ta biết, mục tiêu thực sự mà con người theo đuổi không phải là một trạng thái sống an nhàn, mà là nỗ lực hết mình hướng về mục tiêu. Đó mới là nơi giá trị thực sự của một người cư ngụ. Để thực hiện mục tiêu, tiêu hao 100% sinh mệnh của mình là một trong những niềm vui lớn nhất của con người.

Một người muốn sống tốt hơn, nhất định phải có một mục tiêu. Nếu không có một mục tiêu có giá trị, bạn không thể sở hữu một cuộc đời tốt đẹp. Đạo lý rất đơn giản: Bạn không biết mình sẽ đi về đâu? Có mục tiêu, bạn mới tự nắm giữ được vận mệnh của mình.

Mục tiêu của một người càng xa rộng, tiến bộ và thành tựu đạt được càng lớn.

Một học sinh, nếu chỉ lấy mức 60 điểm trung bình làm mục tiêu học tập, thành tích của cậu ta thường sẽ không cao; một nhân viên, nếu chỉ lấy việc kiếm đủ tiền nuôi vợ con làm mục tiêu cuộc đời, thì cả đời anh ta có thể làm việc trong trạng thái mệt nhoài, mà số tiền kiếm được cũng chỉ vừa đủ nuôi vợ con; một vận động viên, nếu mục tiêu cuộc đời chỉ là kiếm cơm trong đội tuyển địa phương, thì anh ta vĩnh viễn không vào được đội tuyển quốc gia, càng không thể phá kỷ lục thế giới.

Nói vậy có lẽ hơi tuyệt đối, nhưng trong tình huống thông thường, kỳ tích sẽ không xảy ra. Bởi vì mục tiêu cuộc đời của một người, ở mức độ rất lớn, quyết định thành tựu cả đời của họ. Đó cũng là lý do tại sao chúng ta phải bồi dưỡng cho trẻ em lý tưởng và hoài bão xa rộng, mục tiêu cuộc đời xa rộng, và phải có chí hướng cao xa ngay từ nhỏ.

Đại bàng được gà mẹ ấp ra vẫn là đại bàng, một ngày nào đó nó sẽ bay lên trời xanh, bởi vì chí của nó ở trời xanh.

Những người đi bộ đường dài hoặc người đi đường có lẽ đều từng trải qua điều này: Đích đến bạn cần tới chỉ cách 5 km, khi bạn đi đến km thứ 4, bạn có thể cảm thấy mệt mỏi và lơi lỏng, vì dù sao cũng sắp tới nơi rồi. Nhưng nếu mục tiêu của bạn là đi quãng đường 50 km, ngay từ đầu bạn sẽ điều chỉnh và huy động các nguồn tiềm năng ở mọi phương diện, chuẩn bị tốt về tư tưởng và các mặt khác, như vậy khi đi được hơn 40 km, bạn mới có thể hơi thả lỏng một chút. Qua đó thấy rằng, xác lập một mục tiêu cuộc đời xa rộng có thể phát huy và huy động tiềm năng vô hạn của con người ở mức độ rất lớn.

Mục tiêu là sự quyết tâm thực sự đối với sự nghiệp mà chúng ta kỳ vọng đạt được. Mục tiêu tốt hơn ảo tưởng, vì nó có thể thực hiện được. Có mục tiêu thế nào thì có cuộc đời thế nấy, có mục tiêu mới có thành công.

Không có mục tiêu, không có bất kỳ chuyện gì xảy ra, cũng không thể thực hiện bất kỳ bước đi nào. Nếu một người không có mục tiêu, chỉ có thể quanh quẩn trên hành trình cuộc đời, vĩnh viễn không tới được nơi nào.

Giống như không khí đối với sự sống, mục tiêu đối với thành công cũng là sự cần thiết tuyệt đối. Nếu không có không khí, không ai có thể tồn tại; nếu không có mục tiêu, không ai có thể thành công. Do đó, trước hết phải có phạm vi rõ ràng về nơi bạn muốn đến, và có một bản thiết kế rõ nét về mục tiêu cuộc đời muốn đạt được.

Mục tiêu cuộc đời rõ ràng không chỉ là xác định kết quả cuối cùng của cuộc đời, nó còn phát huy tác dụng trong suốt hành trình cuộc đời bạn; mục tiêu là cột mốc trên con đường thành công, tác dụng của nó là vô cùng to lớn.

Theo sử liệu ghi chép, trong Thế chiến II, phát xít Đức đã giam giữ một lượng lớn tù binh đồng minh và dân thường trong trại tập trung Auschwitz, họ sống cuộc sống không bằng sườn, bất cứ lúc nào cũng có thể làm bạn với tử thần, hầu như có thể khẳng định rằng họ không có khả năng sống sót rời khỏi trại tập trung. Tuy nhiên, vẫn có một số người dựa vào niềm tin kiên cường của mình, gắng gượng sống đến khoảnh khắc Đức tuyên bố đầu hàng. Thế nhưng điều đáng tiếc là, sau khi nghe tin phát xít đầu hàng, Đức bại trận, “chúng ta đã được cứu”, họ lại lần lượt qua đời.

Họ có thể sống kiên cường trong hoàn cảnh gian khổ như vậy, nhưng tại sao lại chết vào lúc sắp được cứu? Bởi vì đối với họ, phát xít đầu hàng thì mục tiêu đã đạt được; nhưng đồng thời, mục tiêu của họ cũng biến mất. Mục tiêu biến mất, niềm tin không còn, cuộc đời còn ý nghĩa gì nữa?

Khi chúng ta cưỡi con thuyền cuộc đời ra khơi, phía trước chúng ta đều nên có một đích đến, một bến đỗ, nếu không, ngay cả một con tàu khách sang trọng trọng tải 10 vạn tấn cũng chỉ có thể quanh quẩn trên đại dương mênh mông. Ngược lại, chỉ cần chúng ta có mục tiêu cuộc đời, ngay cả khi chỉ có một chiếc thuyền nan nhỏ, cũng hoàn toàn có khả năng cập bến thành công.

Một người không có mục tiêu giống như một con tàu không có bánh lái, mãi mãi trôi dạt bất định. Cựu Chủ tịch Hiệp hội Cố vấn Tài chính Mỹ Lewis Walker từng nhận lời phỏng vấn của một phóng viên về vấn đề nền tảng kế hoạch đầu tư vững chắc. Sau khi trò chuyện một lát, phóng viên hỏi: “Rốt cuộc yếu tố nào khiến con người không thể thành công?” Walker trả lời: “Mục tiêu mơ hồ.” Phóng viên đề nghị Walker giải thích thêm, ông nói: “Vài phút trước tôi vừa hỏi anh mục tiêu của anh là gì? Anh nói hy vọng một ngày nào đó có thể sở hữu một căn nhà nhỏ trên núi, đó chính là một mục tiêu mơ hồ. Vấn đề nằm ở chỗ ‘một ngày nào đó’ không đủ cụ thể, vì không cụ thể nên cơ hội thành công không lớn.”

“Nếu anh thực sự hy vọng mua một căn nhà trên núi, anh phải tìm ra ngọn núi đó trước, tìm ra giá trị hiện tại của căn nhà anh muốn, sau đó tính đến lạm phát, tính toán xem 5 năm sau căn nhà đó đáng giá bao nhiêu tiền; tiếp theo anh phải quyết định, để đạt được mục tiêu này mỗi tháng phải tiết kiệm bao nhiêu tiền. Nếu anh thực sự làm như vậy, anh có thể sở hữu căn nhà trên núi trong tương lai gần, nhưng nếu anh chỉ nói suông, giấc mơ có lẽ sẽ không thành hiện thực. Giấc mơ là điều thú vị, nhưng giấc mơ mơ hồ không đi kèm kế hoạch hành động thực tế thì chỉ là ảo tưởng mà thôi.”

Cho nên nói, một người vĩ đại không chỉ hiểu đạo lý muốn thành công phải có mục tiêu cuộc đời rõ ràng, mà quan trọng hơn, họ biết cách lập mục tiêu cuộc đời cho mình.

Vì con người có mục tiêu cuộc đời thế nào thì có cuộc đời thế nấy, nên khi lập mục tiêu cuộc đời, chúng ta nhất định phải hết sức thận trọng. Do đó, bạn phải xác định mục tiêu cuộc đời của mình trước.

Bất luận làm việc gì, mục tiêu cuộc đời của bạn phải có thể kiểm chứng được. Mọi người cần tự thiết lập tiêu chuẩn thành công và tìm kiếm phương thức giám sát sự tiến bộ của mình, nếu không sẽ không có điểm nhìn bao quát cuộc đời. Như vậy, bạn nên chia mục tiêu cuộc đời thành hai bước: Mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn.

Tương đối mà nói, mục tiêu ngắn hạn dễ thiết lập hơn, vì ở một ý nghĩa nào đó, mục tiêu ngắn hạn chính là những việc bạn cần làm trong thời gian tới. Nếu ngay cả việc cần làm sắp tới bạn cũng không rõ, ước chừng bạn cũng sẽ không có ý tưởng hay dự định xa hơn, cũng không có lý tưởng cuộc đời xa rộng nào.

Đối với cuộc đời chúng ta, mục tiêu dài hạn thực chất được kết nối bởi từng mục tiêu ngắn hạn. Giống như một tấm vải dài, thực tế nó được kết nối từ từng sợi chỉ, chính là câu nói “vạn trượng cao lâu bình địa khởi” (nhà cao vạn trượng xây từ mặt đất). Nhưng điều này không có nghĩa là chúng ta có thể không cần mục tiêu dài hạn. Mục tiêu dài hạn nhất định phải có, vì nó đại diện cho phương hướng nỗ lực của cuộc đời, chế ước và chỉ dẫn hành động của chúng ta.

Thiết lập mục tiêu dài hạn nhất định phải cân nhắc các yếu tố một cách tối đa, mặc dù có những thứ chúng ta không thể biết trước, nhưng một số biện pháp cần thiết nhất định phải có. Nếu không, một khi xảy ra bất ngờ, chúng ta chỉ có thể bó tay chịu trói, rơi vào cục diện bị động. Đây có lẽ không phải điều chúng ta muốn thấy.

Những thứ cần cân nhắc thực sự rất nhiều, nhưng các phương diện sau đây là bắt buộc khi chúng ta thiết lập mục tiêu cuộc đời.

(1) Tầm nhìn xa.

Một người có tư duy sâu sắc không chỉ nhìn vào hiện trạng mà còn phải chú ý đến sự phát triển tương lai. Nếu một người chỉ nhìn vào trước mắt, họ sẽ không có sự theo đuổi xa rộng. Vì bạn có mục tiêu xa rộng, bạn muốn giải quyết vấn đề lớn, đồng thời phục vụ nhiều người, nên bạn phải có bản lĩnh lớn, bạn cần có nhiều kiến thức, kỹ năng hơn, có lồng ngực hơn người, đôi khi thậm chí phải vượt qua được mất, khen chê, vinh nhục của cá nhân để đưa ra những hy sinh trọng đại.

Trong quá trình bạn khiến mình thích nghi với mục tiêu xa rộng để học tập, thực tiễn, hành động, bạn sẽ dần trở nên có kiến thức, năng lực vượt xa người thường, lồng ngực của bạn cũng ngày càng rộng mở, bạn sẽ ngày càng chí công vô tư, bạn sẽ dùng phương thức độc đáo của mình để tận tâm tận lực phục vụ nhân dân, đất nước và sự tiến bộ văn minh của nhân loại. Khi sự phục vụ này của bạn đạt được hiệu quả, bạn tự nhiên sẽ nhận được sự công nhận và tôn trọng của xã hội, đất nước, nhân dân, thậm chí là toàn nhân loại.

(2) Sự vĩ đại.

mục tiêu vĩ đại tạo nên nhân vật vĩ đại. Cái gọi là mục tiêu vĩ đại chẳng qua là muốn làm việc lớn, cân nhắc nhiều người hơn, nhiều việc hơn, giải quyết nhiều vấn đề hơn trong phạm vi rộng lớn hơn. Ví dụ như làm một nhà hoạt động xã hội hoặc nhà chính trị, phấn đấu vì lợi ích quốc gia và sự nghiệp hòa bình nhân loại; làm một nhà ngoại giao có tầm ảnh hưởng thế giới, điều đình để khiến mọi người trên trái đất biến chiến tranh thành hòa bình; làm một nghệ sĩ hàng đầu thế giới, hiến thân để thanh lọc linh hồn nhân loại; cũng như làm một doanh nhân, tỷ phú, làm một tỉnh trưởng, thị trưởng có năng lực, vân vân. Một người có tâm trí bình thường nên nắm giữ sứ mệnh cuộc đời của mình, treo cao lý tưởng hoặc hy vọng nào đó, toàn lực ứng phó, khiến cuộc sống của mình có thể phối hợp với một mục tiêu vĩ đại, từ đó đạt đến thành công. Cuộc sống chúng ta có nhiều người tầm thường tất bật, lặng lẽ kết thúc cuộc đời, đó là vì họ cho rằng cuộc đời do trời định, chưa bao giờ nghĩ đến việc có thể tạo ra cuộc đời. Thực tế, con người tồn tại trên thế gian là do trời định; còn việc tận dụng tốt cuộc sống của mình, khiến nó tiến về phía kế hoạch và mục tiêu của bản thân, như vậy mới thành tựu được cuộc đời.

(3) Sự cao thượng.

Mục tiêu cao thượng tạo nên nhân vật cao thượng. Những người kiên định khổ luyện thành công chủ yếu là do có lý tưởng cao thượng khích lệ họ tiến lên, khích lệ họ phát huy tiềm năng của mình. Cuộc đời vĩ đại bắt đầu từ lý tưởng vĩ đại, bắt đầu từ sự khao khát đối với cuộc đời, đó chính là họ muốn làm gì hoặc muốn trở thành ai. Những người vĩ đại và cao thượng đều tự tưởng tượng ra tiền đồ vĩ đại và cao thượng cho mình, và lấy đó làm mục tiêu, dũng cảm tiến về phía trước.

(4) Sự bất ngờ.

Điểm này cũng là một yếu tố chúng ta phải cân nhắc khi thiết lập mục tiêu, kỳ vọng đạt được thành tích tốt nhất, đồng thời chuẩn bị cho tình huống xấu nhất, sẵn sàng có những sắp xếp ổn thỏa cho những việc bất ngờ. Bạn không thể kiểm soát hành vi của người khác, bạn cũng không thể biết chuyện gì sẽ xảy ra vào lúc nào đó, nhưng bạn có thể dự tính các tình huống khác nhau, chuẩn bị tốt nhất trong khả năng của mình; bạn cũng có thể kiểm soát phản ứng của mình khi bất ngờ xảy ra. Như vậy, bạn có thể vĩnh viễn đứng ở thế bất bại.

(5) Mục tiêu ngắn hạn.

Bây giờ là lúc bạn ngồi lại suy nghĩ về mục tiêu ngắn hạn của mình. Trước khi bắt đầu thiết lập mục tiêu ngắn hạn, bạn nên rõ ràng nó trông như thế nào. Dưới đây là những nguyên tắc vàng bạn cần tuân thủ:

Bước thứ nhất, mục tiêu nên được thuyết minh bằng từ ngữ rõ ràng. Mục tiêu dài hạn nên có thể chia nhỏ một cách hợp lý thành các mục tiêu ngắn hạn rõ ràng, mục tiêu ngắn hạn gồm những gì?

Bước thứ hai, phân biệt tầm quan trọng của các mục tiêu khác nhau, sau đó lập thứ tự ưu tiên. Mục tiêu đối với bạn phải có ý nghĩa thực tế, đồng thời nhất trí với giá trị và mục tiêu dài hạn của bạn. Bạn phải hiểu rằng một mục tiêu trọng đại còn hơn 30 mục tiêu vụn vặt.

Bước thứ ba, đối với mục tiêu đã hoàn thành, bạn nên có thể tính toán mức độ thành công của nó. Mục tiêu phải thiết thực khả thi, không được là ảo tưởng cuồng vọng. Đưa ra thời hạn hoàn thành cho mỗi mục tiêu tuy áp lực nhưng không phải là không thể. Nhận diện các mục tiêu năng lực ẩn chứa trong mục tiêu của bạn, để bạn biết mình nên tăng cường cái gì. Chiếu cố đến môi trường, như vậy mục tiêu của bạn mới đủ thực tế.

