Một người có thể giải tỏa nỗi bất mãn trong lòng hay không có liên quan đến việc tâm hồn họ rộng mở hay hẹp hòi. Nếu mở cánh “cửa sổ tâm hồn” lớn hơn một chút, oán khí tự nhiên sẽ ít đi, niềm vui tự nhiên sẽ nhiều thêm. Mở rộng “cửa sổ tâm hồn” yêu cầu chúng ta không nhìn nhận sự việc quá nghiêm trọng, không quá lấy mình làm trung tâm, mọi việc đều nỗ lực hết mình, không “chui sừng bò”, không hở chút là tức giận.

Mở “cửa sổ tâm hồn”, giải tỏa phiền não

Có những người thường vì một chút chuyện nhỏ mà tranh cãi gay gắt với người khác, sau đó cứ chìm đắm trong giận dữ khó lòng thoát ra. Tuy điều này khiến họ rất đau khổ, nhưng họ vẫn cố chấp đối đầu gay gắt với đối phương.

Trong giao tiếp, đừng lúc nào cũng chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân của mình. Chỉ khi mở cánh “cửa sổ tâm hồn”, bạn mới có thể hóa giải những điều không vui trong lòng.

Một người có thể giải tỏa nỗi bất mãn hay không phụ thuộc vào tâm thế rộng lượng hay hẹp hòi. Nếu bạn mở rộng “cửa sổ tâm hồn”, không còn chi li tính toán vì những chuyện vụn vặt thường ngày, oán khí tự nhiên sẽ ít đi, niềm vui tự nhiên sẽ nhiều thêm.

Mở rộng “cửa sổ tâm hồn” yêu cầu chúng ta không nhìn nhận sự việc quá nghiêm trọng, không quá lấy mình làm trung tâm, không coi công việc hay kiếm tiền là toàn bộ cuộc sống; mọi việc chỉ cần nỗ lực hết mình, không thẹn với lòng là đủ. Không “chui sừng bò”, lòng tự nhiên sẽ không sinh tạp khí.

Có một người đàn ông kiếm được một khoản tiền lớn, bèn mua một căn biệt thự ba tầng, vui vẻ bắt đầu cuộc sống mới.

Nhưng rắc rối lập tức xuất hiện: cái nóng mùa hè khiến người ta không thể chịu nổi. Thế là người đàn ông mời chuyên gia kiến trúc đến, hy vọng giải quyết vấn đề này.

Chuyên gia thứ nhất xem xong, đề nghị anh ta lắp máy điều hòa công suất cao. Nhưng phương án này không khả thi vì diện tích nhà quá lớn, nhiều phòng, chi phí tiền điện sẽ rất cao, không kinh tế.

Chuyên gia thứ hai khuyên anh ta dán giấy cách nhiệt lên tất cả cửa sổ. Người đàn ông chấp nhận nhưng sau khi thực hiện, hiệu quả không đáng kể.

Chuyên gia thứ ba sau khi khảo sát một lượt đã nói với anh ta: “Chỉ cần giao ngôi nhà cho tôi một ngày, tôi có thể giải quyết nỗi lo của ông, mà chi phí lại không cao.”

Người đàn ông bán tín bán nghi nhưng vẫn đồng ý giao chìa khóa. Chiều tối, anh mở cửa nhà, cứ ngỡ sẽ hầm hập như mọi khi, nào ngờ trong phòng mát mẻ hơn nhiều, tĩnh tâm lại còn cảm nhận được làn gió nhẹ mơn man trên mặt.

Người đàn ông tò mò hỏi chuyên gia: “Ông rốt cuộc đã làm gì vậy? Sao lại có thay đổi lớn thế này?”

Chuyên gia nói: “Thực ra rất đơn giản, tôi chỉ lắp thêm một cánh cửa sổ ở nơi cao nhất và một cánh ở nơi thấp nhất của ngôi nhà để không khí đối lưu mà thôi.”

Người đàn ông kinh ngạc: “Đơn giản vậy sao?”

“Chính đơn giản như vậy!” Chuyên gia mỉm cười nói, “Cách tốt nhất để giải tỏa hơi nóng chính là để chúng tìm được lối thoát!”

Đôi khi, trái tim chúng ta cũng giống như một căn phòng kín, bên trong chứa đầy những phiền muộn, chẳng hạn như nỗi đau mất đi người yêu, nỗi khổ khi nguyện vọng không thành… Những thứ này thực tế là do không tìm được lối thoát trong “căn phòng” chật chội không cửa sổ nên mới khiến chúng ta bồn chồn. Dù ta có lắp “điều hòa” hay dán “giấy cách nhiệt” thì cũng chỉ là trị ngọn không trị gốc, bởi những cảm xúc tiêu cực đó vẫn ẩn giấu trong “phòng”, lâu ngày không tan. Mọi người dùng đủ cách để giải tỏa tâm trạng xấu, người mượn rượu giải sầu, người ăn uống vô độ, người mua sắm điên cuồng, nhưng tất cả đều không hiệu quả. Thực ra, chúng ta đã quên mất cách đơn giản và hiệu quả nhất: mở thêm vài cánh cửa sổ trong tâm hồn, quét sạch không khí bẩn thì không khí tươi mới mới có cơ hội tràn vào.

Và tên của cánh cửa này chính là “Buông bỏ”. “Buông bỏ” mọi nỗi bất mãn trong lòng, để niềm vui không ngừng “cập nhật”, giúp bản thân sảng khoái sống tốt mỗi ngày.

Người xưa có câu: Nghèo khó là chuyện khổ, nhưng người khéo xử thì tự thấy vui; giàu sang là cảnh sướng, người không khéo xử thì thành khổ. Vận rủi là điềm báo của hào quang, thất bại là khởi điểm của thành công. Mọi gian nan khốn khó, nghịch cảnh vận hạn đối với người lạc quan đều không là gì, mọi bóng tối sẽ tan biến theo ánh mặt trời chiếu rọi trong tim. Vì vậy, khi đối mặt với bất hạnh, đừng khóc lóc, chỉ cần mở “cửa sổ tâm hồn”, để ánh nắng chiếu vào là được.

Trong cuốn “U Cửa Tiểu Ký” có đôi câu đối: “Sủng nhục bất kinh, khán đình tiền hoa khai hoa lạc; Khứ lưu vô ý, vọng thiên không vân quyến vân thư” (Được sủng ái hay bị sỉ nhục đều không chấn động, nhìn hoa trước sân nở rồi tàn; Đi hay ở đều không để tâm, ngắm mây trên trời tụ rồi tan). Đôi câu đối này tuy ít chữ nhưng đã nói lên sâu sắc thái độ siêu thoát đối với sự vật, danh lợi của những người sáng suốt: được không mừng, mất không lo, sủng nhục không kinh động, đi ở chẳng bận lòng. Người như vậy nhất định có tâm cảnh bình hòa, tâm hồn rộng mở.

Khi gặp rắc rối, chúng ta không nên chỉ biết oán trách hay bi quan thất vọng, mà nên tự kiểm điểm xem liệu tâm thái của mình có vấn đề gì không, nỗ lực tìm kiếm căn nguyên và giải pháp.

