Trong cuộc sống bình thường, chúng ta phải nắm vững nghệ thuật và chừng mực của lời đối đáp. Để giữ vững chừng mực này, trước khi đáp lời cần tìm hiểu đối tượng nói chuyện —— cũng chính là tình hình của người nghe. Nói chuyện với một người hiểu rõ sự lý thì lời lẽ không cần quá nặng nề, chỉ cần như chuồn chuồn lướt nước, điểm đến là dừng là được. Bởi vì đối phương là người thông minh, chỉ cần điểm qua là thấu suốt. Còn nếu đối tượng nghe là người đầu óc không mấy thông minh, hoặc ngộ tính quá kém, thì khi nói chuyện phải trực bạch một chút, nếu không đối phương có thể sẽ không hiểu.

Trong giao tiếp nhân tế, nếu nói chuyện không phân biệt nặng nhẹ, chỉ dựa vào tính khí của mình mà nói nhăng nói cuội, chắc chắn sẽ mang lại ảnh hưởng không tốt cho bản thân.

Vương Lương là một tổ trưởng trong công xưởng, gần đây tổ của anh mới chuyển đến một người tên là Tần Vũ, lời nhận xét của người khác về Tần Vũ là: thường xuyên đi muộn, làm việc không nỗ lực, lấy mình làm trung tâm, thích về sớm. Các tổ trưởng trước đây đều bó tay với Tần Vũ. Ngày đầu tiên đi làm, Tần Vũ đã đi muộn năm phút, buổi trưa lại rời tổ đi ăn cơm sớm năm phút, trước khi tiếng chuông tan làm vang lên năm phút, anh ta đã dọn dẹp xong đồ đạc chuẩn bị ra về. Ngày thứ hai vẫn như vậy. Vương Lương quan sát một thời gian, phát hiện Tần Vũ thiếu quan niệm về thời gian, nhưng hiệu suất làm việc lại rất cao, hơn nữa thành phẩm ưu lương, đều có thể thuận lợi thông qua bộ phận quản lý chất lượng. Thế là, Vương Lương mỉm cười nói với Tần Vũ: “Nếu quan niệm thời gian của cậu cũng xuất sắc như hiệu suất làm việc của cậu, vậy thì cậu sẽ trở thành một người hoàn mỹ.” Sau đó, ngày nào Vương Lương cũng nói với Tần Vũ câu này, thời gian lâu dần, Tần Vũ ngược lại cảm thấy áy náy, thầm nghĩ: Tổ trưởng trước đây có lẽ đã nổi trận lôi đình với mình rồi, ít nhất cũng sẽ quở trách vài câu, nhưng tổ trưởng hiện tại lại chẳng hề động nộ.

Cảm thấy bất an, Tần Vũ cuối cùng quyết định đi làm đúng giờ vào thứ Hai của tuần thứ ba. Vương Lương đứng ở cửa nhìn thấy anh ta liền chào hỏi bằng ngữ khí vui vẻ, sau đó nói với Tần Vũ đã thay xong quần áo bảo hộ: “Cảm ơn cậu hôm nay có thể đi làm đúng giờ, tôi vẫn luôn mong đợi ngày này. Thời gian qua biểu hiện của cậu rất tốt, nếu cậu tiếp tục phát huy tiềm năng của mình, nhất định sẽ nhận được giải thưởng ưu tú.”

Vương Lương đối đãi với việc đi muộn của Tần Vũ đã không áp dụng phương thức phê bình lải nhải không thôi, mà là điểm đến là dừng, để anh ta tự mình sửa chữa sai lầm.

Một người nói chuyện phải thận trọng, bởi vì bản thân một lời không cẩn thận có thể sẽ khiến lời lẽ trách cứ đè nặng lên tâm trí người khác. Trong cuộc sống thường gặp những người nói chuyện không cân nhắc đến cảm nhận của đối phương. Nói chuyện không biết nặng nhẹ, bất luận trường hợp, không xem đối tượng, chỉ cầu hứng chí nhất thời, cái gì nên nói không nên nói đều thốt ra sạch, miệng không che chắn, nghĩ gì nói nấy; hoặc là bóng gió, châm chọc mỉa mai; hoặc là không trung sinh hữu, không chút kiêng dè, vân vân, chính là không màng đến người khác nghe xong sẽ nảy sinh cảm nhận thế nào.

Trong cuộc sống, rất nhiều người có trải nghiệm như thế này. Khi ở cùng người khác, vốn dĩ còn đang khá vui vẻ; thế nhưng, nghe thấy một hai câu nói của người khác dường như đang nói mình, liền giống như có tảng đá đè nặng lên tim, tâm tình bỗng chốc trở nên nặng nề. Có đôi khi, không chỉ khoảnh khắc đó không vui, mà thậm chí sẽ có một khoảng thời gian bị một hai câu nói đó giày vò.

Có lẽ người nói đôi khi cũng là vô ý, cũng không phải nhắm vào người nghe, thậm chí căn bản không có ác ý, nhưng người nghe thường không thể “buông bỏ”. Nhiều khi, những hiểu lầm giữa bạn bè, đồng nghiệp, láng giềng chính là do một hai câu nói này gây ra.

Trong sự giao thiệp giữa người với người, nói chuyện là một con đường quan trọng. Cho nên, bất luận lúc nào, khi giao lưu với người khác, chú ý cái “nặng nhẹ” của lời nói là vô cùng quan trọng.

Độ nặng nhẹ của lời đối đáp không chỉ thể hiện ở nội dung lời đáp, mà còn thể hiện ở ngữ khí đối đáp, tình cảm đối đáp và các phương diện khác. Tóm lại, trả lời câu hỏi của người khác, nhiệt tình một chút, thấu hiểu một chút, nhất định sẽ nhận được sự hoan nghênh của người khác.