Mục tiêu cuộc đời rõ ràng không chỉ là xác định kết quả cuối cùng của cuộc đời, nó còn phát huy tác dụng trong suốt hành trình cuộc đời bạn. Mục tiêu là cột mốc trên con đường thành công, tác dụng của nó là vô cùng to lớn:

Mục tiêu khiến chúng ta nảy sinh tính tích cực

Mục tiêu khiến chúng ta nhìn rõ sứ mệnh của mình

Mục tiêu giúp chúng ta sắp xếp thứ tự ưu tiên

Mục tiêu dẫn dắt chúng ta phát huy tiềm năng

Mục tiêu khiến chúng ta có năng lực nắm giữ hiện tại

Mục tiêu giúp chúng ta đánh giá tiến triển của sự nghiệp

Mục tiêu khiến chúng ta phòng bệnh hơn chữa bệnh, khiến chúng ta có thể chèo lái con thuyền vận mệnh đến nơi chúng ta mong muốn.

Dựa theo tiêu chuẩn này để thiết lập mục tiêu cuộc đời, nó có thể khiến mục tiêu luôn sừng sững trước mặt bạn, thu hút bạn, vẫy gọi bạn.

3. Hình ảnh cái tôi có thể thay đổi

Một người trốn tránh thành công từ trong tâm lý, sợ hãi thành công, khi đối mặt với cơ hội hay thử thách, họ có thể rụt rè lo sợ, như vậy, dù không phải là một kẻ thất bại thì cũng là một kẻ tầm thường.

Một người có mục tiêu sẽ thiết lập một hình ảnh hoàn toàn mới trong lòng mình, hình ảnh này chính là linh hồn của họ, chủ đạo sinh mệnh của họ. “Hình ảnh cái tôi” là một trong những phát hiện tâm lý học quan trọng. Hình ảnh cái tôi này chính là quan niệm cái tôi về việc “tôi thuộc loại người nào”, nó thiết lập trên cơ sở nhận thức và đánh giá của chúng ta đối với bản thân. Nói chung, niềm tin về cái tôi của cá nhân đều được hình thành một cách không tự giác dựa trên thành công hay thất bại trong quá khứ, phản ứng của người khác đối với mình, ý thức so sánh của bản thân dựa trên môi trường, đặc biệt là kinh nghiệm thời thơ ấu. Dựa trên những điều này, trong lòng mọi người hình thành nên “hình ảnh cái tôi”. Đối với bản thân chúng ta, một khi tư tưởng hay niềm tin nào đó liên quan đến bản thân đi vào bức “chân dung” này, nó sẽ trở nên “chân thực”, chúng ta hiếm khi hoài nghi tính đáng tin của nó, chỉ biết hoạt động dựa theo nó, giống như nó thực sự là thật vậy.

Nếu hình ảnh cái tôi của bạn là một người thất bại, bạn sẽ không ngừng thấy một cái tôi ủ rũ, khó đảm đương trọng trách trên “màn hình” nội tâm; nghe thấy những thông điệp tiêu cực như “tôi là kẻ không có tiền đồ, không có tiến bộ”, sau đó cảm thấy chán nản, tự ti, bất lực và vô năng, vậy thì trong cuộc sống thực tế bạn cầm chắc thất bại. Một người trốn tránh thành công từ trong tâm lý, sợ hãi thành công, khi đối mặt với cơ hội hay thử thách, họ có thể rụt rè lo sợ, như vậy, dù không phải là một kẻ thất bại thì cũng là một kẻ tầm thường. Bởi vì trong hình ảnh cái tôi của họ đã có sẵn hình ảnh một cái tôi thất bại.

Mặt khác, nếu hình ảnh cái tôi của bạn là một người thành đạt, bạn sẽ không ngừng thấy một cái tôi hăng hái, không ngừng tiến thủ, dám trải qua trắc trở và chịu đựng áp lực mạnh mẽ trên “màn hình” nội tâm; nghe thấy những thông điệp cổ vũ như “tôi làm rất tốt, và sau này tôi sẽ còn làm tốt hơn”, sau đó cảm nhận được niềm vui, lòng tự trọng, sự mãn nguyện và ưu tú, vậy thì trong cuộc sống thực tế bạn cầm chắc thành công.

Tôi có hai đứa con, con trai từ nhỏ đã nghịch ngợm phá phách, giáo viên thường xuyên phê bình, nói nó không phải chất liệu học hành, không có tiền đồ, làm xấu mặt cha mẹ. Như vậy trong ý thức của nó cho rằng mình không được, vô cùng tự ti. Sau này mặc dù chúng tôi giáo dục, nó đã thi đỗ đại học, nhưng ý thức tự ngã thất bại đó luôn không loại bỏ được. Kết quả, năm ngoái nó đã bị lưu ban ở đại học. Con gái tôi thì ngược lại, vừa sinh ra mọi người đã trêu đùa: “Ái chà, lớn lên xinh đẹp thế này, đáng yêu thế này!” Từ nhỏ ở mẫu giáo đã được cô giáo biểu dương khen ngợi, trong tư tưởng của nó một loại ý thức tự ngã ưu tú khiến nó không ngừng tự nhủ: “Mình sẽ còn tốt hơn nữa, sau này mình nhất định phải thi đỗ đại học hàng đầu.”

Loại ý thức thành công này khiến con bé năm nào cũng giữ vững trình độ đứng đầu khối về học tập. Việc xác lập hình ảnh cái tôi là vô cùng quan trọng, là bánh lái, kim chỉ nam để sinh mệnh chúng ta tiến tới thành công hay thất bại. Mọi hành vi, tình cảm, cử chỉ, thậm chí tài năng của con người luôn nhất trí với hình ảnh cái tôi. Mỗi người tưởng tượng mình là người thế nào thì sẽ hành sự theo phương thức của người đó; hơn nữa, cho dù họ đã nỗ lực có ý thức đến đâu, cho dù họ có ý chí mạnh mẽ thế nào, cũng rất khó xoay chuyển hành vi này.

Thực ra, chỉ cần thay đổi hình ảnh cái tôi của một người, họ đều sẽ xảy ra những thay đổi mang tính kỳ tích.

Hình ảnh cái tôi có thể thay đổi. Một người khó thay đổi thói quen, cá tính hoặc lối sống nào đó, dường như có một nguyên nhân thế này: Hầu như mọi nỗ lực cố gắng thay đổi đều tập trung vào cái gọi là mô thức hành vi của cái tôi, chứ không phải cấu trúc ý thức.

Phát triển hình ảnh cái tôi mới, thay đổi cá tính kiểu thất bại u uất không thể dựa vào ý chí thuần túy, mà phải có lý do đầy đủ, bằng chứng đầy đủ để xác nhận hình ảnh cái tôi cũ là sai lầm, từ đó phát triển hình ảnh cái tôi mới tương ứng, không thể chỉ dựa vào tưởng tượng suông ra một hình ảnh cái tôi mới, trừ khi bạn cảm thấy nó có sự thật làm căn cứ.

Thực nghiệm cho thấy: Khi một người thay đổi hình ảnh cái tôi, luôn cảm thấy vì một nguyên nhân nào đó mà đã “thấy” hoặc nhận ra diện mạo vốn có của mình.

Giống như Emerson đã từng nói: “Con người không có cái gọi là vĩ đại hay nhỏ bé.”

Khoa học đã chứng thực chủ trương nhất quán của các triết gia, những người theo chủ nghĩa thần bí và những người theo chủ nghĩa trực giác khác: Bất kỳ ai cũng sẽ do chính mình chủ tể “dẫn dắt tiến tới thành công”, bất kỳ ai cũng có sức mạnh lớn hơn chính bản thân mình, đó chính là “chính bạn”.

Nếu bạn đang được hình ảnh cái tôi dẫn dắt tiến tới thành công và hạnh phúc, vậy thì bức chân dung cái tôi trước đây không dám xa vời hạnh phúc và “định sẵn” thất bại của bạn chắc chắn là sai lầm. Nếu bạn muốn thay đổi hình ảnh cái tôi trong lòng mình, bạn cần chú ý các bước sau:

Thứ nhất, hình ảnh cái tôi thành công phải có một “mục tiêu”. Bạn phải tưởng tượng thấy mục tiêu này hiện đã tồn tại dưới hình thức thực tế hoặc tiềm năng, công việc của bạn chỉ là dẫn dắt hình ảnh cái tôi hướng về một mục tiêu đã tồn tại, có mục tiêu thì hình ảnh cái tôi sẽ dần trở nên rõ nét. Ví dụ, bạn thiết lập cho mình một mục tiêu phát tài làm giàu, trong lòng bạn sẽ nảy sinh một hình ảnh cái tôi sở hữu tất cả, sẽ thay đổi hình ảnh cái tôi trước đây mà chính bạn cho rằng mình là một kẻ nghèo kiết xác.

Thứ hai, sau khi mục tiêu được xác định, phương pháp đạt được mục tiêu có lẽ chưa rõ ràng, nhưng đừng vì thế mà đánh mất lòng tin. Công năng của hình ảnh cái tôi chính là cung cấp phương pháp cho bạn sau khi bạn đưa ra mục tiêu, bởi vì sau khi hình ảnh cái tôi rõ ràng, nó sẽ kích hoạt tư tưởng của bạn, sẽ khiến toàn bộ năng lực tiềm tàng của bạn phát huy tác dụng cho mục tiêu. Bạn sẽ đối mặt với vấn đề thực tế bằng một tâm thái tích cực, không có phương pháp sẵn có thì sẽ nghĩ ra phương pháp mới.

Thứ ba, đột phá sự hạn chế và trói buộc của thực tế, đừng sợ mắc sai lầm, đừng sợ thất bại tạm thời, luôn giữ vững một thái độ lạc quan. Mỗi người trong cuộc sống thực tế đều không thể luôn thuận buồm xuôi gió. Để thực hiện mục tiêu sẽ gặp phải khó khăn. Trong quá trình tiến lên một khi xảy ra sai lầm, nên lập tức tiến hành sửa chữa, không phải vận mệnh khiến bạn thất bại, mà là phương pháp của bạn không thỏa đáng hoặc điều kiện chưa chín muồi. Bạn cần bắt đầu lại chứ không phải tự phủ định bản thân. Hiện tại bạn đang ở trong nghịch cảnh, nhưng nếu bạn tưởng tượng tương lai là tốt đẹp, bạn sẽ đột phá được cảm xúc bi quan tuyệt vọng của mình, bạn sẽ tràn đầy sức mạnh để thay đổi hiện trạng.

Thứ tư, không ngừng điều chỉnh mục tiêu của mình mới có thể tiến tới thành công. Vận mệnh của mỗi người chúng ta một mặt là do chính chúng ta quyết định, mặt khác, đời sống xã hội và môi trường khách quan sẽ ảnh hưởng đến vận mệnh cá nhân. Điều này đòi hỏi mỗi người chúng ta đều nên trong đời sống xã hội hiện nay, dựa theo tình hình thực tế, không ngừng điều chỉnh mục tiêu và phương hướng của mình. Thực hiện mục tiêu của mình đều phải trải qua thử thách, đều sẽ mắc sai lầm, do đó phải dụng tâm sửa đổi mục tiêu cho đến khi thực hiện được mục đích thành công. Nhiều người vì thất bại mà canh cánh trong lòng, không dám bước qua ranh giới thêm một bước, thế là vận mệnh vì thế mà định đoạt. Mắc sai lầm là không thể tránh khỏi, nên làm mờ đi những sai lầm trong quá khứ, ghi nhớ những phản ứng thành công để nó có thể được “mô phỏng”. Như vậy sẽ học được nhiều thứ hơn, tiếp tục giành được thành công.

Thứ năm, phải tin tưởng vào hình ảnh cái tôi nội tâm. Đừng quá lo lắng liệu nó có thể khởi động hay không, hoặc quá cố ý cưỡng ép nó khiến nó bị nhiễu loạn, bạn phải buông tay để nó làm việc. Sự tin tưởng này là cần thiết, bởi vì hình ảnh cái tôi làm việc ở dưới mức độ ý thức, bạn không thể “hiểu” tình hình làm việc của nó, hơn nữa, bản tính của nó là làm việc tự phát dựa theo nhu cầu của mục tiêu. Do đó, bạn không nhận được sự đảm bảo trước của nó, nó chỉ khởi động khi bạn hành động hoặc khi mệnh lệnh được ban ra từ hành vi của bạn. Emerson đã nói: “Hãy thực hiện hành vi, bạn sẽ có được sức mạnh.”

Từ xưa đến nay, nhiều người thành công đã tự giác hoặc không tự giác vận dụng “hình ảnh cái tôi” hoặc “sơ đồ tâm lý” để hoàn thiện bản thân, đạt được thành công. Khi Napoleon dẫn binh quét sạch châu Âu, ông từng “diễn tập” quân sự trong tưởng tượng nội tâm suốt nhiều năm. Weber và Morgan cũng cho chúng ta biết, “những ghi chép đọc sách của Napoleon khi còn đi học, lúc in ra lên tới tận 400 trang. Ông tưởng tượng thư ký là một tư lệnh, vẽ ra bản đồ đảo Corsica, sau khi tính toán toán học chính xác, đánh dấu mọi tình huống ông có thể bố phòng.”

Người khổng lồ trong ngành khách sạn thế giới Conrad Hilton, trước khi sở hữu một khách sạn, đã từ rất sớm tưởng tượng mình đang kinh doanh khách sạn. Khi còn là một đứa trẻ, ông thường “đóng vai” giám đốc khách sạn. Chẳng trách trước đây người ta luôn liên hệ “hình ảnh cái tôi” với “ma thuật”, “hình ảnh cái tôi” trong môn thành công học thực sự có một ma lực khó cưỡng.

“Đặt một bức chân dung cái tôi lâu dài và ổn định trước con mắt tâm linh của bạn, bạn sẽ ngày càng gần gũi với nó hơn.” Tiến sĩ Fosdick nói: “Tưởng tượng mình là kẻ thất bại một cách sống động, điều này sẽ khiến bạn không thể chiến thắng; tưởng tượng mình là người chiến thắng một cách sống động sẽ mang lại thành công không thể đo đếm được.” Qua đó thấy được sự tưởng tượng có ảnh hưởng thế nào đối với thành công của sự nghiệp chúng ta.

Nếu bạn hoàn toàn tin tưởng mình có năng lực thực hiện bất kỳ hoạt động nào, vậy thì thực tế bạn có thể đạt được thành công. Một khi bạn dám thăm dò những lĩnh vực xa lạ đó, sẽ có khả năng trải nghiệm đủ mọi niềm vui của nhân gian. Hãy nghĩ về những người được gọi là “thiên tài”, những người thành công có thành tựu trong cuộc sống, họ không chỉ là chuyên gia về phương diện nào đó, cũng không phải là người cố gắng né tránh khó khăn. Franklin, Beethoven, Da Vinci, Einstein, Galileo, Russell, Bernard Shaw, Churchill cùng nhiều vĩ nhân khác, phần lớn họ là những người tiên phong dám thăm dò những điều chưa biết, ở nhiều phương diện cũng bình thường như bao người khác, khác biệt duy nhất chẳng qua là họ dám đi con đường mà người khác không dám đi mà thôi. Mọi người có thể nhìn nhận lại bản thân bằng con mắt mới, mở ra cửa sổ tâm hồn, thực hiện những hoạt động mà mình luôn cho rằng lực bất tòng tâm; nếu không, sẽ chỉ lặp lại cùng một hoạt động theo cùng một phương thức cho đến khi kết thúc sinh mệnh. Mà vĩ nhân sở dĩ vĩ đại, thường thể hiện ở phẩm chất thăm dò cũng như dũng khí thăm dò những điều chưa biết của họ.

Để tích cực thử nghiệm sự vật mới, phải vứt bỏ một số quan điểm gây ức chế đối với cá tính của mình: Thay đổi hiện trạng không bằng tạm bợ cầu an. Bởi vì thay đổi sẽ mang lại nhiều yếu tố chưa biết không ổn định; hoặc cho rằng bản thân rất yếu đuối, không chịu nổi va đập, nếu nhúng tay vào lĩnh vực hoàn toàn xa lạ sẽ bị đâm đầu chảy máu. Đây rõ ràng là quan điểm nực cười. Nếu thay đổi những yếu tố rập khuôn đơn điệu trong cuộc sống, bạn sẽ cảm thấy tinh thần sảng khoái và sung mãn; ngược lại, chán ghét cuộc sống sẽ làm suy yếu ý chí và nảy sinh ảnh hưởng tâm lý tiêu cực. Một khi mất đi hứng thú với cuộc sống, có thể dẫn đến suy sụp tinh thần. Tuy nhiên, nếu nỗ lực thăm dò những điều chưa biết trong cuộc sống và đạt được thành tựu, thì tâm lý của bạn nhất định sẽ khỏe mạnh và mạnh mẽ hơn.