Chuyện đời biến ảo vô thường, mỗi giây mỗi phút, mỗi người mỗi việc đều đang thay đổi. Bản thân phiền não chỉ là một loại cảm xúc, bảo nó có thì nó vây hãm bạn; bảo nó không thì nó rời xa bạn. Tất cả phụ thuộc vào tâm thái của chính con người và góc độ nhìn nhận vấn đề. Trong cuộc sống thực tại, điều chúng ta cần làm là mở rộng lòng mình, mở “cửa sổ tâm hồn” để hít thở “không khí” trong lành, không vì ngoại vật mà quá vui, không vì bản thân mà quá bi lụy, có thế cuộc sống mới nhẹ nhàng, vui vẻ.

Hạt giống niềm vui giấu trong tim

Một giáo sư đại học từng làm thí nghiệm thú vị: Cho 6 con ong mật và 6 con ruồi vào cùng một chiếc lọ, sau đó đặt nằm ngang, đáy lọ hướng về phía cửa sổ có ánh sáng. Ong mật không ngừng đâm sầm vào đáy lọ để tìm lối thoát, kết quả là kiệt sức mà chết; trong khi đó lũ ruồi bay loạn xạ, kết quả chúng thoát ra khỏi lọ chỉ trong vài phút. Ong mật cho rằng lối thoát nhất định ở phía có ánh sáng, chúng tin chắc vào hướng đó và lặp đi lặp lại logic có vẻ hợp lý này.

Sau đó, giáo sư thay đổi đối tượng thí nghiệm thành con người: Trong một cuộc họp, ông để mọi người tự do chọn chỗ ngồi, sau giờ giải lao quay lại, ông thấy đại đa số vẫn chọn đúng vị trí ban đầu. Từ đó ông kết luận: Hành vi của con người và động vật giống nhau, những gì mình đã nhận định thì đa phần sẽ không dễ dàng thay đổi.

Hiện tượng tâm lý thường gặp khi đã quen với một vị trí hoặc chấp nhận một quan niệm mà không dễ thay đổi tư duy được gọi là “Hiệu ứng định vị”. “Hiệu ứng định vị” có tính gợi mở cực mạnh. Đối với cá nhân, việc định vị ban đầu cho bản thân là vô cùng quan trọng vì nó quyết định mô hình tư duy. Nếu bạn chọn thái độ sống lạc quan, biết mục tiêu thực sự mình theo đuổi là gì và kiên định bước tiếp, thì dù kết quả thế nào, bạn chắc chắn vẫn sẽ thấy đủ đầy và hạnh phúc.

Dale Carnegie, bậc thầy quan hệ nhân học nổi tiếng, người đặt nền móng cho giáo dục nhân học hiện đại phương Tây, đã nói: “Niềm vui chúng ta có được trong cuộc sống không nằm ở chỗ chúng ta đang ở đâu, có những gì, hay chúng ta là người như thế nào, mà chỉ nằm ở cảnh giới mà tâm hồn chúng ta đạt tới.” Tâm thái lạc quan giống như một chiếc la bàn giúp ta chèo lái đến bến bờ thành công; nó cũng giống như một liều thuốc tốt có thể chữa lành những khổ đau và thương tổn.

Trong đời, không ít người không thể định vị chính xác bản thân. Muốn thành công, con người phải có tư tưởng lành mạnh, không vì sự bất công của thế sự hay tiếc nuối vì thất bại mà tức giận. Thành công và niềm vui phải tự mình giành lấy; nếu muốn có niềm vui, bạn không thể cứ mãi nghĩ về những chuyện phiền não khổ sở.

Tháng 12 năm 1914, phòng thí nghiệm của nhà phát minh vĩ đại Edison đã hóa thành tro bụi trong một trận hỏa hoạn. Đêm đó, tâm huyết và thành quả cả đời của Edison gần như tan thành mây khói. Dù ông có mua bảo hiểm cho phòng thí nghiệm nhưng tổn thất thực tế ước tính vượt quá 2 triệu USD.

Sáng hôm sau, nhìn đống đổ nát, Edison nói: “Tai họa cũng có giá trị của nó, tất cả những sai lầm và lỗi lầm trước đây của tôi đều bị lửa thiêu sạch rồi. Cảm tạ Thượng đế, giờ đây tôi lại có thể bắt đầu lại từ đầu.” Ngọn lửa không thiêu rụi được nhiệt huyết phát minh và tâm thái lạc quan của Edison. Chỉ ba tuần sau vụ cháy, ông đã cho ra mắt chiếc máy hát đầu tiên trên thế giới lúc bấy giờ.

Có thể thấy, vận rủi không thể quật ngã ý chí của người lạc quan, “hạt giống” niềm vui vốn ẩn giấu ngay trong tim mỗi người. Thất bại và trắc trở không chỉ mang lại thất vọng và giận dữ, chúng đồng thời mang đến hy vọng mới. Trên đường đời, ngã xuống rồi nằm lì dưới đất tức giận hay hối hận đều vô ích, chỉ những người lập tức dũng cảm đứng dậy mới là kẻ mạnh thực thụ!

Lạc quan rộng lượng là tài sản vô hình của con người. Đời người không thể mãi thuận buồm xuôi gió, luôn sẽ gặp khó khăn, phiền não và trắc trở. Khi đối mặt với trắc trở, nếu giữ được tâm thái lạc quan, tự tin, ta có thể khiến những ngày bình thường trở nên tràn đầy sức sống, khiến cuộc sống nặng nề trở nên nhẹ nhàng tự nhiên, thậm chí biến những năm tháng khổ cực thành niềm vui tự tại.

Rất nhiều người quá chấp nệ vào vật chất hữu hình mà thường bỏ qua sức mạnh vô hình trong tâm khảm. Họ không tìm kiếm suối nguồn niềm vui từ linh hồn mà lại mải miết bôn ba giữa công danh lợi lộc, cuối cùng thân tâm mệt nhoài mà vẫn chẳng thể tìm thấy hạnh phúc.

Một ngày nọ, Thượng đế nói với thiên thần: “Ta muốn con người phải nỗ lực một phen mới tìm thấy hạnh phúc, vậy nên giấu bí mật của hạnh phúc ở đâu thì tốt?”

Một thiên thần nói: “Giấu nó trên núi cao, như vậy con người chắc chắn rất khó phát hiện, phải bỏ ra nhiều công sức mới được.” Thượng đế lắc đầu.

Thiên thần khác nói: “Giấu dưới đáy biển sâu, người ta nhất định không tìm ra.” Thượng đế vẫn lắc đầu.

Lại một thiên thần nữa nói: “Theo con, hay là giấu bí mật hạnh phúc vào ngay trong tim con người, vì con người luôn hướng ra ngoài để tìm kiếm hạnh phúc mà hiếm ai nghĩ đến việc khai thác bí mật đó ngay trên chính bản thân mình.” Thượng đế rất hài lòng với câu trả lời này.

Từ đó, bí mật của hạnh phúc được giấu trong tim mỗi người.

Bí mật của hạnh phúc nằm trong tim mỗi người. Có người nói, người có tu dưỡng sở hữu một tâm hồn tùy tính tùy duyên, gặp cảnh nào vui cảnh đó; họ đối mặt với mọi tình huống đều không vì ngoại vật mà quá vui, đồng thời luôn an nhiên tự tại. Niềm vui của họ không nằm bên ngoài mà được gói ghém trong lòng.