Thường có một số người giữ một ý thức tâm lý thế này: “Chuyện này không bình thường, mình nên tránh xa thì tốt hơn.” Trạng thái tâm lý này khiến bạn không thể đối mặt với thử thách, tích cực thử nghiệm những trải nghiệm mới. Bạn có thể cho rằng, làm bất cứ việc gì nhất định phải có lý do nào đó, nếu không làm nó có ý nghĩa gì chứ? Thực ra chỉ cần bạn muốn, là có thể làm bất cứ việc gì, mà không nhất thiết phải có lý do. Không cần thiết phải tìm lý do cho mỗi việc mình làm. Khi bạn còn là một đứa trẻ, đùa nghịch châu chấu, lý do chẳng qua là bạn thích chơi. Thế nhưng khi bạn trở thành người lớn, bạn buộc phải tìm một lý do để làm một việc nào đó. Loại lý do này có thể cản trở sự trưởng thành và phát triển cá tính của bạn, ức chế cá tính lâu dài thì tiềm năng không thể phát huy được. Do đó, ở một mức độ nào đó, bạn có thể muốn làm gì thì làm, chỉ cần bạn không từ bỏ chính mình, bạn sẽ tích cực suy nghĩ về vận mệnh của mình. Nhìn nhận vận mệnh của mình một cách lạc quan sẽ mở ra cho bạn một thế giới hoàn toàn mới, và có thể thay đổi cuộc sống cũng như vận mệnh của bạn.

4. Ý chí là một nguồn sức mạnh tinh thần

Cái gọi là ý chí là một trạng thái tâm lý, là nguồn sức mạnh tinh thần của một người, là động lực để một người theo đuổi sự nghiệp, lý tưởng, là sự đảm bảo để một người thành công tiến thủ.

Mọi người đều hy vọng thay đổi vận mệnh của mình, đạt được thành công trong cuộc đời. Quá trình thành công là quá trình không ngừng khai thác tiềm năng bản thân, mà khai thác tiềm năng phải không ngừng khám phá cái tôi chân chính. Cái tôi chân chính này chính là ý chí của một người. Một khi một người khai thác ra ý chí kiên định không dời của cái tôi, họ có thể vực dậy sự nghiệp đang sa sút, thậm chí thay đổi toàn bộ tình trạng cuộc sống. Phàm là những người thay đổi được vận mệnh của mình đều có một đặc điểm nổi bật, đó là có ý chí kiên cường, không ngại khó khăn. Cho nên, nhà văn lớn của Trung Quốc Tô Thức nói: “Cổ chi lập đại chí giả, bất duy hữu siêu thế chi tài, diệc tất hữu kiên nhẫn bất bạt chi chí” (Người lập chí lớn thời xưa, không chỉ có tài năng xuất thế, mà còn phải có ý chí kiên định không gì lay chuyển được).

6 giờ chiều ngày 29 tháng 6 năm 1995, trung tâm thương mại Sampoong ở Seoul, Hàn Quốc bất ngờ sụp đổ, gây ra thảm kịch khiến 458 người thiệt mạng và hơn 950 người bị thương. Đống đổ nát vô tình vùi lấp hàng trăm nạn nhân, tuy nhiên, có 27 người sống sót đã chiến thắng tử thần bằng nghị lực phi thường, sống sót trở về một cách kỳ diệu.

Ngày 11 tháng 7, 12 ngày sau khi trung tâm thương mại sụp đổ, nữ nhân viên bán hàng Yoo Ji-hwan mới 19 tuổi được cứu thoát. Một người phụ nữ yếu đuối, làm sao còn có thể sống sót bước ra sau khi bị vùi lấp 12 ngày? Bác sĩ nói, đó là vì cô có ý chí quật cường. Yoo Ji-hwan nói với phóng viên rằng cô liên tục uống nước mưa nhỏ xuống từ tấm bê tông, cô không muốn chết, tin rằng kiên trì thì có thể được cứu.

Ngày 15 tháng 7, một sự thật khó tin hơn bày ra trước mắt mọi người, một cô gái 19 tuổi khác là Park Seung-hyun đã sống sót sau đúng 377 giờ trong đống đổ nát, cô không chỉ lập kỷ lục cao nhất Hàn Quốc mà còn đứng thứ hai trong số những người sống sót sau thảm họa trên thế giới. Bác sĩ hỏi cô: “Cô có thể kiên trì 16 ngày trong đống đổ nát tăm tối, dựa vào cái gì?” Park Seung-hyun trả lời: “Trong những ngày tăm tối đó, tôi không uống một giọt nước, tôi chỉ có một ý niệm, nhất định phải sống tiếp!” Sinh vật học cho chúng ta biết, một người trong tình trạng không thức ăn không nước uống, tối đa có thể sống sót 7 ngày, tuy nhiên, tại sao có những người trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt lại có thể vượt qua giới hạn sinh tồn sinh lý cao nhất? Các bác sĩ và chuyên gia nhất trí cho rằng, điều này chỉ có thể dựa vào ý chí và nghị lực quật cường, đây là nguyên nhân căn bản tạo nên “thần thoại về giới hạn sinh tồn của con người”, quan trọng nhất là tinh thần của con người không bị sụp đổ.

Đó chính là sức mạnh của ý chí! Cái gọi là ý chí là một trạng thái tâm lý, là nguồn sức mạnh tinh thần của một người, là động lực để một người theo đuổi sự nghiệp, lý tưởng, là sự đảm bảo để một người thành công tiến thủ. Ý chí là một phương diện quan trọng cấu thành nên nhân cách con người, nếu chúng ta ví một người như một cái cây cổ thụ chọc trời, thì ý chí lực giống như thân chính của cái cây đó. Một cái cây chỉ khi giữ được thân chính thẳng đứng kiên cố mới có thể đảm bảo cành lá xum xuê, không ngừng hướng lên, và cũng mới có thể đảm bảo che nắng chắn mưa cho người khác, cống hiến sức mạnh cho xã hội.

Ý chí quật cường thường biểu hiện ở sự theo đuổi bền bỉ đối với mục tiêu đã định và sự kiên trì với niềm tin nào đó. Bất kỳ ai muốn cuộc đời mình huy hoàng, bất kỳ ai khát vọng thành công, muốn sống ra giá trị của mình, thực hiện lý tưởng trong lòng, đều cần có một chút tinh thần, có một loại tín ngưỡng, có khí thế không ngại khó khăn.

Nhà phát minh nổi tiếng thế giới Edison từng vùi đầu lâu dài vào một phát minh, một phóng viên trẻ hỏi ông: “Thưa ngài Edison, phát minh hiện tại của ngài từng thất bại 1 vạn lần, ngài cảm thấy thế nào về điều này?” Edison trả lời: “Chàng trai trẻ, vì hành trình cuộc đời của cậu vừa mới bắt đầu, nên tôi nói cho cậu một khải thị rất giúp ích cho tương lai của cậu. Tôi chưa từng thất bại 1 vạn lần, chỉ là đã phát hiện ra 1 vạn phương pháp không khả thi mà thôi.”

Edison ước tính khi phát minh ra đèn điện, ông đã thực hiện tổng cộng hơn 10.000 lần thí nghiệm. Ông đã thành công phát hiện ra nhiều phương pháp không khả thi, nhưng vẫn tiếp tục làm, cho đến khi phát hiện ra một phương pháp khả thi mới thôi. Ông đã chứng minh được sự khác biệt duy nhất giữa tay súng thiện xạ và tay súng tồi: Tay súng thiện xạ chỉ là một tay súng tồi biết tiếp tục nổ súng.

Ý chí của một người thành công kiên định không dời, không ngại khó khăn biểu hiện ở mọi phương diện, thậm chí biểu hiện trước khi cái chết đến gần. Karl Schmidt, nghiên cứu viên Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ, nhà động vật học, chính là người như vậy.

Một ngày nọ, sau khi tan làm, Schmidt một mình trong phòng thí nghiệm tiếp tục quan sát một con rắn độc Nam Mỹ. Con rắn đột ngột kinh sợ đã cắn mạnh vào ngón tay ông một cái. Mặc dù Schmidt đã nhanh chóng nặn máu từ vết thương ra nhưng đã quá muộn. Ông bắt đầu cảm thấy chóng mặt, buồn nôn, ông muốn gọi điện đến trạm cứu hộ, nhưng điện thoại lại hỏng đúng lúc đó. Cửa của các văn phòng khác đều đã khóa, nhà khoa học 67 tuổi này biết sinh mạng mình khó bảo toàn, thời gian còn lại không còn nhiều. Thế là ông ngồi trước bàn, nhịn nỗi đau kịch liệt, ghi lại những triệu chứng và cảm giác của mình từ lúc trúng độc đến trước khi chết.

“Thân nhiệt nhanh chóng tăng lên 39,5 độ.”

“Dạ dày đau dữ dội.”

“Khát khô, ù tai, đau mí mắt khi mở mắt…”

Từ nét chữ Schmidt để lại, lúc này tay viết của ông đang run rẩy dữ dội.

“4 tiếng rồi, vết thương, mũi, miệng của tôi bắt đầu chảy máu.”

“Tôi không nhìn thấy nhiệt kế nữa, tình hình vô cùng nghiêm trọng…”

Những câu cuối cùng trong sổ ghi chép là: “Máu chảy ra từ mũi và miệng, cơn đau biến mất, mệt lả không còn sức, tôi nghĩ bắt đầu sung huyết não rồi.”

Cuối cùng, mắt ông không nhìn thấy nữa, người cũng trượt xuống từ ghế ngồi, nằm trên đất, hoàn toàn dựa vào cảm giác để ghi chép. Ông gắng gượng chịu đựng đau đớn, dùng ý chí kinh người giành giật thời gian với tử thần, để lại cho nhân loại chúng ta một bản báo cáo hoàn thành bằng chính sinh mạng của mình. Đối mặt với tử thần đang từng bước ép sát, nhịn được áp lực tâm lý to lớn để ghi lại cảm nhận lúc bấy giờ, điều đó cần ý chí lực quật cường biết bao! Vận mệnh của Schmidt là bất hạnh, nhưng ý chí của ông đã khiến ông trở thành nhân vật lưu danh thiên cổ trong lịch sử nhân loại.

Một người muốn thay đổi vận mệnh của mình, tiến tới thành công, nếu thiếu đi ý chí lực quật cường, thiếu đi một loại tinh thần kiên định không dời, thì không thể đạt đến đỉnh cao huy hoàng của cuộc đời.

5. Cương nhu phối hợp, giỏi về tự điều khiển

Khi một loại áp lực đột ngột ập đến, kẻ yếu đuối có thể suy sụp tinh thần hoặc biến thái nhân cách, còn người có độ đàn hồi tâm lý tốt, không gian tâm lý lớn sẽ tích cực ứng biến, tạm thời thu mình, chịu đựng đòn roi và trắc trở, xua tan đau khổ, tích lũy chờ thời.

Giỏi về tự điều khiển là một thành phần quan trọng trong tố chất tâm lý nội tại của người thành công. Điều này trong trí tuệ nhân sinh truyền thống Trung Hoa được gọi là “cương nhu tương tế” (cương nhu phối hợp), hoặc “đại trượng phu năng khuất năng thân” (bậc đại trượng phu biết tiến biết lùi).

Từ xưa đến nay, những người có thể nắm giữ vận mệnh của mình đều thể hiện đặc điểm độ đàn hồi tâm lý lớn và không gian tâm lý lớn. Thực chất của đặc điểm này là con người có thể dựa theo sự thay đổi của môi trường để điều chỉnh cấu trúc tâm lý của mình, tìm kiếm phương thức phát triển đúng đắn.

Con người sinh tồn, phát triển trong thế gian, muốn thực hiện giá trị của mình, khiến cuộc đời tiến tới huy hoàng, tất yếu sẽ gặp phải áp lực và khốn cảnh này nọ. Khi một loại áp lực đột ngột ập đến, kẻ yếu đuối có thể suy sụp tinh thần hoặc biến thái nhân cách, còn người có độ đàn hồi tâm lý tốt, không gian tâm lý lớn sẽ tích cực ứng biến, tạm thời thu mình, chịu đựng đòn roi và trắc trở, xua tan đau khổ, tích lũy chờ thời. Một khi áp lực biến mất, có thể lập tức khôi phục nguyên trạng, hơn nữa cá tính càng thêm minh.

Nếu cương mà không nhu hoặc nhu mà không cương, đều sẽ gây ra bi kịch cuộc đời. Tây Sở Bá vương Hạng Vũ trong lịch sử Trung Quốc, tự cho mình là “lực bạt sơn hề khí cái thế”, đánh đâu thắng đó, khinh suất dùng mũi nhọn, cương liệt có thừa nhưng nhu dai không đủ, cuối cùng dẫn tới thất bại ở Cai Hạ, tự sát bên sông Ô Giang.

Mà Trương Lương thời Hán có thể coi là một người cương nhu phối hợp, tiến lui tự như. Ông phò tá Lưu Bang đánh thiên hạ, đợi đến khi đại nghiệp nhà Hán đã định, liền kiên quyết công thành thân thoái, ẩn cư trong núi Nam Thiểm, giữa lúc tiến lui đều nhàn hạ tự tại, thể hiện vô cùng đầy đủ tài năng và cá tính của bản thân. Tuy nhiên, Trương Lương ban đầu không phải là một người biết tiến biết lùi, cương nhu phối hợp như vậy. Sau khi nước Tần diệt nước Hàn, Trương Lương với tư cách là hậu duệ tể tướng nước Hàn, tuổi trẻ khí thịnh, cương mà không nhu, thuê lực sĩ ám sát Tần Vương để báo thù diệt quốc. Việc không thành nhưng bị quân Tần truy bắt, phải trốn chạy đến Hạ Bì. Tại đây gặp được Hoàng Thạch Công mới thay đổi tính cách và con đường đời của ông. Hay nói cách khác, tại đây, Trương Lương đã học được cách tự điều khiển, trở thành một người có thể nắm giữ vận mệnh của mình.

Theo ghi chép trong “Sử ký – Lưu Hầu thế gia”, Trương Lương đi dạo đến bên cầu, gặp một ông lão. Ông lão này ăn mặc bình thường, diện mạo không có gì kinh ngạc, nhưng có chút kỳ quái. Ông thấy Trương Lương đi lên cầu, cố ý ném chiếc giày xuống dưới cầu, sau đó nói với Trương Lương: “Chàng trai, nhặt giày lên cho ta.” Trương Lương vừa kinh ngạc vừa tức giận, thực sự muốn xông lên đánh ông ta một trận, sau đó nghĩ ông ta tuổi đã cao, không cần chấp nhặt, bèn cố nén giận, nhặt chiếc giày lên. Không ngờ ông lão được đằng chân lân đằng đầu, lại nói: “Xỏ giày vào cho ta đi!” Trương Lương lại muốn nổi đóa, nhưng lại cảm thấy đã nén giận nhặt giày lên rồi, thì làm việc tốt cho trót vậy, bèn quỳ xuống xỏ giày cho cụ già. Ông lão nhấc chân để Trương Lương xỏ giày xong, cười một cách huyền bí nói: “Chàng trai, cậu được coi là nhân tài có thể dạy bảo! Năm ngày sau lúc trời sáng hãy đợi ta ở đây.” Trong lòng Trương Lương có chút thắc mắc, không hiểu ý gì, nhưng vẫn quỳ xuống đáp: “Vâng ạ.” Ngày thứ năm trời vừa sáng, Trương Lương vội vã đến bên cầu, ông lão đã đợi sẵn ở đó, nói: “Hẹn với người già, sao lại đến muộn thế này?” Nói xong bỏ đi, vừa đi vừa nói: “Năm ngày nữa lại đến!” Đến ngày thứ năm, gà vừa gáy, Trương Lương đã vội vàng đi ngay. Kết quả ông lão lại đến trước, mắng Trương Lương một trận, bảo năm ngày nữa lại đến. Lần này, Trương Lương đi từ giữa đêm, đợi một lát ông lão mới đến, vui mừng nói: “Chàng trai trẻ thì nên như vậy.” Nói xong, liền lấy ra một cuốn sách, nói với Trương Lương: “Cậu đọc đi, sẽ trở thành thầy của bậc đế vương.” Nói xong liền rời đi, sau đó Trương Lương suốt đời cũng không gặp lại ông lão đã giúp ông trở thành một người biết tiến biết lùi này nữa.

Cuốn sách ông lão đưa cho Trương Lương chính là “Thái Công binh pháp”. Sau này, Trương Lương đọc kỹ cuốn sách này, cuối cùng giúp Lưu Bang bình định thiên hạ.

Tô Thức trong bài “Lưu Hầu luận” đã phát biểu nghị luận rằng, ông lão trên cầu không phải thần tiên quỷ quái, mà là ẩn sĩ đời Tần. Ông thấy Trương Lương có tài hoa cái thế nhưng lại thiếu mưu sâu kế xa, thiếu chí lớn lấy nhu khắc cương, cậy dũng nhất thời, làm những việc mà thích khách như Kinh Kha, Nhiếp Chính đã làm, suýt nữa mất mạng, thực sự đáng tiếc. Cho nên ông lão cố ý dùng hành vi ngạo mạn vô lễ để thử thách Trương Lương, nếu Trương Lương có thể nhẫn, tương lai có thể thành tựu đại sự. Thực ra, tặng sách không phải mục đích chính, ông lão muốn cố ý làm nhụt khí thế cương nhuệ thiếu niên của ông, khiến ông không còn lộ ra vẻ sắc sảo, nhẫn được cái giận nhỏ để thành nghiệp lớn. Điều ông lão trên cầu muốn làm là cải thiện cảm xúc của Trương Lương, bớt đi một chút cương, thêm vào một chút nhu, đạt đến trình độ cương nhu phối hợp. Tô Thức cho rằng, tiết tháo của các bậc hào kiệt xưa kia là nhẫn được điều mà người khác không thể nhẫn. Hàn Tín chịu nhục chui háng là một ví dụ. Nhẫn là một biểu hiện của nhu. Hạng Vũ không thể nhẫn, còn Lưu Bang lại có thể nhẫn, cho nên Hạng Vũ đã thua Lưu Bang. Mà sự nhẫn nhịn của Lưu Bang là kết quả của việc chịu ảnh hưởng từ Trương Lương.

Trong “Sử ký”, Lạn Tương Như cũng là một người cương nhu phối hợp. Trước mặt Tần Vương uy phong lẫm lẫm và đám quần thần hổ thị đam đam, để duy trì lợi ích và tôn nghiêm của nước Triệu, ông giận đến dựng tóc gáy, trừng mắt mắng kẻ địch, khí thế cương liệt làm khiếp sợ quân thần nước Tần. Nhưng đối mặt với sự khiêu khích cố ý của Liêm Pha, vì đại cục mà ông năm lần bảy lượt né tránh, cam tâm nhường nhịn. Lúc cần cương thì cương, lúc cần nhu thì nhu, dùng những phương thức khác nhau để xử lý tốt ngoại giao và nội vụ, đều đạt được hiệu quả tốt, vừa hoàn bích quy Triệu, vừa khiến tướng soái hòa thuận.

Trong cuộc đời mỗi người, không thể chuyện gì cũng như ý, điều kiện môi trường làm việc và cuộc sống không thể không thay đổi chút nào. Ở vào thuận cảnh, chúng ta tự nhiên cầu còn không được, sẽ không có vấn đề gì lớn. Ở vào nghịch cảnh như thất bại, mắc sai lầm, bị giáng chức, vân vân, sự kỳ vọng tâm lý chủ quan và hoàn cảnh thực tế tương phản cực lớn, nếu không thể điều chỉnh bản thân sẽ khiến vận mệnh lận đận, cả đời bất hạnh. Còn nếu kịp thời điều chỉnh trạng thái tâm lý, nhanh chóng thích nghi với môi trường đã thay đổi, chờ đợi và tìm kiếm con đường phát triển mới, sẽ tạo ra vận mệnh tốt đẹp. Nho gia giảng “Đạt tắc kiêm tế thiên hạ, cùng tắc độc thiện kỳ thân” (Lúc hiển đạt thì giúp cả thiên hạ, lúc khốn cùng thì lo tu dưỡng bản thân), chính là kết tinh trí tuệ điều chỉnh bản thân khi cuộc đời rơi vào hai cảnh giới khác nhau.

6. Tư tưởng quyết định vận mệnh

Một loại tư duy tích cực, linh hoạt có thể nâng cao sức sáng tạo của chúng ta, khiến đầu óc chúng ta mang tính xây dựng hơn, tư duy như vậy là quan trọng nhất trong tất cả các tố chất tinh thần của chúng ta.

Vận mệnh con người do ai quyết định? Trong đời sống xã hội ngày nay của chúng ta, đã có một câu trả lời mang tính xác định — chỉ cần chúng ta muốn, chúng ta có khả năng đạt được; nếu không muốn, thì căn bản sẽ không đạt được. Nếu từ trong tư tưởng đã nghĩ rằng bạn chắc chắn thất bại, vậy thì làm sao bạn có thể đạt được thành công? Cho nên, vận mệnh của bạn chính là do tư tưởng của bạn quyết định.

Trong đầu luôn nghĩ về bóng tối, chán nản, thất bại, tuyệt vọng, điều đó chỉ khiến con người trở nên ngày càng tiêu cực, dẫn đến một việc cũng chẳng thành. Cho dù bạn đã nỗ lực rất nhiều cũng không bù đắp được gì. Cho nên căn bản nhất chính là phải tìm được một định hướng tư tưởng đúng đắn, từ đó tiến tới thành công.

Rất nhiều người đều không có một thái độ tư tưởng đúng đắn. Ở một ý nghĩa nào đó, họ đã kìm hãm rất nhiều năng lực của mình là vì tư tưởng của họ không phối hợp tốt với hành động. Họ thường là tay làm việc này nhưng đầu lại nghĩ chuyện ngược lại. Họ không bao giờ tràn đầy niềm tin vào chiến thắng, không dùng thái độ tích cực để đối đãi với công việc mình đang tiến hành, đối đãi với những thứ mình muốn đạt được, họ luôn sống trong trạng thái tiêu cực, hoặc là không có lòng tin, hoặc là né tránh.

Có ý nghĩ theo đuổi giàu sang, nhưng trong tư tưởng luôn nghĩ mình rất nghèo, hoặc giữ thái độ hoài nghi đối với năng lực của chính mình. Hoài nghi năng lực bản thân chẳng giúp ích gì cho việc tiến tới thành công, kết quả chỉ có thể dẫn đến thất bại.

Người muốn thành công nhất định phải áp dụng thái độ tích cực, tràn đầy niềm tin vào thành công, tất nhiên điều này không đồng nghĩa với mù quáng tự đại. Ý nghĩ của họ phải cầu tiến, có tính sáng tạo và tính xây dựng, và nhất định phải lạc quan.

Mọi người luôn phát triển theo hướng mà mình nghĩ. Nếu bạn luôn nghĩ về nghèo khó, vậy thì bạn sẽ phát triển theo hướng đó. Ngược lại cũng vậy, nếu bạn tìm mọi cách để chống lại, từ chối những ý nghĩ liên quan đến nghèo túng, vậy thì bạn sẽ tiến bộ theo hướng giàu có.

Rất nhiều người đều có một loại mục đích chéo nhau. Nói lời thật lòng chúng ta đều muốn trở nên giàu có, nhưng trong lòng chúng ta lại nghĩ sâu sắc rằng chúng ta rất khó trở nên giàu có, đồng thời ý thức này chi phối hành vi của chúng ta. Thực ra, chính vì chúng ta giữ thái độ nghèo nàn, hoài nghi năng lực của mình, không tự tin, hoặc sợ hãi, những điều này định sẵn chúng ta không thể thoát khỏi nghèo khó.

Chúng ta nhất định không được trong lúc đang liều mạng kiếm tiền mà trong tư tưởng vẫn cho rằng mình sẽ không giàu có. Chúng ta nhất định phải giữ một thái độ tư tưởng tích cực. Bạn nếu có ý nghĩ nghèo nàn, sẽ tạo cho người khác ấn tượng nghèo nàn, tiền bạc sẽ không tìm đến cửa đâu.

Tư tưởng giống như đá nam châm vậy, có thể thu hút những sự vật tương tự xảy ra. Nếu trong đầu bạn luôn nghĩ về nghèo khổ và bệnh tật, vậy thì nghèo khổ và bệnh tật rất có khả năng sẽ đến.

Trong đầu bạn nghĩ về một loại kết quả, mà bạn làm ra một loại kết quả khác là khả năng không tồn tại, bởi vì hành vi của bạn bị chi phối bởi ý thức tư duy. Thành tựu bạn làm ra nhất định là thành tựu trong tư duy trước. Nghĩa là, một chuyện bạn nhất định phải nghĩ trong đầu trước: Tôi phải làm tốt việc này, sau đó bạn mới có thể phó mặc cho hành động để làm tốt việc đó. Mà trong tư duy của bạn căn bản chưa từng suy tính qua chuyện này, hành vi của bạn lại tự động làm tốt, tình huống này rất khó xảy ra.

Nếu bạn luôn nghĩ kinh doanh không tốt, luôn phàn nàn không có thiên thời địa lợi, lo lắng kinh doanh sẽ ngày càng đi xuống, vậy thì kết quả sẽ là như vậy. Bất kể bạn làm việc nỗ lực thế nào, chỉ cần trong tư tưởng bạn tràn đầy sự sợ hãi đối với thất bại, vậy thì mọi nỗ lực của bạn đều trôi xuống sông xuống biển, thành công cũng sẽ rời xa bạn rồi.

Nếu một sinh viên đại học trước khi bước vào xã hội mà không được giáo dục thái độ sống đúng đắn, vậy thì có thể tưởng tượng được anh ta sẽ nhanh chóng bị xã hội hủy hoại. Sự hoài nghi đối với bản thân, sự sợ hãi đối với tương lai, sự không tự tin cũng như thái độ tư tưởng nhút nhát tiêu cực của anh ta cuối cùng sẽ xói mòn mặt tích cực cầu tiến trong bản tính, từ đó cũng hủy hoại chính cuộc đời anh ta.

Đối với một học sinh hay thanh niên mà nói, so với những ngôn ngữ, toán học hay triết học học được trên lớp, việc có thể học được cách làm cho đầu óc mình mang tính sáng tạo hơn tỏ ra có ý nghĩa hơn. Họ nên làm cho đầu óc mình trở nên linh hoạt hơn, tích cực hơn, tránh những thứ có thể làm đầu óc mình trở nên trì độn, không có sức sáng tạo.

Chúng ta thường thấy một số sinh viên đại học vì đầu óc mình trở nên trì độn, trở nên hoàn toàn không có sức sáng tạo mà cuối cùng rơi vào kết cục thất bại. Đối với họ, thông qua tư duy đúng đắn khoa học hợp lý để rèn luyện đầu óc mình, làm cho nó trở nên mẫn tiệp hơn, có sức sáng tạo hơn, có giá trị hơn bất kỳ một môn học nào trong suốt thời gian đại học. Họ nên chủ động tiến hành sự rèn luyện này, có lẽ chỉ cần vài tháng ngắn ngủi là có thể đạt được hiệu quả dự kiến.

Một loại tư duy tích cực, linh hoạt có thể nâng cao sức sáng tạo của chúng ta, khiến đầu óc chúng ta mang tính xây dựng hơn, tư duy như vậy là quan trọng nhất trong tất cả các tố chất tinh thần của chúng ta. Nếu tư tưởng của bạn trở nên tiêu cực, trở nên trì độn, nếu bạn thiếu tính chủ động, vậy thì bạn nên thay đổi tư tưởng như vậy, khi đối đãi với bất kỳ sự vật nào đều nên giữ một thái độ tư tưởng tích cực, chỉ có như vậy bạn mới có thể tích cực chủ động hơn trong cuộc sống thực tế, mà kết quả sẽ càng mang tính xây dựng hơn. Tư tưởng tiêu cực và tư tưởng hoàn toàn tĩnh lặng còn tồn tại sự khác biệt rất lớn, loại tư tưởng tiêu cực đó mang lại tổn thất cho chúng ta có lẽ nhiều hơn nhiều so với tư tưởng hoàn toàn tĩnh lặng.

Tư tưởng của chúng ta dệt ra cho chúng ta một loại đồ án lý tưởng. Bất kể lý tưởng này trông như thế nào, bất kể diện mạo của nó là hỗn loạn hay hài hòa, sai lầm hay đúng đắn, nhu nhược hay dũng cảm, tinh thần của chúng ta đều sẽ thể hiện chúng vào cuộc sống thực tế một cách trung thực như vậy. Mô hình trong tư tưởng sẽ nhanh chóng trở thành sự thực trong thực tế. Bạn nên luôn tràn đầy tự tin, không ngừng tự nhủ, diện mạo hiện tại của bạn giống như những gì bạn kỳ vọng. Xin lưu ý, bạn nên xác tín rằng hiện tại bạn chính là người như vậy, chứ không phải tương lai sẽ trở thành người như vậy. Suy nghĩ như vậy rất giúp ích cho bạn, bạn sẽ kinh ngạc phát hiện lý tưởng của mình sẽ nhanh chóng biến thành hiện thực, bạn sẽ thực sự sở hữu những tố chất mà bạn kỳ vọng đó.

Một thanh niên Mỹ tên là Stanley bị ông chủ sa thải, nhưng anh ta không hề bi quan tuyệt vọng. Anh ta thiết lập một mục tiêu trong tư tưởng của mình: Đó là phải làm một nhà bán lẻ lớn nhất. Anh ta nghĩ như vậy, cuối cùng cũng làm như vậy, những ý nghĩ này thực sự đã biến thành hiện thực.

Có một giáo viên tiểu học nghỉ hưu, vì gia đình rơi vào một vụ kiện tụng, bà hy vọng mình có thể giống như đại luật sư Thi Dương được xây dựng trong phim để tự bào chữa cho mình, bà nghĩ như vậy, nỗ lực như vậy, cuối cùng bà thực sự đã trở thành luật sư nổi tiếng.

Tâm nghĩ sự thành, điều này đã trở thành chân lý được toàn xã hội chúng ta công nhận phổ biến. Vận mệnh của chúng ta cũng chính là kết quả tư tưởng của chúng ta. Nếu một người muốn trở nên vui vẻ và giàu có, vậy thì anh ta phải giữ một thái độ vui vẻ và hào phóng, không được co vòi rụt cổ, tính toán chi li. Mà những người luôn có tâm lý sợ hãi đối với nghèo khó thường đều sẽ trở nên nghèo khó. Nếu bạn muốn trở nên giàu có, vậy hãy ngừng nghĩ về mọi chuyện liên quan đến nghèo khó đi. Đừng luôn nghĩ về những chuyện bạn lo lắng sợ hãi, chúng là hòn đá tảng lớn nhất trên con đường thành công của bạn, hãy vứt bỏ chúng đi! Hãy cố gắng hết sức nghĩ về một số chuyện tích cực, bạn sẽ kinh ngạc phát hiện, bạn đạt được những thứ bạn muốn đạt được nhanh đến mức như vậy.

Trong tư tưởng của bạn hãy thiết lập một mô hình cho mình, một mô hình khỏe mạnh, một mô hình hoàn hảo không tì vết, luôn ghi nhớ mô hình này trong lòng, hành động theo mô hình này, như vậy vận mệnh trong tưởng tượng của bạn sẽ trở thành hiện thực!

7. Chủ nghĩa lạc quan là người xây dựng vận mệnh tốt đẹp

Chủ nghĩa lạc quan là người xây dựng vận mệnh tốt đẹp, thứ nó mang lại cho chúng ta chính là thứ mặt trời ban tặng cho hoa cỏ cây cối; nó là ánh nắng của tư tưởng, nó đúc nên sinh mệnh, vẻ đẹp và sự trưởng thành.

Từ cổ chí kim, con người đối đãi với vận mệnh của mình có hai loại thái độ khác nhau, đó là chủ nghĩa lạc quan và chủ nghĩa bi quan. Chủ nghĩa lạc quan là người xây dựng vận mệnh tốt đẹp, thứ nó mang lại cho chúng ta chính là thứ mặt trời ban tặng cho hoa cỏ cây cối; nó là ánh nắng của tư tưởng, nó đúc nên sinh mệnh, vẻ đẹp và sự trưởng thành. Tư tưởng của chúng ta dưới sự chiếu rọi của nó giống như hoa cỏ cây cối sinh trưởng tươi tốt dưới ánh nắng mặt trời vậy. Chủ nghĩa bi quan là tiêu cực. Nó giống như một hầm ngục tối tăm, hủy hoại mọi sức sống và sự phồn vinh. “Án tử hình” đang đợi những người luôn nhìn vào mặt tối của sự vật. Trong đầu họ chỉ có tội lỗi, thất bại và xấu xa, vậy thì thứ đợi chờ họ cũng chỉ có những điều đó.