Tuy nhiên, nếu một người bị quá nhiều điều trần tục ràng buộc, họ sẽ khó mà vui vẻ, khó mà rộng lòng và khó mà thỏa mãn. Con người cần học cách an phận với cái nghèo mà vẫn giữ đạo (an bần lạc đạo), học cách để nội tâm không bị ngoại vật quấy nhiễu, có như vậy mới hạnh phúc.

Tâm thái quyết định tất cả. Một tâm trạng tĩnh lặng, một thái độ lạc quan, một tấm lòng rộng mở sẽ giúp con người tận hưởng niềm vui trong công việc và cuộc sống, thay vì khiến bản thân căng thẳng, áp lực. Những chuyện không như ý đối với họ cũng không hoàn toàn là yếu tố tiêu cực, thậm chí có thể là một cơ hội khác.

Bạch Cư Dị có thơ rằng: “Nhật xuất giang hoa hồng thắng hỏa, xuân lai giang thủy lục như lam” (Mặt trời mọc hoa ven sông đỏ hơn lửa, xuân đến nước sông xanh như cỏ chàm).

Lại có thơ rằng: “Sơn tự nguyệt trung tầm quế tử, quận đình chẩm thượng khán triều đầu” (Chùa núi trong trăng tìm hạt quế, đình quận trên gối ngắm đầu triều). Thực ra, ai cũng có năng lực vui vẻ, quan trọng là có biết tận dụng năng lực đó hay không. Người biết đủ làm vui, tự tìm niềm vui thường yêu quý sinh mệnh hơn, yêu cuộc sống hơn và cảm nhận được vẻ đẹp ở khắp mọi nơi.

“Nút bấm” niềm vui không nằm trên người kẻ khác, mà luôn nằm trong tay chính mình. Đừng suốt ngày tức giận vì những chuyện vụn vặt, bớt chau mày ủ rũ một chút thì sẽ có thêm cơ hội để nở nụ cười. Hoa sự sống có chu kỳ riêng của nó, chỉ khi nắng ấm rạng ngời, hoa mới càng thêm rực rỡ. Để bông hoa xinh đẹp của chính mình nở rộ, hãy gieo “hạt giống” niềm vui vào tim ngay từ bây giờ.

Lòng nhân ái hóa giải oán khí

Có một câu chuyện ngụ ngôn như sau:

Gió Bắc và Gió Nam thi xem ai có uy lực hơn, ai có thể khiến người bộ hành cởi bỏ chiếc áo khoác trên người. Gió Bắc thổi buốt thấu xương, kết quả là người bộ hành càng quấn chặt áo hơn để chống rét. Gió Nam thì hây hẩy thổi tới, bỗng chốc trời quang mây tạnh, người bộ hành thấy nóng nên đã cởi áo khoác ra. Gió Nam giành chiến thắng. Đây chính là “Quy tắc Gió Nam” trong tâm lý học. Nó dạy chúng ta rằng, sức mạnh của sự ấm áp thắng cả thái độ lạnh lùng băng giá; chọn phương thức giao tiếp tốt sẽ dễ dàng thúc đẩy sự thấu hiểu giữa người với người, đạt được mục đích mong muốn.

Thực tế chứng minh, cứng nhắc và bạo lực không thể chinh phục lòng người, cường quyền và vũ lực cũng không thể thu phục nhân tâm, chỉ có lòng nhân ái mới giống như ánh nắng ấm áp khiến người ta thấy dễ chịu như mùa xuân.

Sống trong xã hội, không ai có thể tách rời người khác. Người quá mạnh mẽ giống như Gió Bắc, tuy thổi rất mạnh nhưng không những không thể khiến người khác khuất phục mà còn khiến người ta thấy lạnh lẽo thấu xương, bên cạnh họ tự nhiên sẽ không có bạn bè. Còn người có lòng nhân ái thì như Gió Nam, họ thường xuyên trao đi hơi ấm nhẹ nhàng khiến người khác vui vẻ, đồng thời chính họ cũng thấy hạnh phúc; và khi một mai họ lâm vào cảnh khốn cùng, họ cũng sẽ nhận được sự quan tâm và giúp đỡ đầy yêu thương từ người khác.

Quan hệ nhân giao tốt đẹp có ý nghĩa sống còn đối với sự trưởng thành và thành tựu của một người trong xã hội. Nhưng trong thực tế, không phải ai cũng có thể dùng tình thương để thấu hiểu và bao dung. Những người không thể dùng lòng nhân ái để dung thứ người khác thường có quan hệ xã hội đáng lo ngại, từ đó ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống, họ cũng thường trở thành những người thất bại.

Trên đời không có người thập toàn thập mỹ, ai cũng có ít nhiều khuyết điểm, nhưng cũng không có ai hoàn toàn vô dụng. Khi chung sống, nhất định phải bao dung khuyết điểm và lỗi lầm của người khác, trân trọng ưu điểm và thế mạnh của họ, như vậy mới có được mối quan hệ hài hòa, có lợi cho sự phát triển sự nghiệp của cả hai bên.

Người cao minh biết cách tán thưởng người khác chứ không phải soi mói. Ngay cả khi có ưu điểm vượt trội, cũng không nên quá khắt khe với người khác, càng không nên chằm chằm nhìn vào điểm yếu của họ để chỉ trích.

Lòng nhân ái có thể hóa giải oán hận, thất vọng và giận dữ, dùng sự ấm áp để xóa tan rào cản, giành lấy lòng người. Sức mạnh này vượt xa những lời nói và hành động khắc nghiệt. Mỗi người trong cuộc sống đều nên có ý thức quan tâm, yêu thương và giúp đỡ người khác, vì không ai tránh khỏi khó khăn trắc trở, ai cũng cần tình thương và sự trợ giúp. “Lấy lòng đổi lòng” sẽ khiến con người sống nhẹ nhàng, vui vẻ hơn, khiến thế giới trở nên ấm áp hơn. Một chút giúp đỡ, một chút quan tâm có vẻ nhỏ nhặt đối với bạn nhưng lại có thể tạo ra tác dụng rất lớn đối với người khác.

Một học sinh có học lực khá nhưng trong kỳ thi giữa kỳ lại trượt cả ba môn Văn, Toán, Anh. Thầy Lưu dạy Toán thấy vậy rất lo lắng, đặc biệt gọi em tới văn phòng, kiên trì hỏi xem em có gặp vấn đề gì trong cuộc sống hay học tập không.

Học sinh này tuy không nói rõ lý do nhưng sau đó đã nhanh chóng tiến bộ, trở lại làm “hạt giống” của lớp và thi đỗ vào khoa Toán của một trường đại học. Trong thư gửi thầy Lưu, em viết: “Ban đầu, do cha mẹ không hòa thuận, em không cảm nhận được hơi ấm gia đình nên mất niềm tin vào cuộc sống. Kỳ thi đó em cố ý làm bài kém để xem thế gian này còn có ai quan tâm đến mình không. Thầy dạy Văn hoàn toàn thờ ơ, cô dạy Anh chỉ đọc điểm với giọng điệu kỳ quặc rồi nhìn em khinh miệt. Chỉ có thầy là hỏi han ân cần, quan tâm hết mực, khiến em cảm nhận được sự chăm sóc như của người cha. Thực sự, những ngày sau đó, em luôn coi thầy là cha và lập chí trở thành một giáo sư giống như thầy.”