Bất kể hiện tại bạn nghèo khó thế nào, bạn luôn giữ thái độ lạc quan, mong đợi một tương lai tốt hơn, cho rằng mình có một ngày sẽ thoát khỏi công việc đơn điệu này, bước vào một thế giới muôn màu, tốt đẹp, thoải mái, vui vẻ đang đợi bạn, trong đầu rất rõ ràng mục tiêu của mình, và không ngừng nỗ lực hướng tới mục tiêu đó, tin tưởng mình có năng lực thành công, vậy thì bạn nhất định sẽ có thành tựu.

Có lẽ một số chuyện hiện tại xem ra hoàn toàn không có khả năng, nhưng chỉ cần chúng ta có thể kiên trì cho rằng một ngày nào đó nhất định sẽ tìm thấy phương pháp khả thi để hoàn thành, vậy thì tư tưởng sẽ dần bước vào một trạng thái mang tính sáng tạo, sẽ đi thu hút những thứ chúng ta cần, cuối cùng khiến chúng ta thành công.

Nguyện vọng sẽ biến thành động lực, thúc đẩy nó cuối cùng biến thành hiện thực. Hãy nỗ lực làm cho tư tưởng của bạn trở nên tích cực, phấn chấn. Đừng cho phép nó có một khắc nào hoài nghi bản thân liệu có thể làm được công việc đang làm hay không. Những sự hoài nghi này rất nguy hiểm, chúng sẽ phá hoại năng lực sáng tạo của bạn, ức chế mục tiêu của bạn. Nhất định phải thường xuyên tự nhủ: Tôi phải đạt được thứ tôi cần, đây là quyền lợi của tôi, tôi nhất định làm được.

Nếu bạn cho rằng bạn định sẵn sẽ thành công, khỏe mạnh, vui vẻ, có cống hiến cho xã hội, trên thế giới không có bất kỳ thứ gì có thể ngăn cản bạn đi đạt được những điều này, loại tư tưởng này sẽ có một tác dụng tích lũy và tác dụng từ tính kỳ lạ, giúp bạn thành công, giúp bạn đạt được thứ bạn muốn đạt được. Kiên định giữ vững loại tư tưởng tích cực này, sau một thời gian, bạn sẽ kinh ngạc phát hiện, những mục tiêu bạn từng vì nó mà điên cuồng, vì nó mà phấn đấu lại đã đến trước mặt bạn.

Có một người như vậy, nỗ lực và phấn đấu gần nửa đời người của ông đều tan thành mây khói trong một cuộc khủng hoảng tài chính. Ông không còn gì cả, thứ còn lại chỉ có sự kiên cường và dũng khí của ông, còn có cả một gia đình lớn đang đợi ông nuôi sống. Người bình thường đều tưởng ông sẽ không gượng dậy nổi, nhưng thực tế muốn làm lung lay ý chí của ông cũng khó giống như một người muốn dập tắt dũng khí của Napoleon vậy. Mang theo quyết tâm chiến thắng, nắm chặt nắm đấm, ông dũng cảm đối mặt với thực tế, và tin chắc mình có một ngày nhất định sẽ thắng lại bầu trời thuộc về mình. Vài năm sau, ông thực sự đã làm được, vực dậy uy phong năm xưa. Con người không thể trở thành con rối của ngoại giới, nô lệ của môi trường, chúng ta phải nỗ lực tạo ra môi trường và điều kiện phù hợp với mình. Bất kỳ chuyện gì xảy ra đều có lý do, lý do này chính là tư tưởng của chúng ta. Thái độ tư tưởng chúng ta đối đãi với sự vật sẽ tạo ra môi trường thành công hay thất bại. Mà kết quả công việc của chúng ta sẽ tự động tiếp cận với tư tưởng của chúng ta. Tư tưởng tích cực tạo ra kết quả tích cực.

Hành vi của chúng ta giống như đầy tớ của tư tưởng, chúng ta nghĩ gì, nó sẽ phản ánh ra cái đó. Nếu chúng ta cho rằng mình đáng tin, có năng lực, vậy thì dưới sự chỉ dẫn của nó, sẽ phát huy ra tiềm năng lớn nhất, nếu chúng ta cảm thấy sợ hãi, do đó sẽ trở nên rụt rè lo sợ.

Người tiêu cực đợi chuyện xảy ra. Họ cảm thấy dù thế nào chuyện cũng sẽ xảy ra, họ không thay đổi được gì cả. Cho nên bất kỳ kỳ tích nào trên thế giới đều không thể dựa vào họ tạo ra. Chính là những người có tư tưởng tích cực đó, dùng sức sáng tạo, dũng khí và niềm tin của họ, tạo ra hết kỳ tích này đến kỳ tích khác. Người tích cực sẽ không ngồi chờ chết, họ sẽ tích cực đi tạo điều kiện để chuyện mình kỳ vọng xảy ra được xảy ra. Phải biết rằng hòn đá tự nó sẽ không động đậy, bạn phải đi đẩy nó mới có thể làm hòn đá cứng đầu này rời khỏi vị trí ban đầu.

Nhiều người do ảnh hưởng của ngoại giới mà đánh mất sự tự tin, tư tưởng vốn tích cực của họ trở nên tiêu cực. Họ dần mất đi niềm tin trong lòng. Tất cả những điều này có lẽ đều đến từ sự đánh giá của người khác đối với mình, đến từ sự đánh giá của mình đối với mình, từ đó cho rằng mình có khiếm khuyết rất lớn, cho rằng mình làm việc không xứng chức, cho rằng mình căn bản không hiểu công việc vân vân. Những sự thăng trầm tư tưởng tinh vi này sẽ dần mài mòn tính tích cực của họ, những nạn nhân đáng thương này không còn đối đãi với bất kỳ chuyện gì bằng tinh thần sung mãn như trước nữa. Họ dần mất đi sự quyết đoán, bắt đầu sợ hãi quyết định một số chuyện quan trọng, tư tưởng của họ cũng trở nên do dự thiếu quyết đoán. Như vậy họ không còn là người lãnh đạo uy phong lẫm lẫm trước đây, mà là kẻ đi theo thấp kém hơn người hiện nay.

Làm thế nào để tích cực đối mặt với vận mệnh của mình? Chúng ta cho rằng, nên tin tưởng bản thân một cách kiên định không dời từ trong lòng, mong đợi một cách tràn đầy tự tin, nói cách khác, cũng chính là tập trung toàn bộ tinh thần và ý chí vào kỳ vọng của chúng ta và phương pháp giải quyết vấn đề, chỉ có như vậy ý chí lực của chúng ta mới có thể giúp chúng ta thực hiện kỳ vọng và lý tưởng của mình, những kỳ vọng mãnh liệt đó sẽ ban cho chúng ta sức sống, khiến chúng ta tích cực hoàn thành mục tiêu của mình.

Nguyện vọng mãnh liệt của chúng ta cũng như quyết tâm giành lấy một chuyện nào đó đã thiết lập một mô hình trong lòng chúng ta, như vậy ý chí của chúng ta sẽ nỗ lực tái hiện nó vào cuộc sống thực tế theo mô hình này. Đây là một bức tranh tinh thần, mang lại cho chúng ta tính tích cực, tính xây dựng và sức sáng tạo.

Nếu bạn có thể khiến tư tưởng của mình mãi mãi được lấp đầy bởi mục tiêu của mình, nỗ lực khiến từng chi tiết trong cuộc sống phát triển hướng về lý tưởng của mình, xác định mọi nỗ lực của bạn đều là để thực hiện lý tưởng của mình, cho đến khi dưỡng thành một thói quen sống, vậy thì bạn sẽ tạo ra một dòng sông vô hình, mang lại cho bạn mọi thứ bạn kỳ vọng. Đồng thời, chúng ta phải luôn chú ý những thứ có thể mang lại sự hỗn loạn cho cuộc sống của chúng ta — ví dụ như thù hận và đố kỵ, thái độ không thân thiện đối với người khác cũng như ý nghĩ trả thù và oán hận — bởi vì những ý nghĩ như vậy đều là kẻ thù của chúng ta, nó sẽ tiêu hao năng lượng của chúng ta, khiến chúng ta bị cản trở trong quá trình đạt được tiến bộ.

Chúng ta phải sở hữu một tư tưởng điều hòa và bình hòa, một ý nghĩ tự do, như vậy chúng ta mới có thể trở nên hiệu quả hơn. Nghĩa là, mọi ý nghĩ của chúng ta đều phải mang tính xây dựng, mang tính sáng tạo, mà không được mang tính phá hoại. Dũng khí, niềm tin và quyết tâm mới là những thứ chí quan trọng trong thế giới tinh thần của chúng ta, chúng sẽ mang lại thành công cho chúng ta.

Đại đa số những người thất bại nếu có thể gạt bỏ ý nghĩ thất bại, thoát khỏi bóng đen thất bại, cuối cùng họ đều sẽ giành được thành công. Học cách làm thế nào để dọn sạch rác rưởi trong tư tưởng, gạt bỏ sợ hãi và lo âu, để tư tưởng của chúng ta tràn đầy tự tin, sức sống và hy vọng, là một môn nghệ thuật vĩ đại. Nếu chúng ta có thể nắm vững môn nghệ thuật này, chúng ta sẽ có thể thiết lập một thái độ tư tưởng mang tính sáng tạo, tích cực. Đôi khi, chúng ta sẽ không tự chủ được mà để lộ tư tưởng của mình ra ngoại giới, để lộ hy vọng hoặc sự sợ hãi của chúng ta; mà địa vị danh tiếng của chúng ta cũng như sự đánh giá của người khác đối với mình thường phụ thuộc vào thành công của chúng ta.

Nếu người khác thấy thứ chúng ta để lộ ra là một loại tư tưởng tiêu cực, nhu nhược hoặc nhát gan, họ sẽ không giao phó chức trách hoặc chức vị quan trọng cho chúng ta, như vậy chúng ta thậm chí sẽ không có được cơ hội thể hiện mình, càng không nói đến việc giành được thành công, vậy thì người khác sẽ vĩnh viễn không tin tưởng chúng ta, sùng bái chúng ta.

Chúng ta có thể thể hiện niềm tin, dũng khí hoặc một loại tinh thần đại vô úy của mình ở bất kỳ phương diện nào, mà thái độ tư tưởng như vậy sẽ mang lại cho chúng ta sự lạc quan và tiến bộ, khiến chúng ta có sức mạnh tiến thủ hơn.

Sợ thất bại, sợ mất mặt khiến nhiều người mất đi cơ hội thành công. Loại lo âu này không ngừng hành hạ họ, khiến họ nản lòng, khiến họ mất đi công việc hiệu quả cao cần thiết cho thành công. Thái độ tích cực đối đãi sự vật chính là xuất phát từ góc độ sáng sủa, có hy vọng, và tràn đầy tự tin đối với bản thân, vứt bỏ mọi ý nghĩ hoài nghi và chần chừ không tiến.

Tin tưởng chuyện tốt nhất sẽ xảy ra, cái đúng nhất định sẽ thắng lợi, chân lý cuối cùng sẽ chiến thắng sai lầm, hài hòa và khỏe mạnh là diện mạo vốn có của thế giới, không điều hòa và bệnh tật đều chỉ là tạm thời, đây chính là thái độ của chủ nghĩa lạc quan, như vậy cuối cùng sẽ thay đổi thái độ của thế giới, cũng cuối cùng sẽ thay đổi vận mệnh của chính mình.

8. Nhận thức tiềm lực, phát huy tiềm lực

Tiềm lực của con người là vô cùng, khó có thể ước lượng. Mà một người nhận thức được tiềm lực của mình thì có thể phát huy tiềm lực của mình đến mức độ lớn nhất, bởi vì nhận thức bản thân có thể tăng cường lòng tự tin của con người, khiến bạn nảy sinh sức mạnh vô cùng.

Nhận thức của một người luôn có hạn chế nhất định, luôn chịu sự chế ước của môi trường, chịu sự ràng buộc của những quan niệm đã có của mọi người. Cho nên, nhận thức của chúng ta đối với bản thân thực ra là dựa trên nhận thức của người khác, dựa theo kinh nghiệm trước đây, dựa theo cái gọi là thường thức mà nhân loại truyền đời này sang đời khác. Tuy nhiên, nhận thức của người khác cũng tốt, kinh nghiệm trước đây cũng tốt, hay thường thức của nhân loại cũng tốt, đều không nhất định là chân lý, cũng sẽ có lúc sai lầm.

Ví dụ, mọi người khi bàn đến huyết thống, luôn nhấn mạnh quá mức cái gọi là “hổ phụ sinh hổ tử”, cái gọi là “rồng sinh rồng, phượng sinh phượng, chuột sinh con biết đào hang”, nhưng chuyện hổ phụ sinh khuyển tử, rồng sinh rùa, phượng sinh sẻ trong xã hội chúng ta còn ít sao?

Đối với nhận thức của người khác, kinh nghiệm trước đây, còn có thường thức lưu truyền lại, cái gì đúng đắn, có lợi cho sự phát triển cá nhân chúng ta thì chúng ta đương nhiên phải hấp thụ, còn cái gì chúng ta cho là sai lầm, bất lợi cho sự phát triển của chính chúng ta thì chúng ta hoàn toàn có thể không cần quan tâm đến.

Dù sao, cuộc đời bạn thuộc về bạn, chứ không thuộc về người khác. Đạo lý rất đơn giản, bởi vì tiềm lực của bạn được chôn giấu trong cơ thể bạn, chỉ có chính bạn mới có thể thực sự nhận thức được chính mình.

Hiệu ứng Rosenthal trong tâm lý học đã minh chứng đầy đủ điểm này. Giáo sư tâm lý học Robert Rosenthal của Đại học Harvard lần lượt lấy chuột và người làm đối tượng nghiên cứu, thực hiện thực nghiệm giáo dục. Trước tiên ông chia một đàn chuột nhỏ làm hai, giao một nhóm nhỏ (nhóm A) cho một nhân viên thực nghiệm và nói, đây là loại chuột thuộc diện đặc biệt thông minh, để anh huấn luyện. Sau đó, ông giao một nhóm nhỏ khác (nhóm B) cho một nhân viên thực nghiệm khác, bảo anh ta đây là những con chuột có trí lực rất bình thường. Hai nhân viên thực nghiệm lần lượt tiến hành huấn luyện hai nhóm chuột. Sau một thời gian, tiến hành bài kiểm tra vượt mê cung cho hai nhóm chuột, kết quả phát hiện chuột nhóm A thông minh hơn chuột nhóm B nhiều, thời gian vượt mê cung ngắn hơn nhiều.

Giáo sư Rosenthal nói, việc phân loại hai nhóm chuột ban đầu của ông hoàn toàn là ngẫu nhiên, tùy ý, ông không hề biết con chuột nào thông minh, con chuột nào không thông minh. Mà nhân viên thực nghiệm nghe ông nói chuột nhóm A thông minh thì tin là thật, dùng phương pháp đối đãi với chuột thông minh để huấn luyện chuột, kết quả những con chuột này thực sự đã trở thành chuột thông minh. Ngược lại, chuột nhóm B bị cho là không thông minh, nhân viên thực nghiệm dùng phương pháp đối đãi với chuột ngốc để huấn luyện, kết quả nhóm chuột này cũng thực sự trở thành chuột không thông minh.

Rosenthal mở rộng thực nghiệm này sang con người, ông tùy ý chọn ra một số cái tên từ danh sách tân sinh, sau đó bảo giáo viên những học sinh này đặc biệt thông minh. Giáo viên có ấn tượng tốt với những học sinh này, bèn chú ý bồi dưỡng và chỉ đạo. Sau một thời gian, liền phát hiện nhóm học sinh này quả thực học tập ưu dị hơn những học sinh khác, trong cuộc sống cũng thể hiện thông minh hơn.

Quả thực, tiềm lực của con người là vô cùng, khó có thể ước lượng. Mà một người nhận thức được tiềm lực của mình thì có thể phát huy tiềm lực của mình đến mức độ lớn nhất, bởi vì nhận thức bản thân có thể tăng cường lòng tự tin của con người, khiến bạn nảy sinh sức mạnh vô cùng.