Lá thư khiến thầy Lưu rất bất ngờ, thầy không ngờ rằng “hành động vô tình” của mình lại ẩn chứa một câu chuyện “chấn động” đến thế. Trong công tác sau này, thầy Lưu càng chú ý quan tâm, yêu thương học sinh hơn. Có thể thấy, tình thương có sức ảnh hưởng lớn lao biết nhường nào!

Hai thầy trò đi khất thực, đang đi thì đến gần một con suối nhỏ, vị sư già bỗng dừng lại và ra hiệu cho tiểu sư không được lên tiếng — hóa ra, thầy thấy hai con chim sẻ nhỏ đang nô đùa trong nước. Không biết qua bao lâu, hai con sẻ nhỏ chơi đùa thỏa thích rồi mới líu lo bay đi. Tiểu sư đầy bụng oán trách: “Vì hai con sẻ nhỏ mà trì hoãn lâu thế này, có cần thiết không thầy?”

Vị sư già thâm thúy nói: “Sinh vật trên đời không phân lớn nhỏ, đều có cuộc sống và niềm vui riêng. Người xuất gia chúng ta lấy từ bi làm gốc, biết ơn thế giới, thương yêu chúng sinh. Lúc chim sẻ tắm táp, lòng chúng chắc chắn vui vẻ, mượn làn nước trong vắt này để gột rửa mệt mỏi sau khi bay nhảy, đó là khoảnh khắc động lòng, là cảnh tượng hạnh phúc biết bao!”

Vạn vật trên thế gian đều cần được thương yêu, sở hữu một tấm lòng nhân ái thì tâm hồn sẽ đủ đầy hơn nhiều. Một số người luôn thấy thế giới nên xoay quanh mình, cho rằng quan tâm và cống hiến cho người khác sẽ khiến mình chịu thiệt, thực ra đó là do họ quá coi trọng tư tâm tạp niệm của mình. Khi ích kỷ, họ cũng không thể cảm nhận được niềm vui và hơi ấm tràn ngập thế gian, càng không thể nếm trải sự sảng khoái và thư thái của tâm hồn.

Một giọt nước có thể phản chiếu ánh hào quang của mặt trời, một việc nhỏ có thể thấy được tố chất của một con người. Người nhân ái luôn bình hòa và biết ơn, họ thường cảm nhận được niềm vui cuộc sống rõ rệt hơn những kẻ hay soi mói. “Nhân” là nguồn cội của niềm vui, cũng là ánh nắng sưởi ấm chính mình và soi sáng người khác. Yêu mình, yêu người, yêu vạn vật trên thế gian, con người mới có thêm động lực và hy vọng sống, hạnh phúc và niềm vui cũng theo đó mà như hình với bóng.

Biết ơn thì oán khí tự dứt

Đối mặt với cùng một cái cây, người thì cảm ơn nó đã dùng lá xanh che bóng mát cho mình, người lại chỉ thấy phiền phức khi phải quét lá rụng; đối mặt với ánh nắng, người cảm ơn nó ban tặng hơi ấm, người lại phớt lờ nụ cười của mặt trời dưới bầu trời trong xanh. Nguyên nhân của những khác biệt này nằm ở đâu? Chính là ở chỗ có nhìn nhận cuộc sống bằng lòng biết ơn và sự tán thưởng hay không.

Sống ở đời không thể thiếu lòng biết ơn. Không có biết ơn, oán khí sẽ lan tràn vô tội vạ; không có biết ơn, sinh mệnh sẽ thiếu đi nhiệt huyết, trở nên nhợt nhạt yếu ớt; không có biết ơn, cuộc sống sẽ thiếu đi sự cảm động, trở nên lạnh lẽo cứng nhắc. Nếu thiếu lòng biết ơn, con người sẽ oán trách cuộc sống gian nan, mình làm lụng mà không nên công trạng gì; oán trách vận may không tốt; oán trách công việc không hay. Nhưng điều đó thì có ích gì? Oán trách chỉ khiến tâm trạng ngày càng tồi tệ hơn.

Trong cuộc sống, một số người luôn oán trách người khác đối xử không tốt với mình mà chưa bao giờ nghĩ đến những điều tốt người ta từng làm cho mình. Chỉ cần chịu chút thiệt thòi là họ thấy như bị oan ức tột cùng mà bất bình phẫn nộ. Thực tế, chỉ cần có thể đối đãi với cuộc sống bằng lòng biết ơn, nghĩ nhiều về cái tốt của người khác thì chuyện gì cũng sẽ thông suốt, khiến bản thân bình tâm tĩnh khí.

Con người nên đối mặt với mọi thứ trong đời bằng thái độ biết ơn. Người có lòng biết ơn đối với cuộc sống thì dù gặp tai họa lớn đến đâu vẫn có thể lạc quan mỉm cười trước phong ba; dù chịu uất ức trong giao tiếp vẫn có thể khoan dung với người, rộng lượng bao dung. Người biết ơn sẽ cảm tạ tất cả những gì cuộc sống ban cho, đồng thời biết đứng trên lập trường của đối phương để nhìn nhận vấn đề toàn diện, họ sẽ không oán trách người khác đối xử tệ với mình mà còn thấu hiểu cho nỗi khổ của đối phương.

Hai người bộ hành trên sa mạc đã đi nhiều ngày, khi khát không chịu nổi thì tìm thấy một bát nước sứ. Hai người chia đôi, đối mặt với cùng nửa bát nước, một người oán trách nước quá ít không đủ làm dịu cơn khát của mình, trong lúc tức giận đã hắt bỏ nửa bát nước đi; người kia tuy cũng biết nửa bát nước không thể giải khát hoàn toàn nhưng lại có lòng biết ơn từ tận đáy lòng, và với lòng biết ơn đó, anh ta đã uống cạn. Kết quả, người trước vì từ chối nửa bát nước mà chết trong sa mạc, người sau nhờ uống nửa bát nước đó mà cuối cùng đã ra khỏi sa mạc.

Câu chuyện này dạy chúng ta rằng, người có lòng biết ơn đối với cuộc sống thì dù gặp khó khăn lớn đến đâu cũng thấy được ánh sáng hy vọng, không vì tức giận mà làm chuyện ngu ngốc bồng bột; còn những kẻ thường xuyên oán trách cuộc sống, dù cơ hội đến tay cũng vì tâm thái tồi tệ mà biến phúc thành họa.

Có người nói, cuộc sống giống như một chiếc gương, bạn cười nó cũng cười, bạn khóc nó cũng khóc. Người càng oán trách càng thấy đời bi thảm; còn người biết ơn thì gương mặt luôn rạng rỡ nụ cười đẹp đẽ tự nhiên. Có lòng biết ơn, con người với nhau mới trở nên hài hòa, thân thiết, và lòng biết ơn đó cũng giúp con người trở nên vui vẻ. Biết ơn có thể xóa bỏ cảm xúc tiêu cực, giúp ta có tâm trạng tốt, “vận may” cũng theo đó mà tới tấp kéo đến.

Og Mandino từng chỉ ra: “Biết ơn là một biểu hiện của tình thương. Trong mỗi khoảnh khắc của cuộc sống, chúng ta đều phải cố gắng để biết ơn.”

Năm 1860, vào một đêm bão bùng, con tàu Lady Elgin va chạm với một tàu chở gỗ rồi chìm xuống. 393 hành khách rơi xuống hồ Michigan. Trong số đó, 279 người đã chết đuối. Edward Spencer là một sinh viên đại học, anh đã nhảy xuống nước hết lần này đến lần khác để cứu hành khách. Khi cứu được người thứ 17, anh ngã quỵ vì kiệt sức và từ đó không bao giờ đứng lên được nữa. Nửa đời còn lại, anh phải ngồi xe lăn. Theo một tờ báo ở Chicago đưa tin, nhiều năm sau có người hỏi Spencer cảm xúc sâu sắc nhất của anh về đêm trọng đại đó là gì, anh nói: “Điều tôi cảm nhận sâu sắc nhất chính là 17 người đó chưa bao giờ bày tỏ sự cảm ơn đối với tôi!”

Nếu muốn thực sự yêu thế giới này, chúng ta phải nuôi dưỡng ý thức biết ơn tích cực. Nhiều người chưa bao giờ thực sự cảm nhận hay bộc lộ lòng biết ơn, cuộc đời của những người như vậy thật u ám. Còn đối với người đầy lòng biết ơn, ánh nắng luôn tràn ngập khắp nơi trong cuộc sống.

Trong cuốn “Hạnh phúc là một chủ đề nghiêm túc” của Prager có nêu quan điểm: Sở dĩ con người không hạnh phúc là do bản thân con người có vấn đề. Theo ông, không biết ơn là nguyên nhân lớn gây ra sự không hạnh phúc. Prager nhắc nhở các bậc cha mẹ nên dạy dỗ con cái biết ơn và thỏa mãn, có như vậy mới biết ơn cuộc sống; Prager cho rằng giữa những người yêu nhau cũng cần biết trân trọng và biết ơn, học cách nói “cảm ơn” từ tận đáy lòng; lòng biết ơn chính là bí quyết của niềm vui.

Trên thế gian này có rất nhiều loại tình thương, không phải chúng không tồn tại mà là chúng ở ngay bên cạnh nhưng ta không cảm nhận được. Điều mấu chốt nhất của một người là phải có lòng biết ơn.

Không nghi ngờ, không tiếc rẻ những gì mình có, mở rộng lòng mình và cho đi thật nhiều; chỉ cần biết ơn, con người sẽ nhận ra những điều tốt đẹp trên thế giới chưa bao giờ là ít.

Rũ bỏ xiềng xích tâm hồn

Tâm hồn là nơi con người tự làm chủ, nhưng cũng là nơi con người dễ dàng dùng đủ loại phiền não và ham muốn để tự trói buộc mình. Đeo xiềng xích cho tâm hồn, tự giam hãm chính mình là hành vi có ý thức của nhiều người. Có người thích tính toán được mất, ân oán nhất thời, thường xuyên so đo với người khác, mãi mới bình tĩnh lại được thì trong lòng lại để lại cái dằm, u uất khó giải; có người thấy rảnh rỗi quá hóa nông nổi, dễ sinh cảm giác hụt hẫng, thế là nghi ngờ đông nghi ngờ tây, lòng luôn không yên, đó đều là vô hình trung tự khóa chặt tâm hồn mình.

Trong cuộc sống, con người luôn bị chế ngự bởi một số thứ như sợ hãi, trắc trở và thất bại, không muốn bị người khác cười nhạo hay xem thường… kết quả là tự trói chân trói tay, khiến mình không thể tiến bước. Rất nhiều người thấy đời khó nhọc, mệt mỏi, thấy bất lực và lạc lối cũng là vì bị giam cầm trong “nhà tù” tâm hồn do chính mình tạo ra.

Điều này chứng thực cho “Hiệu ứng lồng chim” trong tâm lý học.

“Hiệu ứng lồng chim” là một hiện tượng tâm lý nổi tiếng, người phát hiện ra nó là nhà tâm lý học lỗi lạc người Mỹ William James. Một ngày nọ, James cá cược với người bạn thân: “Tôi chắc chắn sẽ khiến anh nuôi một con chim trong thời gian tới.” Người bạn không tin vì anh ta chưa bao giờ muốn nuôi chim.

Vài ngày sau, đúng dịp sinh nhật người bạn, James tặng một chiếc lồng chim cực kỳ tinh xảo. Người bạn cười: “Tôi sẽ chỉ coi nó là một món đồ thủ công tinh mỹ thôi, đừng phí công vô ích.”

Nhưng từ đó về sau, hễ có khách tới thăm, ai nấy đều nhìn chiếc lồng trống không rồi hỏi không ngoại lệ: “Con chim anh nuôi chết khi nào vậy?” Anh ta hết lần này đến lần khác giải thích với mọi người rằng mình chưa từng nuôi chim, nhưng lần nào cũng chỉ nhận được ánh mắt nghi ngờ của đối phương. Cuối cùng vì bất đắc dĩ, anh đành phải mua một con chim về nuôi trong lồng. “Hiệu ứng lồng chim” đã phát huy tác dụng.

Thực tế, quanh chúng ta, bao gồm cả chính chúng ta, chẳng phải nhiều khi cũng tự lắp một chiếc “lồng” trong tim trước, rồi vô thức nhồi nhét đủ thứ vào đó sao? “Hiệu ứng lồng chim” cho ta thấy, điều khó rũ bỏ nhất chính là những phiền não vô căn cứ, giống như tâm hồn bị khóa chặt, con người nhét đủ loại cám dỗ và ham muốn vào chiếc lồng chim đó. Ngày qua tháng lại, càng nhét càng nhiều cho đến khi không chịu nổi. Vì thế, chỉ khi hiểu rõ đời mình cầu gì, sáng suốt lựa chọn và học cách từ bỏ, con người mới thoát khỏi sự ràng buộc của lồng chim để tận hưởng cuộc sống thực thụ.

Đường đời gập ghềnh trắc trở, khó tránh khỏi những sai lầm, cũng không thiếu những phiền não và muộn phiền. Gặp chuyện giận dữ không yên thì trước hết đừng nghĩ đến nó, hãy để tư duy rẽ sang hướng khác; hoặc có thể tạm gác sang một bên, tránh “chui sừng bò” đối chọi với người khác, mang lại thương tổn và phiền não vô cớ cho cả hai. Theo thời gian trôi đi, có lẽ ta sẽ bình tâm giải quyết được hiểu lầm, hóa giải mâu thuẫn và đạt được kết quả hài lòng hơn. Ví dụ, khi gặp chuyện không vừa ý hoặc xảy ra xích mích với người khác, thường chúng ta sẽ rất tức giận, lúc này chi bằng tạm thời rời khỏi hiện trường, thay đổi môi trường, hoặc đi dạo phố, xem phim với người khác để thư giãn tâm hồn mệt mỏi, để cảm xúc bình lặng lại. Như vậy sẽ nhanh chóng làm phai nhạt, thậm chí xua tan những cảm xúc tiêu cực ban đầu, khôi phục sự bình tĩnh và ổn định, lúc này mới giải quyết vấn đề mới là sáng suốt.