Nếu bạn nói, bạn có thể nhấc bổng một chiếc xe tải nhẹ, người khác có lẽ nói bạn đang khoác lác. Nhưng xem xong câu chuyện dưới đây, người khác có lẽ sẽ thay đổi quan điểm của mình.

Một người nông dân trước kho thóc nhà mình đang chú ý một chiếc xe tải nhẹ chạy nhanh qua đất của ông. Đứa con trai 14 tuổi của ông đang lái chiếc xe này, do tuổi còn quá nhỏ, nó chưa đủ tư cách thi bằng lái xe, nhưng nó từ rất nhỏ đã rất say mê ô tô, và dường như đã có thể lái một chiếc ô tô, do đó người nông dân cho phép nó lái chiếc xe tải lưỡng dụng này trong trang trại của mình, nhưng không được lái ra đường bên ngoài.

Đột nhiên, người nông dân mắt thấy chiếc xe lật xuống rãnh nước, ông kinh hãi, vội vàng chạy đến địa điểm xảy ra tai nạn. Ông thấy trong rãnh có nước, con trai ông bị chiếc xe đè bên dưới, chỉ có cái đầu lộ ra khỏi mặt nước một chút.

Người nông dân này không hề do dự nhảy xuống rãnh nước, thọc hai tay xuống dưới chiếc xe, nhấc bổng chiếc xe lên, độ cao nhấc lên đủ để một công nhân khác chạy đến giúp đỡ kéo đứa trẻ đang bất tỉnh nhân sự đó ra khỏi gầm xe. Bác sĩ địa phương nhanh chóng chạy đến, kiểm tra toàn diện cho đứa trẻ, may mắn chỉ có một chút vết thương ngoài da, chỉ cần điều trị đơn giản, các bộ phận khác trên cơ thể đứa trẻ đều nguyên vẹn không sứt mẻ.

Vóc dáng người nông dân đó không hề cao lớn, cao khoảng 170 cm, nặng 70 kg. Cho nên, mọi người đều rất kinh ngạc, cơ thể như vậy mà lại có thể có tráng cử như vậy! Ngay cả người nông dân cũng cảm thấy kỳ lạ, vừa nãy lúc ông chạy qua căn bản không hề nghĩ mình có nhấc nổi hay không. Do tò mò, ông bèn thử lại một lần nữa, kết quả căn bản không thể lay động nổi chiếc xe tải đó.

Sức mạnh bộc phát của một người khi đến lúc sinh tử then chốt là thứ người bình thường chúng ta rất khó tưởng tượng.

Trong cơ thể mỗi người đều có một người khổng lồ đang ngủ say, người khổng lồ này chính là tiềm năng của bạn. Có thể đánh thức người khổng lồ trong lòng bạn, có thể khai thác ra tiềm năng vô cùng vô tận của chính mình, bạn sẽ có thể giành được thành công.

Có một câu chuyện có thật:

Một ngày nọ, một bà mẹ đi chợ mua thức ăn, mua xong thức ăn, bà mẹ này trở về khu chung cư mình ở, đến dưới tòa nhà mình ở, bà gặp một người quen, bà mẹ này bèn trò chuyện với người quen. Lúc này, đứa con trai mới ba tuổi của bà mẹ này ở trên ban công nhà mình nhìn thấy mẹ. Ban đầu, nó gọi mẹ mình, có lẽ do mẹ đang trò chuyện nên không nghe thấy tiếng gọi của con trai. Đứa con thấy mẹ không phản ứng, thế là nó leo lên ban công nhảy từ tầng sáu xuống. Ngay khoảnh khắc đứa con từ trên lầu nhảy xuống, người mẹ phát hiện hành động của con trai, do phản xạ bản năng, người mẹ vứt bỏ giỏ thức ăn, chạy như bay qua đó, ngay vào khoảnh khắc đứa con sắp chạm đất, người mẹ vừa vặn chạy đến và dùng hai bàn tay mình đỡ chặt lấy đứa con.

Những người xung quanh đều bị cảnh tượng xảy ra trước mắt này làm cho ngây người, lúc đó vừa vặn có một nhân viên cứu hỏa có mặt tại hiện trường, anh ta thế nào cũng không thể tin nổi tất cả những gì xảy ra trước mắt, thế là anh ta đem những gì mình thấy kể cho cộng sự của mình, và mời các cộng sự của mình cùng tiến hành thử nghiệm hiện trường. Trong thực nghiệm, các nhân viên cứu hỏa từ tầng sáu ném những thứ có trọng lượng tương đương đứa trẻ xuống, sau đó để các nhân viên cứu hỏa từ vị trí người mẹ trò chuyện chạy xuống dưới tòa nhà, từng người một đi đón những thứ ném từ trên lầu xuống, kết quả thử nghiệm là không có một nhân viên cứu hỏa nào có thể đón được đồ vật.

Nếu đem cơ thể người mẹ yếu đuối đó so sánh với cơ thể nhân viên cứu hỏa được huấn luyện bài bản, bất kỳ ai cũng hiểu rằng, chuyện người mẹ đó làm được thì các nhân viên cứu hỏa nhất định làm được, hơn nữa còn nên làm tốt hơn. Nhưng sự thật lại không phải vậy, đây là tại sao?

Có thể nói, thứ tạo ra kỳ tích chính là tiềm năng.

Tại sao tiềm năng có thể tạo ra kỳ tích? Thực nghiệm khoa học chứng minh, phản ứng sinh ra khi chức năng cơ thể con người đối mặt với tình trạng khẩn cấp và phản ứng khi đối mặt với tình trạng thông thường có sự khác biệt về bản chất. Khi đối mặt với tình trạng khẩn cấp, tuyến thượng thận của con người sẽ tiết ra một lượng lớn hormone, hormone sinh ra sẽ nhanh chóng truyền khắp toàn thân, tạo ra năng lượng khó có thể tưởng tượng. Và lại, năng lượng siêu thường mà con người sinh ra trong trạng thái khẩn cấp không chỉ là phản ứng của nhục thể, đồng thời liên quan đến tâm trí và tinh thần, là tâm trí và tinh thần đồng thời tạo ra năng lượng siêu thường, những năng lượng này khiến con người có thể làm được những chuyện không làm được trong trạng thái bình thường. Người mẹ trong câu chuyện sở hữu khả năng cứu được con trai mình từ tay tử thần vào khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc chính là vì khi bà nhìn thấy đứa con trai yêu quý của mình rơi từ trên lầu xuống, đối mặt với tình trạng khẩn cấp này, mọi phản ứng của tâm trí và cơ thể bà chỉ có một, tức là cứu con trai, ngoài ra bà không thể còn có bất kỳ ý nghĩ nào khác. Trong tình huống này, “tuyến thượng thận” về tinh thần, về nhục thể của bà đều dẫn phát ra tiềm năng to lớn, khiến bà làm được chuyện mà người thường khó làm được, con trai bà mới thoát được tai nạn đó.

Thể năng của con người là vậy, năng lực ở các phương diện khác cũng vậy, trí năng, kinh nghiệm tôn giáo, phản ứng cảm xúc vân vân, đều có thể bộc phát ra tiềm lực gần như không thể tin nổi. Bình thường chỉ là do sự hạn chế về phương diện tình cảnh, con người trong trạng thái thông thường chỉ có thể phát huy một phần mười năng lượng tiềm tàng của mình.

Điều này nghĩa là, trên người mỗi chúng ta đều có năng lượng tiềm tàng to lớn chưa được khai thác ra. Theo tư liệu nói, người bình thường chỉ khai thác được một phần mười năng lượng ẩn chứa trong mình, so với thành tựu chúng ta nên đạt được, chúng ta gần như đang ở trong một trạng thái nửa mơ nửa tỉnh, chúng ta chỉ tận dụng một phần rất nhỏ của thân tâm mình. Năng lượng lưu trữ trong đại não con người cũng lớn đến kinh ngạc, mọi người trong công việc học tập bình thường chỉ phát huy công năng đại não cực nhỏ. Nếu nhân loại có thể phát huy một nửa công năng đại não của mình, thì có thể dễ dàng học được 40 loại ngôn ngữ, học thuộc lòng cả bộ bách khoa toàn thư, giành được 12 học vị tiến sĩ.

Đây chính là tư liệu chân thực của chính bạn, là dữ liệu liên quan đến chính bạn. Có thể nói, trong phạm vi hợp lý, chỉ cần bạn có lòng tin, bạn gần như là vô sở bất năng! Tiềm năng của con người nếu không tiến hành khai thác sẽ tự nhiên biến mất, không còn tồn tại nữa. Nó không giống như tài nguyên thiên nhiên như dầu mỏ, than đá, nếu không khai thác vẫn chôn giấu dưới lòng đất, sau này vẫn có thể tiến hành tận dụng. Tiềm năng của con người, nếu hôm nay, kiếp này không tiến hành phát quật, tận dụng, sẽ biến mất theo cái chết của con người. Trong cuộc sống của chúng ta, những người thiếu tự tin đó, cả đời mất đi rất nhiều cơ hội phát triển, cuối cùng mang theo tài năng bị mai một và sự tiếc nuối vô tận, lặng lẽ từ biệt cõi đời. Đây thực sự là chuyện vô cùng bi ai.

9. Tin tưởng mình sẽ tạo ra vận may

Sự khẳng định đối với năng lực bản thân mang lại thành công, mang lại thắng lợi cho chúng ta, đồng thời cũng hiển thị lòng tin của mình với ngoại giới. Nếu bạn không có lòng tin đối với bản thân, vậy thì bạn sẽ vĩnh viễn không thể có được địa vị và danh tiếng cao thượng.

Để người khác tin tưởng chúng ta cũng quan trọng như chính chúng ta tin tưởng mình vậy. Nhưng muốn để người khác tin tưởng chúng ta, trước tiên chúng ta phải tin tưởng mình, luôn giữ một sự tự tin, tin tưởng mình nhất định có thể thành công. Giống như câu thơ của Lý Bạch đã nói: “Ngưỡng thiên đại tiếu xuất môn khứ, ngã bối khởi thị bồng hao nhân” (Ngẩng mặt cười vang bước ra cửa, bọn ta há phải kẻ tầm thường). Có sự tự tin như vậy sẽ tạo ra vận may cho chính mình.

Không còn nghi ngờ gì nữa, những người mãi mãi thể hiện ra phong thái của một người chiến thắng và những người trong lòng đầy rẫy sợ hãi và lo âu, cho rằng mình đã là một kẻ thất bại có sự khác biệt một trời một vực. Đồng thời, cuộc sống và kết quả họ nhận được cũng sẽ tồn tại sự khác biệt một trời một vực.

Một số người thường biểu hiện rất nhu nhược, tính cách cô độc, đánh mất lòng tin, thiếu dũng khí và sức sống. So với những người như vậy, những người biểu hiện tự tin, tích cực, năng lượng sung mãn, tin tưởng mình có năng lực chắc chắn có nhiều cơ hội giành được tiến bộ hơn, trở thành một người thành công thực sự.

Sự khẳng định đối với năng lực bản thân mang lại thành công, mang lại thắng lợi cho chúng ta, đồng thời cũng hiển thị lòng tin của mình với ngoại giới. Nếu bạn không có lòng tin đối với bản thân, vậy thì bạn sẽ vĩnh viễn không thể có được địa vị và danh tiếng cao thượng.

Trên thế giới này quả thực có một số người tỏ ra nhỏ bé không đáng kể, họ dường như không có bất kỳ địa vị nào trong giao tiếp xã hội. Đây là vì họ chưa từng suy nghĩ, chưa từng làm việc với thân phận của một người chiến thắng hay người chinh phục. Họ thường không có thái độ tinh thần cực kỳ mang tính xây dựng, tràn đầy sức sống đó; họ thường tạo cho người ta một hình ảnh nhu nhược. Khi một người chưa học được cách thể hiện năng lực của mình, anh ta sẽ vĩnh viễn không sở hữu bất kỳ sức hấp dẫn hay sức thuyết phục nào để thu hút những sự vật mà mình kỳ vọng. Chỉ có phẩm chất tích cực hướng thượng mới có thể thu hút những thứ tốt đẹp trong thực tế, giúp chúng ta thực hiện lý tưởng của mình; còn phẩm chất tiêu cực nhu nhược sẽ bài xích những thứ như vậy. Thực tế, một người thành công thường trước tiên sở hữu một thái độ tinh thần thành công, đây là tố chất cơ bản phải trang bị của một người thành công.

Chỉ cần chúng ta giữ vững tư tưởng tích cực, và không ngừng tiến hành sáng tạo, những tư tưởng tiêu cực nản lòng, chán nản sẽ không có cơ hội chiếm giữ đầu óc chúng ta. Chỉ khi chúng ta vô sở sự sự (không có việc gì làm), sợ hãi, lo lắng, lo âu, căm ghét, đố kỵ vân vân mới có cơ hội lợi dụng, đi phá hoại tâm trí chúng ta. Mà khi tư tưởng tích cực đang bận rộn với việc nào đó, chúng ta căn bản không rảnh rỗi để ý đến những tư tưởng tiêu cực đó. Cho nên thử để mình bận rộn lên sẽ thoát khỏi những tư tưởng tiêu cực đó thôi.

Đầu óc thực ra cũng giống như binh sĩ vậy, cần được chỉ huy và xác định phương hướng mới có thể tiến lên. Đại não là không ngừng làm việc, trừ khi bạn cưỡng ép ra lệnh cho nó không được làm việc, hoặc bị tổn thương gì đó. Cho nên bạn phải đưa cho đại não một phương hướng đúng đắn, như vậy nó mới hướng về phương hướng đúng đắn mà càng làm càng tốt.

Thông thường tính kiên cường và tính liên tục của tư duy sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất công việc. Nhiều người trong tư tưởng đều rất nhu nhược, thiếu tính dẻo dai, cho nên họ rất khó khi hoàn thành một công việc mà luôn bỏ ra đủ tinh lực và sự chú ý.

Sau lần gặp đầu tiên, chúng ta rất dễ dàng phán đoán ra tư tưởng của một người là kiên cường hay là nhu nhược, bởi vì mỗi câu anh ta nói ít nhiều đều sẽ lộ ra thói quen tư duy của anh ta.

Người có tư tưởng tích cực là người có sức mạnh nhất. Một số người trong tư tưởng vô cùng tích cực, có sức mạnh chinh phục rất mạnh, đến mức người bình thường chỉ có thể đi theo họ, phục tùng họ. Thế giới đều không thể không khuất phục trước những con người mạnh mẽ này, sự xuất hiện của họ mang theo một loại uy hiếp, mỗi lời họ nói đều là mệnh lệnh, đều là chân lý.

Thực ra mọi người cũng không ngừng phân tích nguyên nhân đi theo một người nào đó, nhưng đồng thời họ vẫn không thể không phục tùng động lực tinh thần mạnh mẽ này một cách bản năng.

Có những người chúng ta chỉ gặp một lần đã bị họ thu hút sâu sắc. Họ tạo cho người ta một cảm giác vô cùng tích cực và có sức mạnh, đến mức chúng ta không thể không bị họ lãnh đạo một cách bản năng, và tin chắc họ nhất định sẽ thành công, mọi chuyện đều sẽ phát triển theo ý chí của họ. Mà một số người khác thì tỏ ra rất tiêu cực, nhu nhược, lạnh lùng, chúng ta một cách tự nhiên sẽ cho rằng anh ta là kẻ yếu, là kẻ thất bại? Muốn để người khác cảm thấy sức mạnh của bạn, nhất định phải biểu hiện ra mặt tích cực hướng thượng.

Một số người bên cạnh chúng ta đôi khi sẽ để lại cho chúng ta ấn tượng thế này: Họ chưa từng kỳ vọng nổi bật hơn người; mọi nguyện vọng của họ chỉ đơn giản là có được một cơ hội có thể sống cuộc sống thoải mái. Họ chưa từng kỳ vọng bất kỳ chuyện nào khác, chỉ biết một mực làm việc cần cù. Họ ngay từ đầu đã cho rằng cuộc sống đối với họ cùng lắm chỉ là một loại hành hạ, mà thực tế, cuộc sống của chúng ta vốn nên tràn đầy hạnh phúc, tràn đầy vinh dự, chúng ta nên đi tận hưởng cuộc sống. Cuộc sống của chúng ta đang không ngừng tiến bộ, phạm vi tư tưởng của chúng ta cũng nên không ngừng mở rộng, chỉ khi hiểu được điểm này, chúng ta mới không nảy sinh ác cảm đối với cuộc sống hiện tại, chúng ta mới có thể tiếp tục cải thiện cuộc sống, sáng tạo cuộc sống.