Một giáo viên khi dạy trẻ mầm non đã vẽ một hình tròn lên bảng và hỏi: “Các con ơi, các con hãy tưởng tượng xem cái vòng này có thể là cái gì?” Câu hỏi vừa dứt, các em đã tranh nhau phát biểu, kết quả là trong hai phút, lũ trẻ đã đưa ra 22 đáp án khác nhau. Có em nói là quả táo, có em nói là mặt trăng, có em nói là cái bánh quy; có một em nhỏ bảo đó là đôi mắt to của cô giáo.

Vị giáo viên mang câu hỏi tương tự đến giảng đường đại học, bảo những “con cưng của trời” tưởng tượng xem hình tròn trên bảng có thể là gì. Kết quả là hai phút trôi qua, không một sinh viên nào phát biểu. Giáo viên không còn cách nào khác, đành gọi tên mời lớp trưởng tiên phong.

Lớp trưởng chậm chạp đứng dậy, ngập ngừng nói: “Cái này, đại khái là số không ạ!”

Câu chuyện này có khiến bạn thấy bất ngờ không? Một câu hỏi đơn giản như vậy, tại sao trẻ mầm non lại nói được nhiều đáp án sáng tạo thế, mà những sinh viên đại học đã vượt qua bao kỳ thi cam go lại không trả lời được? Nguyên nhân chính là trẻ nhỏ không bị tâm hồn trói buộc, tư tưởng tích cực và tự do; còn sinh viên đại học thì quá nhiều lo ngại: người thì nghĩ câu hỏi ấu trĩ thế này, mình trả lời sai nhất định bị cười nhạo; người thì thấy có gì đó lạ lùng, sao thầy giáo lại hỏi câu đơn giản thế, đáp án nhất định phải rất khó. Tóm lại, tâm hồn họ đã bị đeo xiềng xích, không thể nhìn nhận vấn đề một cách thuần khiết, biến chuyện đơn giản thành phức tạp. Nhưng đó chưa phải là điều nghiêm trọng nhất, hãy xem câu chuyện dưới đây bạn sẽ hiểu:

Một đứa trẻ sau khi xem xong buổi biểu diễn xiếc đặc sắc đã theo sau cha đi cho các con thú ăn. Đứa trẻ thấy một con voi, thắc mắc hỏi: “Bố ơi, con voi có sức mạnh lớn như thế mà chân nó chỉ xích bằng một sợi dây xích nhỏ xíu, lẽ nào nó không thể giật đứt sợi xích đó để chạy trốn sao?”

Người cha mỉm cười kiên nhẫn giải thích: “Đúng vậy con ạ, voi không giật đứt được sợi xích nhỏ ấy đâu, vì từ lúc voi còn bé xíu, người quản tượng đã dùng sợi xích đó xích nó lại. Lúc đó voi cũng muốn thoát ra nhưng vùng vẫy mấy lần không được, thế là nó từ bỏ ý định đó, cho rằng mình hoàn toàn không thể thoát ra nên không vùng vẫy nữa. Vì vậy, dù nó đã lớn, dù đã đủ sức giật đứt xích nhưng tâm hồn nó đã bị giam cầm, nó không muốn thử lại nữa. Sợi xích đó không chỉ xích chân nó mà còn xích cả tâm hồn nó.”

Thực tế trong cuộc sống, theo sự gia tăng của tuổi tác và trải nghiệm, tâm hồn con người đều bị một sợi xích vô hình trói buộc, và chúng ta coi đó là sự ràng buộc đương nhiên. Vì vậy, ngay cả khi có thể bứt phá, chúng ta cũng không dám làm. Giống như nhiều người thường ngưỡng mộ thành tựu to lớn của kẻ khác, nhưng khi có người gợi ý “thực ra bạn cũng có thể đạt được thành công như thế thông qua nỗ lực”, họ lại kịch liệt phủ nhận: “Làm sao có thể, tôi làm sao so được với người ta, tôi không làm được đâu.” Kết quả là họ mãi chỉ là một người vô danh tiểu tốt.

Vì sự trói buộc của tâm hồn, những sáng tạo độc đáo bị chính mình bóp chết, tự cho rằng mình không thể thành công làm giàu; tự ti vì thấy mình khó có thể trở thành người bạn đời lý tưởng; cảm thấy mình không phải là đứa con có tiền đồ trong mắt cha mẹ nên tự buông xuôi… Xiềng xích tâm hồn cản trở con đường tiến bước, khiến con người cúi đầu trước hoàn cảnh, thậm chí bắt đầu chấp nhận số phận, gục ngã hoặc oán trời trách đất, tự thương thân trách phận.

Thực ra, nỗ lực thay đổi tâm thái là có thể rũ bỏ sự trói buộc của xiềng xích trong lòng. Tại sao không thử một lần? Đừng quá bận tâm đến cái nhìn của người khác, đừng bị những hủ tục quy tắc cũ kỹ kìm hãm, hãy đi con đường của mình, mặc kệ người đời nói ngả nói nghiêng. Hãy bứt phá khỏi sự ràng buộc của những thói quen tiêu cực, phát huy tiềm năng nội tại, bạn sẽ có khả năng thay đổi hoàn cảnh của mình. Chỉ cần bạn dũng cảm thoát khỏi những lễ nghi rườm rà đang trói buộc tâm hồn, linh hồn bạn sẽ vượt qua rào dậu, giành lại tự do. Hãy cho tâm hồn cơ hội được bay lượn tự do! Hãy để nó trở lại làm một chú chim có thể tung cánh vút cao, tìm thấy niềm vui phi thường trong cuộc sống và công việc bình dị.

Sinh mệnh quý giá, hãy để tâm hồn tự do nhảy múa, để cuộc đời tràn ngập hạnh phúc ở mức độ tối đa, chúng ta phải rũ bỏ xiềng xích giam cầm tâm hồn. Trí tuệ cuộc sống đơn giản đến vậy: chỉ cần biết cảm nhận vẻ đẹp của cuộc đời, thích nghi với môi trường, cải thiện hoàn cảnh và tạo ra niềm vui cho riêng mình, ta có thể buông xuống gánh nặng trong lòng, khiến tâm hồn trở nên linh động và tự do.

Giải mở tâm kết, tự mình cởi trói

Rất nhiều người có tâm kết, làm sao để giải mở tâm kết để cởi trói cho tâm hồn mình? Trong đó có học vấn rất lớn. Trong tâm lý học có một “Hiệu ứng phụ thuộc vào lộ trình”, nghĩa là trong quá trình phát triển của sự vật, sự thay đổi của nó chủ yếu phụ thuộc vào tiền đề, mà những tác động thực tế khó sinh ra hiệu lực. Ví dụ, giữa hai địa điểm có một con đường vòng, nếu ngay từ đầu đã đi vào con đường đó thì thường rất khó rời bỏ nó để mở lối đi riêng. Ngược lại, nếu ngay từ đầu đã tìm kiếm lối mòn gần hơn thì có lẽ kết quả sẽ tốt hơn việc đi đường vòng. Nói cách khác, sự phụ thuộc lộ trình chủ yếu liên quan trực tiếp đến việc tâm hồn tự trói buộc mình, thực chất tâm kết chính là tự mình trói buộc tâm hồn mình.