Trong thế giới tinh thần của chúng ta, bất kỳ chuyện gì cũng không thể thay thế loại ý thức thắng lợi đó, loại tự tin chắc chắn mình sẽ vĩnh viễn giành được thành công đó. Từ khoảnh khắc đứa trẻ có thể nhớ chuyện, chúng ta nên đem một thái độ tư tưởng gieo vào trong đầu óc bọn trẻ, đó chính là chúng đến với thế giới này vì thắng lợi, chúng sinh ra đã là một người thành công, giống như người khác nhìn nhận chúng vậy, chúng được sáng tạo ra vì thắng lợi, định sẵn chúng sinh ra vì thắng lợi chứ không phải thất bại. Không ai đến với thế giới này vì thất bại. Nếu chúng ta có thể bồi dưỡng bọn trẻ sở hữu một thái độ tư tưởng thắng lợi, và để chúng luôn ghi nhớ thái độ này trong lòng, vậy thì thất bại đối với những đứa trẻ này mà nói sẽ là chuyện không thể xảy ra. Cho nên chúng ta nên dạy bọn trẻ làm thế nào để thể hiện bản thân, làm thế nào để diễn đạt sự tự tin của mình, thể hiện sức sống của mình, đây là việc trọng đại hàng đầu trong quá trình trưởng thành và giáo dục của chúng.

Muốn sống một cuộc sống thực tế hòa mục, trước tiên chúng ta phải có đời sống tinh thần đúng đắn, tích cực. Bạn phải thiết lập một mối quan hệ khỏe mạnh tốt đẹp với đồng nghiệp, bạn bè và gia đình mình. Trước khi học được cách bao dung chính mình, bạn phải học được cách bao dung người khác, nếu không, chúng ta sẽ không có được niềm vui và hạnh phúc thực sự. Nếu chúng ta thực sự muốn thiết lập một thái độ tư tưởng tất thắng, chúng ta phải tiêu trừ những ý nghĩ đố kỵ, căm ghét và trả thù, bởi vì chúng có thể mưng mủ trong nội tâm chúng ta, mang lại cho chúng ta sự hỗn loạn về tư tưởng, đồng thời chúng ta nên thiết lập một tư tưởng thực sự bình hòa, bình tĩnh, bởi vì đây là phẩm chất vĩ đại nhất trong linh hồn chúng ta.

Nếu một thanh niên vừa mới bắt đầu cuộc sống độc lập của mình, nôn nóng kỳ vọng giành được thành công trong công việc, anh ta nhất định không được tự nhủ thế này: “Rất hy vọng giành được thành công, nhưng tôi cảm thấy tôi thực sự không làm được như những gì tôi thiết tưởng. Kinh nghiệm công việc và kiến thức của tôi thực sự quá hạn chế rồi, tôi biết trong lĩnh vực công việc tôi đang theo đuổi, rất nhiều người đều không thể giành được thành công, sống cuộc sống đàng hoàng, thậm chí có rất nhiều người còn thất nghiệp, cho nên tôi nghĩ tôi có lẽ đã phạm một sai lầm. Nhưng tôi sẽ cố gắng hết sức làm tốt mỗi một việc, có lẽ có một ngày nào đó tôi sẽ có biểu hiện tốt.” Một thanh niên như vậy nói như vậy, nghĩ như vậy, cũng sẽ làm như vậy, có lẽ thực sự có một ngày nào đó sẽ có biểu hiện tốt. Nhưng sự không tự tin này của anh ta chỉ có thể khiến cái “một ngày nào đó” này trở nên xa vời không thời hạn, anh ta sẽ không giành được thành công, thậm chí sẽ mất đi công việc hiện tại của mình.

Thực tế, chúng ta là người thế nào thì người khác sẽ có sự đánh giá như thế đó về chúng ta, mà chúng ta nói gì cũng sẽ không ảnh hưởng đến cách nhìn của người khác đối với chúng ta. Chúng ta phải dùng sự thật để ảnh hưởng đến người khác. Bà Ash, người sáng lập công ty Mary Kay của Mỹ, chính là dựa vào sự tự tin để khởi nghiệp thành công. Bà nói bà thường xuyên nghĩ đến những lời mẹ đã nói với bà khi còn nhỏ: “Chỉ cần con đi làm, con nhất định có thể thành công.” Chính loại niềm tin này khiến bà không ngừng vượt qua nghịch cảnh, phấn phát hướng thượng. Ví dụ khởi nghiệp thành công của bà đã cổ vũ rất nhiều người.

10. Con người phải biết mình biết ta

Nhận thức bản thân, vừa đừng đánh giá cao bản thân, cũng đừng đánh giá thấp bản thân, chính là “nhân quý hữu tự tri chi minh” (người quý ở chỗ biết mình). Nếu chúng ta đánh giá thấp hoặc đánh giá cao sức mạnh của mình, vậy thì mức độ tổn thương chúng ta phải chịu do sai lầm trong quyết sách sẽ tăng lên.

Chúng ta hiện nay thường thấy rất nhiều người trên đường phố để những nhân sĩ giang hồ đó xem bói cho mình, dường như trên thế giới có người có thể dự biết thiên cơ, có thể chiêm bái tương lai. Thực ra, vận mệnh con người không cần người khác đến tính, chỉ cần chính bạn ý thức được và nhận thức năng lực của bạn, nhận thức bản thân một cách đúng đắn, dựa theo điều kiện của bản thân và khả năng thực tế, tìm ra sở trường của bạn, kịp thời điều chỉnh phương hướng của mình, để sở trường của mình được phát huy, sẽ cảm thấy mình không hề ngốc hơn người khác, bạn có điểm không bằng người khác, mà người khác cũng có điểm không bằng bạn. Niềm tin chiến thắng sẽ từ đó mà sinh ra và không ngừng được tăng cường. Bạn sẽ có thể dự biết vận mệnh của mình. Đừng bị định tính bởi công việc bạn đang làm hiện nay, ngôi nhà bạn đang ở, chiếc xe bạn đang lái hay bộ quần áo bạn đang mặc, bạn không phải là tổng hòa của những thứ này, người thành công tin tưởng là chính mình, tiềm năng giành được thành công của họ không dựa dẫm vào địa vị hay thân phận, mà dựa vào lòng tin thực hiện mục tiêu của chính họ.

Bạn không hài lòng với tình trạng hiện tại của mình, bạn hy vọng vận mệnh của mình chuyển biến tốt đẹp, bạn muốn thay đổi chính mình, thì phải nhận thức cái tôi trước. Nếu thực hiện những mục liệt kê dưới đây, bạn có thể học được bản lĩnh nhận thức chính mình.

Liệt kê ra sở trường của bạn, mời cấp trên, thầy giáo của bạn — những người có thể thực sự đưa ra ý kiến cho bạn — giúp bạn tìm ra những sở trường này. Tiếp theo dưới những sở trường này, viết ra tên những người tuy rất thành công trong sự nghiệp nhưng về sở trường lại không bằng bạn.

Liệt kê bảng ra như vậy, ít nhất bạn có thể phát hiện, chính mình có một sở trường ưu việt hơn người thành công trong sự nghiệp. Kết quả, bạn sẽ có khả năng đạt được một kết luận: Bản lĩnh của bạn lớn hơn so với những gì chính bạn tưởng tượng. Do đó, chúng ta nên tưởng tượng chính mình thực sự có bản lĩnh lớn như vậy, không thể hạ thấp năng lực của bản thân.

Nhận thức bản thân, vừa đừng đánh giá cao bản thân, cũng đừng đánh giá thấp bản thân, chính là “nhân quý hữu tự tri chi minh”. Một vĩ nhân từng nói: “Đau khổ thường thuộc về những người không biết mình.” Nếu chúng ta đánh giá thấp hoặc đánh giá cao sức mạnh của mình, vậy thì mức độ tổn thương chúng ta phải chịu do sai lầm trong quyết sách sẽ tăng lên.

Tự tri chi minh là gì? Phương pháp tốt nhất để hiểu chính mình là đứng ở một bên, giống như người lạ để đánh giá mình. Tiếp theo, phải tiến hành tự kiểm tra một cách khách quan hết mức có thể, đánh giá năng lực của mình và nhận thức khuyết điểm của mình. Có thể đạt được tự tri chi minh thì có thể dự đoán vận mệnh của mình.

Tuy nhiên, một số khác trong chúng ta cho rằng mình còn tệ hơn tình hình thực tế, họ thiếu tự tin, họ cảm thấy không thoải mái, họ trốn tránh những thử thách hóc búa, bởi vì họ không muốn thất bại. Kết quả, họ định sẵn cả đời bình bình thường thường. Có thể có người cho rằng đây là một loại hành vi vô nghĩa, nhưng chúng ta đều có nhược điểm tự lừa mình dối người, chúng ta đều sẽ tìm lý do cho nhược điểm của mình, tìm cái cớ cho thất bại của mình. Rất nhiều người trong chúng ta đều tin rằng mình tốt hơn nhiều so với tình hình thực tế. Chúng ta đều cho rằng nguyên nhân chính khiến mình không làm tốt hơn trong sự nghiệp là vì chúng ta không có vận may. Chúng ta hết sức né tránh sự thật này: Như thiếu hành động, hoặc cố ý trì hoãn, hoặc không đủ chú ý, hoặc trốn tránh nghĩa vụ vân vân.

Rất nhiều người luôn có cảm khái hoài tài bất ngộ (có tài mà không gặp thời), luôn cảm thấy mình có một thân bản lĩnh tốt nhưng vô duyên được người thưởng thức, không phải tự oán tự ngã thì cũng là đi khắp nơi cầu thần hỏi bói, mong cầu thời lai vận chuyển. Nếu không thì là đi đường ủ rũ không có tinh thần, nói chuyện rụt rè sợ hãi. Trong mắt người khác, anh ta chẳng qua chỉ là một kẻ tầm thường hoàn toàn không có tự tin mà thôi.

Cơ hội là do chính mình tạo ra. Nếu bạn không thể bày tỏ ý kiến thích đáng vào thời cơ thích đáng, người khác sao thấy được sự tồn tại của bạn? Đừng sợ ý kiến của mình hời hợt, không có gì khác biệt với người khác, cứ việc bày tỏ ra. Bởi vì trí tuệ, kinh nghiệm của bạn tuyệt đối không giống hệt người khác, tư duy logic từ đó mà ra sẽ khác nhau, kết luận sau khi suy nghĩ đương nhiên cũng sẽ không giống người khác, sẽ có điểm độc đáo của bạn. Hà tất phải sợ sự phê phán của người khác? Thế nhưng một số người quá đắc ý quên hình, chỉ lo nhấn mạnh nhiều thành tựu ghê gớm của mình, ngược lại quên mất thỉnh thoảng để lộ ra khuyết điểm của mình.

Người dám thừa nhận khuyết điểm có đánh giá khá cao trong lòng người khác, bởi vì bất kỳ chuyện gì cũng không thể vạn vô nhất thất (không sơ hở tí nào). Thừa nhận khuyết điểm của mình cũng càng phù hợp nhân tính, càng thành thực hơn; chỉ cần là con người, bất luận là triệu phú hay thanh niên vừa bắt đầu cuộc đời, không ai mãi mãi chỉ thắng không thua. Đừng ngại nói cho người khác kinh nghiệm thất bại và cảm nhận thiết thân của mình, thành thực sinh ra tin tưởng, chứ không phải nghi kỵ. Như vậy người bên cạnh mới tin tưởng lời bạn nói không ngoa! Mỗi người chúng ta đều có năng lực có thể giành được thành công, tuy nhiên, có thể phát huy bao nhiêu thì hoàn toàn dựa vào việc chúng ta nhìn nhận bản thân như thế nào. Nếu bạn khẳng định mình là một người có năng lực, có tài hoa, vậy thì sẽ phát huy ra mọi thiên phú phù hợp với sự khẳng định đó của bạn; bất kể bạn khẳng định mình là một kẻ “vô dụng” hay “kẻ điên”, hay khẳng định mình là một “nhà chuyên môn” hay “nhân vật phong vân”, điều này đều sẽ ngay lập tức ảnh hưởng đến hành trình thành công của bạn.

Một người tràn đầy kỳ vọng, anh ta quyết tâm đi thực hiện mục tiêu của mình, anh ta sẽ luôn ghi nhớ lý tưởng của mình trong lòng, quả đoạn tiêu diệt kẻ thù ngăn cản anh ta giành được thành công, vứt bỏ sự nhu nhược và do dự thiếu quyết đoán, vì lý tưởng của mình mà nỗ lực phấn đấu.

Sâu thẳm trong lòng chúng ta có một sức mạnh thần bí, chúng ta không cách nào giải thích, nhưng đôi khi chúng ta có thể cảm thấy sự tồn tại của nó, nó dường như sẽ hóa thành một loại mệnh lệnh thúc giục chúng ta đi hoàn thành mục tiêu đã định.

Ví dụ, nếu bạn luôn nghĩ và cảnh cáo mình là một người nhỏ bé không đáng kể, một con “sâu đáng thương”, và bạn không tốt bằng người khác, vậy thì không lâu sau bạn sẽ tin vào điều này, tiềm thức của bạn sẽ tiếp nhận điều này. Lúc này cỗ máy tinh thần của bạn khởi động rồi, trong tư tưởng của bạn, nó bắt đầu nặn ra một mô hình nhân vật nhỏ bé cho bạn. Nếu bạn vẫn hết lần này đến lần khác thể hiện ra loại ý nghĩ không tự tin, nhu nhược cũng như không có năng lực đó, vậy thì mô hình này rất tự nhiên sẽ tái hiện vào cuộc sống thực tế của bạn, lúc đó bạn sẽ buộc phải tiếp nhận sự yếu đuối, thất bại và nghèo khổ.

Ngược lại, nếu bạn dũng cảm kiên định tin tưởng mình là người thừa kế của mọi sự vật tốt đẹp trên thế giới này, mọi thứ tốt đẹp đều thuộc về bạn, có được chúng là quyền lợi bẩm sinh của bạn, và bạn luôn thể hiện ra một phong thái vương giả, xác định bạn sẽ thực hiện lý tưởng vĩ đại nhất trong cuộc đời này của mình, tin tưởng sức mạnh thuộc về bạn, khỏe mạnh thuộc về bạn, bất kỳ bệnh tật, nhu nhược và hỗn loạn nào cũng sẽ rời xa bạn, tư tưởng tích cực như vậy sẽ có sức sáng tạo cực mạnh, mang lại cho bạn không phải sự hủy diệt mà là mọi thứ bạn kỳ vọng.

Tư duy tích cực, mang tính xây dựng nghĩa là khỏe mạnh và giàu có, chúng ta sẽ vì thế mà trở thành một người có năng lực; còn tư duy tiêu cực thì nghĩa là bất hạnh, bệnh tật cũng như mọi sự hành hạ khác. Tư duy tích cực là vị thần bảo hộ của chúng ta, bảo vệ chúng ta khỏi sự hành hạ của nghèo khổ bệnh tật. Trong quân đoàn của những người thất bại, tuyệt đại đa số đều là những người có tư duy tiêu cực; còn trong phe cánh của những người chiến thắng, họ đều là những người sở hữu tư duy tích cực hướng thượng, mang tính sáng tạo, mang tính xây dựng.

Từ bây giờ, hãy làm người mình muốn làm đi! Hơn nữa, còn phải kiên tin bạn nhất định có thể trở thành người như vậy. Luôn nhớ kỹ mình là một người đặc biệt biết bao, từ đó đi con đường bạn muốn đi, để người khác có thể thấy rõ ràng bạn tràn đầy tự tin đối với chính mình. Thể hiện thần thái tự tin này, xin bạn nhất định phải giữ bước đi nhẹ nhàng, thỉnh thoảng cất lên bài hát thảnh thơi, để cả thế giới đều biết bạn vô thời vô khắc đều vui vẻ, mỗi ngày đối với bạn đều rất đặc biệt. Tục ngữ nói “tướng do tâm sinh” chính là đạo lý này. Trong lòng bạn suy nghĩ như vậy, bạn sẽ hiểu rõ vận mệnh của mình như lòng bàn tay. Bạn không cần cầu bói vấn quẻ, vận mệnh của bạn đã hạ định nghĩa trong chính lòng bạn rồi.

11. Nhắm chuẩn mục tiêu, kiên trì tiếp tục

Thành công thuộc về những người không ngừng làm việc cần cù, không ngại bỏ ra. Chỉ cần bạn có thể nhắm chuẩn mục tiêu, luôn kiên trì đi tiếp. Cho dù gặp phải 1000 lần khó khăn trắc trở cũng không dễ dàng từ bỏ sự theo đuổi của bạn, cũng không nói lời thất bại, thoái lui.