Việc tự trói buộc tâm hồn một mặt liên quan đến tính lười biếng về tâm lý, mặt khác liên quan đến quán tính tâm lý không thể giải mở tâm kết. Điều này hơi giống với quán tính trong vật lý, tức là một khi đã bước vào một lộ trình nào đó, con người có thể nảy sinh sự phụ thuộc nặng nề vào nó dẫn đến không thể tự cởi trói.

Người trói buộc tâm hồn sẽ u mê theo đuổi khổ sở trong công danh lợi lộc, chẳng hạn: có người nhất quyết muốn làm quan, có người nhất quyết muốn phát tài, có người nhất quyết muốn cả danh lẫn lợi. Ham muốn của con người là vô tận, nếu bạn thực sự muốn trở thành một người sống vì dục vọng, thì tâm hồn bạn định sẵn sẽ bị vật dục khóa chặt và phải gánh vác chúng mà bước đi nhọc nhằn. Cổ nhân nói “Tri túc giả thường lạc” (Người biết đủ thường vui), cuộc sống có rất nhiều thú vui, con người nên vui vẻ tận hưởng niềm vui quanh mình thay vì đố kỵ với những gì người khác có, không so sánh mù quáng, giữ thăng bằng tâm lý, hóa giải nộ hỏa, đối đãi đúng mực với vinh nhục khen chê, không để bản thân bị quấy nhiễu hay tức giận.

Trong lịch sử Trung Quốc, nhiều người đức độ không ai là không giải mở tâm kết hận thù trong sự nhường nhịn và bao dung, không tính toán chuyện người khác từng làm tổn thương mình. Họ giỏi quên đi cái xấu của người khác, lặng lẽ chịu đựng sự tồi tệ của đối phương, điều này làm rạng rỡ sự vĩ đại của nhân cách, thậm chí có thể cảm hóa đối phương. Cuốn “Ngụ Phủ Tạp Ký” có chép câu chuyện “Dương Chử bao dung hàng xóm”.

Hàng xóm của Dương Chử mất một con gà, chửi bới ầm ĩ bảo là nhà họ Dương lấy trộm và đòi bồi thường. Người nhà tức giận kể lại chuyện này cho Dương Chử, muốn ông đi lý luận với hàng xóm. Dương Chử lại nói: “Cuộc sống của họ không tốt bằng chúng ta, gà tuy không phải chúng ta lấy nhưng tặng họ một con gà thì chúng ta cũng không mất mát gì lớn, người thanh liêm tự khắc sẽ thanh liêm, sau này họ tự sẽ hiểu ra thôi!” Về sau người hàng xóm tìm thấy con gà của mình, vô cùng cảm động bèn tới tạ tội, Dương Chử không những không trách móc mà còn an ủi đối phương.

Lại có một hàng xóm khác, hễ trời mưa là dẫn nước tích trong sân nhà mình sang nhà Dương Chử, khiến nhà ông cứ như bị lụt, chịu khổ vì úng nước. Người nhà báo cho Dương Chử, ông lại khuyên họ: “Lúc trời mưa thì ít, lúc trời nắng thì nhiều mà.”

Lâu dần, hàng xóm láng giềng đều bị sự khoan dung nhường nhịn của Dương Chử làm cho cảm động, thay nhau đến nhà ông xin lỗi. Một năm nọ, một toán cướp mưu đồ cướp đoạt tài sản nhà Dương Chử, hàng xóm biết chuyện đã chủ động tổ chức canh đêm phòng trộm cho nhà họ Dương, giúp gia đình ông thoát khỏi tai nạn này.

Tu dưỡng của Dương Chử cao thâm, đáng để mỗi chúng ta suy ngẫm và học hỏi. Thực ra mỗi người đều có thể giải mở tâm kết hận thù trong sự khoan dung, chỉ cần học cách tôn trọng và bao dung người khác, có lòng dung nhân là có thể tự cởi trói cho nội tâm mình.

Sinh mệnh như một đóa hoa, có lúc nở ắt có lúc tàn. Khi bị ghẻ lạnh, bị chế nhạo, bị oan ức phải biết cởi trói cho tâm hồn; khi gặp bất bình, trắc trở, tai họa, bệnh tật, mất tiền tài cũng phải biết cởi trói cho tâm hồn. Một người có vui vẻ hay không hoàn toàn phụ thuộc vào tâm thái của chính họ. Một người biết cởi trói cho tâm hồn bất cứ lúc nào thì sẽ sống nhẹ nhàng, thanh thoát.

Con người sống trong xã hội không phải là những cá thể cô lập, không thể cứ khăng khăng chỉ muốn nhận lấy mà không muốn cho đi; có như vậy mới giải mở được tâm kết, tự cởi trói cho tâm hồn mình.

Có một bác nông dân nọ, nghe nói vùng nọ lai tạo được một giống ngô mới cho năng suất cao, bèn tìm mọi cách mua một ít hạt giống về. Hàng xóm láng giềng nghe tin liền thi nhau đến hỏi thăm tình hình hạt giống và nơi bán. Bác nông dân thầm nghĩ, mình tốn bao công sức tiền của mới mua được, sao có thể để họ hưởng lợi không được? Bác cũng sợ mọi người đều trồng giống này thì mình mất lợi thế cạnh tranh, nên đã từ chối hàng xóm.

Hàng xóm đành phải tiếp tục trồng giống cũ. Nào ngờ đến lúc thu hoạch, ngô của bác nông dân này chẳng hề bội thu, so với ngô nhà hàng xóm cũng chẳng hơn là bao. Bác rất buồn phiền, để tìm nguyên nhân bèn đi hỏi một chuyên gia. Chuyên gia bảo bác rằng, ngô giống tốt của bác đã nhận phấn hoa từ ngô giống kém chất lượng ở ruộng hàng xóm. Lúc này bác mới bừng tỉnh đại ngộ, hóa ra cái tâm kết ích kỷ của mình không hại ai khác mà lại hại chính mình!

Trong cuộc sống, chúng ta thường xuyên cần sự giúp đỡ và thấu hiểu của người khác, đồng thời chúng ta cũng phải học cách sẻ chia, cống hiến, tuyệt đối không được có tâm kết sợ “chịu thiệt”, vì điều đó chẳng khác nào đang tự trói buộc chính mình.

Mỗi người đều có mô hình tư duy riêng, mô hình này quyết định phần lớn quỹ đạo cuộc đời chúng ta. Lựa chọn ban đầu quyết định kết quả cuối cùng, biết tự cởi trói mới có thể vững vàng bước đi trên mỗi chặng đường đời, dốc toàn tâm toàn ý vào cuộc sống và công việc.