Đặt ra một mục tiêu cho cuộc đời không khó, ngay cả một người bình thường cũng hoàn toàn có thể làm được điểm này, tuy nhiên, đặt ra mục tiêu cuộc đời, đây chỉ là bước đi đầu tiên của thành công, còn chưa thể thể hiện đầy đủ sự khác biệt giữa người thành công và người thất bại. Đối với một người đang khát vọng cuộc đời huy hoàng mà nói, đã bước ra bước đầu tiên thì không thể nghĩ đến chuyện thu chân lại, bạn phải kiên trì tiếp tục, phải kiên trì không ngừng đi tiếp. Bạn tiến lên thêm một bước, bạn cách mục tiêu thành công gần hơn một bước.

Muốn thành công, trước tiên phải thiết lập mục tiêu thành công. Đạo lý này ai cũng hiểu. Thiết lập mục tiêu thành công rồi thì phải không ngừng đi tiếp, đạo lý này tương tự ai cũng hiểu, và ai cũng sẽ làm như vậy. Hoặc sẽ còn có người nói thế này: “Vì thành công tôi từng thử không dưới hàng trăm hàng ngàn lần, nhưng chính là vô duyên với thành công.” Bạn có tin câu nói này không? Đừng nói người thành công họ chưa từng thử qua hàng trăm hàng ngàn lần, ngay cả mười lần, hai mươi lần cũng đáng nghi ngờ. Một người muốn thay đổi vận mệnh của mình, tin tưởng Thượng đế tuyệt đối không vô tình như vậy. Chỉ cần bạn có thể kiên trì không mệt mỏi làm tiếp, bạn có thể giành được thành công.

Henry Ford, trước khi thành công từng vì thất bại mà phá sản năm lần, tuy nhiên ông kiên trì tiếp tục, thế là vận mệnh của ông đã thay đổi.

Churchill mãi cho đến năm 62 tuổi mới trở thành Thủ tướng Anh, lúc đó ông đã trải qua vô số lần thất bại và trắc trở rồi. Cống hiến vĩ đại nhất của ông đều được hoàn thành sau khi ông được gọi là “công dân cao tuổi”.

Cuốn truyện “Jonathan Livingston Seagull” của Richard Bach từng lần lượt bị 8 nhà xuất bản khước từ, cuối cùng mới được Công ty Xuất bản Macmillan xuất bản phát hành vào năm 1970, mà đến năm 1975, chỉ riêng ở Mỹ cuốn sách này đã bán được 7 triệu bản.

Ba người thành công chúng ta nêu trên đều là vì họ sở hữu ý thức thay đổi vận mệnh, sở hữu nghị lực phi thường, do đó họ không chỉ lập ra mục tiêu cuộc đời cho mình, mà quan trọng hơn là họ không ngại khó khăn, dựa vào nghị lực phi thường của mình, hướng về mục tiêu đã định của mình, luôn kiên trì đi tiếp.

Nếu chúng ta cảm thấy ví dụ về ba người thành công này không đủ cụ thể, vậy thì chúng ta hãy xem chuyện đại tá Sanders thành lập chuỗi cửa hàng KFC.

Đại tá Sanders năm 65 tuổi bắt đầu sự nghiệp gà rán. Lúc đó ông không một xu dính túi, khi ông nhận được 105 đô la tiền cứu tế ít ỏi mà chính phủ Mỹ phát cho ông, ông nghĩ: Liệu mình nên làm chút gì đó cho mọi người, nếu không chỉ biết than vãn với số tiền cứu tế ít ỏi này.

Đáp án đầu tiên nảy ra trong lòng ông là: Mình có một công thức gà rán mà ai cũng sẽ thích, mình phải tận dụng nó để làm giàu, cống hiến cho xã hội. Thế là ông mang theo phương án thành công đi gõ cửa từng nhà, nói ý tưởng của mình cho mỗi một nhà hàng. Thế nhưng khi ông gõ cửa, hầu như tất cả mọi người đều đối đãi với ông bằng thái độ giễu cợt, nghĩ ông tuổi tác lớn thế này thì còn có thể có thành công gì. Tuy nhiên Sanders không hề nản lòng, cứ như vậy, dấu chân ông trải khắp mỗi một ngõ ngách của nước Mỹ, gặp người là nói những điểm sáng thành công đó của ông. Cuối cùng, Sanders sau khi thuật lại với mọi người 1009 lần, ý tưởng của ông mới được người ta tiếp nhận, mới có cửa hàng gà rán KFC khắp toàn cầu ngày nay.

Có ai có thể trong thời gian hai năm, mang theo ý tưởng của mình trải qua 1009 lần bị từ chối mà vẫn có thể bền bỉ kiên trì tiếp tục không? Người có thể làm được điểm này e rằng trên toàn thế giới cũng sẽ không tìm ra người thứ hai, nhưng đại tá Sanders đã làm được, hèn chi trên thế giới chỉ có một Sanders, hèn chi trên thế giới rất nhiều người luôn không thể thành công, thứ những người không thể thành công này thiếu chính là tâm thái tích cực tiến thủ, kiên trì bền bỉ đó của Sanders.

Sanders thực ra chẳng có bí quyết thành công gì cả, ông so với nhiều người khác, vừa không sinh ra trong gia đình hào môn, cũng không học qua trường đại học danh tiếng như Harvard, thậm chí về tuổi tác cũng hoàn toàn không có bất kỳ ưu thế nào để nói. Tuy nhiên Sanders lại thành công rồi. Ông dựa vào cái gì chứ? Thực ra nói ra rất đơn giản, chính là ở chỗ Sanders tin chắc ý tưởng của ông nhất định có thể khiến ông giành được thành công, ông tràn đầy tự tin. Sau đó, liền đưa ra hành động cụ thể, không đạt mục đích tuyệt không bỏ cuộc. Vẫn là một câu nói, kiên trì đến cùng chính là thành công.

Đây chỉ là bí mật thành công của một Sanders. Thực ra chỉ cần bạn đi xem những nhân vật thành tựu đại sự nghiệp trong lịch sử, trong thực tế cũng như xung quanh bạn, sẽ phát hiện họ đều sở hữu tinh thần ngoan cường phấn đấu đó của Sanders, không dễ dàng từ bỏ mục tiêu và sự theo đuổi của mình, bất luận gặp phải khó khăn và trắc trở lớn thế nào cũng không thừa nhận thất bại của mình, hoặc nửa chừng thay đổi mục tiêu của mình. Một khi đã thiết lập mục tiêu thành công thì dẫu có bò cũng phải bò đến thành công.

Trong những ví dụ khởi nghiệp thành công mà chúng ta quen thuộc, nghị lực phi thường đóng vai trò không thể thay thế. Chúng ta thường xuyên có thể phát hiện, thậm chí xung quanh chúng ta đều có thể phát hiện, nhiều người thất bại đều là những người có thiên phú đặc biệt, có những người thậm chí thiên phú rất cao, cũng có rất nhiều người sở hữu rất nhiều cơ hội rất tốt, chỉ vì những người này từ bỏ sự theo đuổi của mình quá nhanh mà không thể thành công cuối cùng. Cho nên, một bậc tiên tri phương Tây đã nói, cuộc chiến của đời sống trong đại đa số tình huống giống như đánh chiếm một đỉnh núi vậy, nếu chúng ta không tốn chút sức lực nào mà giành được nó, thì giống như đánh một trận chiến không có vinh quang. Không có khó khăn thì không có thành công; không có phấn đấu thì không có thành tựu. Khó khăn có lẽ sẽ làm khiếp sợ những người nhu nhược đó, nhưng đối với người có quyết tâm, có nghị lực và có dũng khí mà nói, nó là một loại kích thích được hoan nghênh. Mọi kinh nghiệm đời sống đều chứng minh những chướng ngại ngăn cản sự tiến bộ của nhân loại đều sẽ bị hành động, thành thực, nghị lực cũng như quyết tâm và dũng cảm khắc phục.

Thường ngôn rằng: Nhất phân canh vân nhất phân thu hoạch (một công cày cấy một công thu hoạch). Chỉ đem hạt giống rắc trên đất là không được. Ngay cả người ngu ngốc nhất cũng biết, hạt giống rắc trên đất mà không tưới nước, không bón phân thì không thể có thu hoạch. Muốn thu hoạch, bạn phải không ngừng đi bón phân, tưới nước, bỏ ra những giọt mồ hôi cần cù của bạn. Bỏ ra và thu hoạch tỉ lệ thuận với nhau. Bạn bỏ ra càng nhiều, thu hoạch tương lai của bạn cũng càng nhiều. Ngược lại, hôm nay đem hạt giống rắc trên đất, thấy ngày mai không có thu hoạch, bạn lại rắc thêm một số hạt giống khác, vậy thì bạn sẽ vĩnh viễn không thấy được ngày thu hoạch đó.

Có thể thấy, thành công thuộc về những người không ngừng làm việc cần cù, không ngại bỏ ra. Chỉ cần bạn có thể giống như đại tá Sanders nhắm chuẩn mục tiêu, luôn kiên trì đi tiếp. Cho dù gặp phải 1000 lần khó khăn trắc trở cũng không dễ dàng từ bỏ sự theo đuổi của bạn, cũng không nói lời thất bại, thoái lui. Vậy thì bạn sẽ là đại tá Sanders tiếp theo. Trong toàn thư của người thành công cũng sẽ để lại tên tuổi lẫy lừng của bạn.

Người có thể thay đổi vận mệnh chính là người không ngừng kiên trì, có nghị lực mới thành công.

12. Luôn giữ thái độ tích cực

Một người sau khi chịu kích thích thường có thể bộc phát ra tia lửa sinh mệnh; tâm linh bị va chạm ngược lại đã kiên định niềm tin của mình: Nhất định phải sống ra dáng con người, nhất định phải làm một sự nghiệp cho mọi người xem.

Thường nghe nói mỗ mỗ người sinh ra đã là mệnh phú quý, mà mỗ mỗ người cả đời định sẵn là kẻ nghèo kiết xác, dường như phú quý nghèo khó là do ông trời quyết định. Thực ra, đây thực sự là một loại quan niệm ngu dân. Năm đó Trần Thắng cày ruộng dưới Lũng, cảm khái: “Đế vương tướng tướng ninh hữu chủng hồ?” (Bậc đế vương tướng soái há có giống sẵn sao?) đã đưa ra thách thức đối với quan niệm mệnh do trời định. Trong đời sống kinh tế ngày nay, bần phú quý tiện cũng không phải mệnh trung chú định, mà là kết quả hành vi của chính mình.

Tỷ phú Trung Quốc Lưu Vĩnh Hảo, hồi nhỏ nhà nghèo đến mức ngay cả một đôi giày cũng mua không nổi, đến năm 20 tuổi vẫn không có giày đi. Năm 1982 trước khi xuống biển kinh doanh, mỗi tháng chỉ có 38 nhân dân tệ tiền lương. Do ông không thỏa mãn với những ngày tháng nghèo khó này, bắt đầu phấn đấu, cuối cùng trở thành người giàu nhất từ khi Trung Quốc cải cách mở cửa đến nay.

Trần Đức Vũ là một sinh viên nghèo sinh ra trong một gia đình nông dân, người cha hiền lành chất phác vất vả canh tác mấy mẫu ruộng chua mặn, cả năm không để dành được mấy đồng tiền, tiết kiệm ăn mặc còn phải nuôi anh ăn học.

Anh thi đỗ vào chuyên ngành chăn nuôi khoa khoa học động vật của Đại học Nông nghiệp Cát Lâm, trong ngôi nhà nghèo rớt mồng tơi không lấy ra nổi số tiền học phí vốn không tính là cao, anh bèn vừa làm thuê cho một tiệm cơm vừa đi học. Công việc bưng bê 5 tệ một giờ tuy rất khổ rất mệt, nhưng sự thấu hiểu lòng người của ông chủ khiến anh cảm thấy không phải tất cả những người có tiền đều vì lợi quên nghĩa. Trong lòng anh luôn nén một luồng khí thế, anh không chỉ muốn học tốt sách, mà còn muốn kiếm tiền lớn. Anh biết mình không có vốn liếng, không có kinh nghiệm, nhưng mình không sợ chịu khổ, có thể bắt đầu lại từ đầu tất cả, làm từ việc nhỏ. Bất luận chịu khổ lớn thế nào, gặp tội lớn thế nào, cũng phải kiếm tiền, tròn một giấc mơ phát tài.

Điều khiến anh đau lòng là, tuy rằng thành tích tốt nghiệp ưu tú, nhưng công việc quả thực khó tìm. Ban đầu tại hội nghị thảo luận tốt nghiệp, mấy trường trung cấp chuyên nghiệp tranh nhau nhận anh. Không phải anh không muốn làm thầy giáo, mà là anh quá yêu chuyên ngành chăn nuôi rồi, anh thế là quyết định tự mình đi liên hệ công việc. Tin tuyển dụng nhìn thấy trên thị trường giao lưu nhân tài khiến anh phấn chấn, sau khi chạy qua từng đơn vị một thì lại khiến anh thất vọng, không phải đơn vị dùng người danh không xứng với thực thì là chuyên ngành khó đối ứng. Cuối cùng một trang trại chăn nuôi lớn đã tuyển dụng anh, anh bắt đầu đi làm với danh nghĩa thực tập sinh. Tuy nhiên lúc cận kề tốt nghiệp, trạm trưởng cũ đột nhiên tìm anh trò chuyện, bất lực bảo anh rằng một công ty thuộc cơ quan chủ quản cấp trên vừa mới giải thể, những người thừa thãi đang tìm mọi cách muốn dừng chân tại trang trại này, cho nên cũng không tiện tuyển thêm người mới nữa.

Vận mệnh đối với anh bất công như vậy, đã bỏ ra cái giá lớn như vậy mà đến cả một công việc cũng không tìm được. Anh không tìm được một công việc vừa ý, chỉ có thể không tình nguyện bị phân về trạm chăn nuôi của xã nơi quê nhà. Tuy nhiên, tình hoài mãnh liệt không khuất phục vận mệnh, không cam chịu nghèo khó đang va chạm trong lòng anh, bất luận đi đến đâu anh đều không từ bỏ giấc mơ làm giàu! Thực tế, những trải nghiệm nghèo khó thời niên thiếu, bị người khác bắt nạt cũng như xin việc nhiều lần gặp trắc trở này ngược lại đã rèn luyện cho anh bản lĩnh một mình xông pha thị trường, ý chí kiên định không dời.

Mặc dù anh không thể ở lại trang trại lớn, nhưng vùng đất rộng lớn của quê hương đã khơi dậy lại khát vọng làm một phen lớn của anh. Hồi còn học trung học, anh đã nảy sinh hứng thú nồng hậu đối với tác dụng thần kỳ của thức ăn chăn nuôi, lợn, gà được nuôi bằng thức ăn khoa học công nghệ và lợn, gà không được nuôi bằng loại thức ăn này chính là không giống nhau, chỉ cần mấy bao thức ăn là có thể tăng thêm nhiều thịt và trứng hơn. Trí tò mò thời niên thiếu đã được tiếp nối ở đại học, anh luôn mong đợi mình có thể mở một công ty thức ăn chăn nuôi, nuôi thật nhiều lợn, gà, trâu, bò, dê. Khi anh báo cáo kế hoạch chi tiết cho lãnh đạo, họ nói anh quá trẻ quá non nớt, đồng nghiệp cũng chỉ trỏ sau lưng anh, cười anh không biết lượng sức mình, hão huyền dị đoan. Anh không chịu nổi cơn giận này, trong lúc nóng giận đã xin nghỉ việc không lương, anh nhất định phải làm ra cái dáng dấp cho bọn họ xem mới được.

Một người sau khi chịu kích thích thường có thể bộc phát ra tia lửa sinh mệnh; tâm linh bị va chạm ngược lại đã kiên định niềm tin của mình. Nhất định phải sống ra dáng con người, nhất định phải làm một sự nghiệp cho mọi người xem.

Vào đầu thu năm nay, anh một mình đến Thiên Tân, tham gia kỳ thi tuyển dụng của Công ty Thức ăn chăn nuôi Chính Đại, dựa vào năng lực của mình anh đã được trúng tuyển thuận lợi. Những ngày đi làm bận rộn mà lại vất vả, nhưng anh không quan tâm. Trong thao tác thực tế…