Lắp “cửa sổ” và “gương” cho trái tim

Khi đối mặt với thế giới bên ngoài, con người cần cửa sổ, thông qua cửa sổ mới thấy được thế giới bao la; khi đối mặt với bản thân, con người cần gương soi, để nhìn rõ chính mình và nhờ gương phản chiếu ánh nắng rực rỡ xua tan bóng tối trong lòng.

Có một chàng trai khi mới dọn đến nhà mới, thấy thư phòng của mình quá nhỏ bèn lắp gương lên bốn bức tường để tăng cảm giác về không gian. Lúc đầu, anh thấy thư phòng rộng ra thật, nhưng qua một thời gian, thư phòng lại “nhỏ” lại từng ngày. Anh ta hàng ngày ngồi trong phòng khổ sở nghĩ tìm đáp án. Thực tế diện tích phòng không tăng cũng không giảm, tại sao trước kia thấy nhỏ, lắp gương thấy lớn, giờ lại thấy nhỏ? Cảm giác kỳ lạ về căn phòng khiến anh không thể yên tâm làm việc, cộng thêm mỗi lần quay người lại thấy chính mình trong gương, lâu dần khiến anh thấy cả việc xoay người cũng khó khăn, cuối cùng coi việc vào thư phòng như vào ngục tù.

Một ngày nọ, một vị trưởng lão đến nhà, anh kể lại chuyện thư phòng. Trưởng lão bước vào phòng, nhìn những tấm gương xung quanh nói: “Xung quanh thư phòng của cậu toàn là gương, mỗi ngày chỉ nhìn thấy chính mình chứ không thấy sự vật khác, cảm giác đương nhiên là nhỏ hẹp rồi. Cậu hãy ngẩng đầu nhìn ra thế giới, bớt tự luyến đi, thư phòng nhất định sẽ lớn lên. Sao cậu không tháo gương ra?”

Người đó nghe xong như ngộ ra điều gì, bèn theo lời trưởng lão tháo những tấm gương hướng ra phố, lắp hai cánh cửa sổ sát đất. Toàn bộ thư phòng quả nhiên trở nên khoáng đạt, mỗi ngày anh đều đứng trước cửa sổ nhìn cảnh phồn hoa bên ngoài, nhưng rồi anh lại rơi vào nỗi khổ vì muốn ngắm nhìn chính mình mà không có cách nào, đến mức không thể yên tâm ngồi vào bàn suy ngẫm hay đọc sách. Anh lại phải đi hỏi vị trưởng lão kia.

Anh nói: “Thầy bảo con mở cửa sổ, thư phòng rộng ra rồi, nhưng giờ mỗi ngày con cứ ngồi trước cửa sổ, không yên tâm làm việc được, rốt cuộc phải làm sao?” Trưởng lão đáp: “Sao cậu không lắp gương vào trong tim mình?”

Rất nhiều tình huống xảy ra không theo ý chí của chúng ta, ý nghĩa sinh mệnh của chúng ta chẳng qua là tận dụng mọi cơ hội để thực hiện lý tưởng trong lòng, tránh hại cầu lợi. Vì niềm tin đó, chúng ta phải có tâm thế không sợ va vấp, dù cơ hội mong manh đến đâu cũng phải nỗ lực thử một lần, và kiên trì không từ bỏ hy vọng; như vậy ngay cả khi lâm vào cảnh sơn cùng thủy tận vẫn có thể dũng cảm tiến về phía trước, chịu đựng được thử thách của số phận.

Có một họa sĩ vô danh mang theo trái tim từng trải và những bức họa lay động tâm hồn đến một đô thị lớn mở triển lãm. Vì không có nhiều tiền, ông được sắp xếp vào một ngôi nhà cũ. Đó là một căn nhà bỏ hoang nhiều năm, bốn bề không có lấy một cánh cửa sổ, vừa bước vào đã thấy ngột ngạt. Tuy nhiên, vị họa sĩ này không hề chán ghét. Ông mỉm cười lấy một tờ giấy trắng dán lên tường, rồi thuận tay vẽ lên đó một cánh cửa sổ, vẽ như thật vậy. Khách tham quan bước vào bỗng thấy ánh nắng bên ngoài như dòng nước tràn vào căn lều nhỏ, mọi thứ trong phòng lập tức trở nên vô cùng sinh động. Tiếp đó, ông lại vẽ một tấm gương lên bức tường đối diện, mọi người thấy căn phòng càng sáng sủa hơn, nhiều người còn vô thức bước tới trước gương để xem diện mạo của mình.

Con người phải thường xuyên tự vẽ cho mình một cánh “cửa sổ”, để ánh sáng trong cửa sổ đó phản chiếu qua tấm gương tâm hồn mà tỏa ra nắng ấm đầy đủ!

Trong đời người, có thể không có uy danh hiển hách, có thể không có gia sản bạc vạn, có thể không phải vĩ nhân khổng lồ, không phải quan quyền cao quý, nhưng chỉ cần tâm hồn ta thuần khiết sáng láng, thế giới trong mắt ta sẽ trở nên tốt đẹp, niềm vui sẽ hiện hữu ở khắp mọi nơi mọi lúc. Vì vậy, thường xuyên đứng trước gương nhìn thẳng vào bản thân, khuyến khích mình yêu cuộc sống, ta có thể khai phá niềm vui, tận hưởng niềm vui, để niềm vui mãi mãi đồng hành. Dù trong trắc trở hay nghịch cảnh, con người đều phải lắp “cửa sổ” và “gương” cho trái tim mình, có như vậy khi đối mặt với thất bại mới có tâm thái lạc quan, mới thu hoạch được cuộc đời tốt đẹp hơn, mới khám phá ra những thú vui vô tận, thậm chí khai quật được niềm vui mới từ trong khó khăn, trắc trở và bất hạnh.

Danh sĩ đời Thanh Tào Đình Đống có câu: “Sự đương trị khả nộ, đương tư sự dữ thân thục trọng, nhất chuyển ý hướng, khả dĩ hoán nhiên băng thích” (Gặp chuyện đáng giận, nên nghĩ xem chuyện đó và bản thân mình cái nào quan trọng hơn, chỉ cần chuyển đổi ý nghĩ là có thể khiến mọi thứ tan băng mát lòng). Việc lắp “cửa sổ” và “gương” cho tim cũng là quá trình điều tiết tâm trạng, nó giúp chúng ta xua tan mây mù trong lòng, giữ vững ý chí tinh thần, từ đó bảo vệ hiệu quả cảm xúc không bị sa sút hay u ám bởi những bất hạnh hoặc chuyện không vui, nhờ đó đạt được một tâm cảnh bình hòa, tĩnh lặng, một tâm thái khỏe mạnh, vui vẻ và cảm giác hạnh phúc tối đa.

Người sáng suốt biết cách mở cửa sổ tâm hồn để nhìn thế giới, thông qua gương soi để phản tỉnh nhân sinh. Ánh sáng lưu chuyển trong đôi mắt họ khiến cả thế giới trở nên lung linh rực rỡ. Dưới ánh sáng đó, cái lạnh sẽ trở nên ấm áp, nỗi đau sẽ hóa thành niềm vui. Hãy lắp “cửa sổ” và “gương” cho tâm hồn chúng ta, để làm một người sáng lòng rõ mắt nhé!